Noticias tecnologia
A Comisión Europea concedeu a España esta semana unha segunda factoría de Intelixencia Artificial (IA Factory). Esta nova infraestrutura, que se suma á do Barcelona Supercomputing Center-Centro Nacional de Supercomputación (BSC-CNS), situarase no Centro de Supercomputación de Galicia (CESGA), fundación participada polo Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) organismo adscrito ao Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades e pola Xunta de Galicia. A posta en marcha desta factoría suporá un investimento total de 82 millóns de euros, dos que o Goberno de España achega 24 millóns de euros, a través do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades.
Persoal investigador do Centro Singular en Química Biolóxica e Materiais Moleculares da USC (CiQUS) acaba de presentar unha innovadora estratexia molecular para transportar fármacos contra o cancro ata o núcleo de células tumorais para que poidan desenvolver a súa función terapéutica. Neste caso, os estudos realizáronse con doxorrubicina, un fármaco habitual en quimioterapia. O seu uso prolongado pode xerar células resistentes, un fenómeno que este traballo consegue sortear mantendo a súa actividade antitumoral. O avance parte dunha idea sinxela pero poderosa: a capacidade dos péptidos cíclicos pequenas cadeas de aminoácidos pechadas en forma de anel para amontoarse e formar estruturas cilíndricas ocas (nanotubos) nas membranas deste tipo de células.
A I+D+i galega viviu hoxe un novo fito coa posta en funcionamento da liña de comunicación cuántica terrestre máis longa de España e tamén unha das maiores de toda Europa: 120 quilómetros que unen a partir de agora Santiago de Compostela e Vigo, en concreto o Centro de Supercomputación de Galicia (CESGA) e o Vigo Quantum Communication Center (VQCC). O conselleiro de Educación, Ciencia, Universidades e FP, Román Rodríguez, e o reitor da Universidade de Vigo, Manuel Reigosa, participaron na posta en funcionamento desta conexión, nun acto ao que tamén asistiron, entre outros, a subdirectora de RedIRIS da Red.es, Esther Robles.
Preto de medio cento de estudantes de oito centros educativos galegos deseñaron o seu propio satélite a partir de materiais de refugallo. É a cuarta das actividades da Semana Mundial do Espazo en Galicia promovida pola Xunta no marco da Iniciativa Estratéxica en Seguridade, Defensa e Aeroespazo e que conta coa colaboración de numerosas empresas do sector, universidades e centros tecnolóxicos. Os equipos, integrados por seis alumnos e de diferentes ciclos da ESO, enfrontáronse a este reto de construír o seu propio satélite en Nigrán, nas instalacións da empresa UARX Space, que colabora con Airbus e a UVigo na celebración deste hackaton, que permitiu aos estudantes poñer en práctica as súas habilidades de deseño, enxeñaría e traballo en equipo.
Baixo a marca Galicia: o mellor camiño en biotecnoloxía, a delegación galega está amosando na feira o potencial científico e empresarial da Comunidade. Ademais da Axencia Galega de Innovación, a delegación conta coa participación da Axencia de Coñecemento en Saúde (ACIS), XesGalicia e as fundacións públicas dos Institutos de Investigación sanitaria IDIS, IISGS e INIBIC, as agrupacións industriais Bioga, Clúster Saúde de Galicia e VIRATEC, e as tres universidades públicas galegas: Universidade de Santiago de Compostela, Universidade de Vigo e Universidade da Coruña. En total, a comitiva aglutina a máis de 160 empresas a través destas agrupacións industriais, tres universidades e tres fundacións sanitarias, unha mostra da diversidade e da solidez do ecosistema galego biotech.
Foi inaugurado no Centro Galego de Arte Contemporánea o segundo encontro do ecosistema de I+D+i en cuántica. Baixo o título 'Construíndo ecosistemas de impacto en cuántica', o foro reuniu un cento de expertos e entidades relacionadas con este eido a nivel nacional e internacional, co obxectivo de fortalecer as colaboracións e posicionar Galicia como unha comunidade de referencia nestas tecnoloxías. Esta xornada enmárcase no proxecto Quorum (Ecosistemas de innovación en cuántica), financiado por CDTI con fondos do Mecanismo de Recuperación e Resiliencia (MRR). Liderado por Gradiant e coa participación de Fujitsu, a Axencia Galega de Innovación, Cesga, Fidesol Itecam, QCentroid e Qilimanjaro, aspira a crear unha contorna colaborativa para fomentar a innovación no campo cuántico en España e posicionar ao país á vangarda.
O centro Gaiastech da Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia acollerá o próximo xoves, 2 de outubro, a partir das 9:30h., unha xornada de debate sobre as oportunidades que representan tecnoloxías como a intelixencia artificial para o emprego, o desenvolvemento social con criterios éticos e a garantía de que as persoas reciban información veraz. A xornada ten como obxectivo acoller un diálogo que conecte visións técnicas, sociais, éticas e institucionais para comprender mellor como as tecnoloxías innovadoras transforman ámbitos tan sensibles como o emprego, a formación, os dereitos fundamentais ou a información.
A nova ferramenta, que se activará nos próximos días, está configurada como un cuestionario en liña, sinxelo e de fácil aplicación, que poderán empregar os docentes en calquera momento en que sexa necesario para obter información sobre o ambiente de convivencia na súa aula. Está prevista para ser utilizada, tal e como informou Rueda, nos últimos cursos de educación primaria (5º e 6º) e en secundaria, bacharelato e FP. Logo da decisión do profesor de activar o Termómetro Acoso Escolar, e unha vez que o alumnado o complete, xerarase de forma automática un informe detallado para a aula, que incluirá indicadores clave sobre a convivencia, o benestar emocional do grupo e a detección de posibles casos de acoso. Este informe servirá de base para a reflexión docente e para a toma de decisións pedagóxicas orientadas á mellora da convivencia e á intervención educativa cando sexa necesario.
As exportacións do Hipersector TIC galego, integrado polo sector tecnolóxico e o de contidos, creceron nun 13 % nun ano, acadando os 136 millóns de euros fronte aos 120 millóns rexistrados en 2022. Este crecemento débese en boa media ao o forte impulso rexistrado na fabricación de computadoras e equipos periféricos, cun crecemento do 46,4 %, e na fabricación de produtos electrónicos de consumo, cun incremento do 40,1 %. Son datos do informe Galicia Dixital. O Hipersector TIC en Galicia, elaborado polo Observatorio da Sociedade da Información en Galicia (OSIMGA), dependente da Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia (Amtega).
O principais indicadores sobre a evolución do desenvolvemento e uso das tecnoloxías en Galicia manteñen unha tendencia de crecemento cara á súa universalización, segundo os datos do Observatorio da Sociedade da Información e Modernización de Galicia (OSIMGA), que esta semana presentou a súa memoria anual. O OSIMGA puxo en marcha en 2024 unha nova ferramenta de acceso público que emprega tecnoloxía de intelixencia de negocios (Business Inteligence BI) na que se pode consultar a evolución dos principais indicadores sobre cidadanía, empresas, sector tecnolóxico e Administración. Os indicadores chave deste cadro de mandos son os que mostran esta tendencia cara á universalización da sociedade da información.
A materia ordinaria representa apenas o 5% do Universo. O resto segue sendo un misterio para a Humanidade: non sabemos de que está composta, nin como se comporta. Estímase que a maior parte é enerxía escura, e o resto (ao redor dun 27%) é a materia escura, unha substancia que ten masa, e que se delata pola súa atracción gravitatoria sobre as galaxias, pero que non emite nin absorbe luz e que nunca foi detectada directamente nun laboratorio.
Os estudos sobre as estratexias de subsistencia levadas a cabo polos grupos de cazadores-recolectores das Serras Orientais de Galicia durante o Paleolítico medio e superior contan cunha nova achega procedente do emblemático xacemento de Cova Eirós (Triacastela, Lugo). Unha investigación liderada desde a USC e na que tamén participou a UVigo permitiu realizar por primeira vez unha identificación a grande escala de restos animais cazados e aproveitados por neandertais e humanos anatomicamente modernos mediante o emprego do ZooMS.
A Universidade de Vigo inaugurou a maior estación óptica terrea de España, consolidando así o seu liderado en comunicacións cuánticas vía satélite. Bautizada co nome de Antonia Ferrín, en homenaxe a quen foi a primeira astrónoma de Galicia, e situada na contorna da Facultade de Filoloxía e Tradución, 'o lugar máis idóneo de todo o campus para evitar turbulencias da canle atmosférica', o orzamento total para a posta en marcha desta nova infraestrutura situouse en torno aos 1,5 millóns de euros.
O sábado 11 de abril ás 2.07 da madrugada, hora peninsular española, remataba no océano Pacífico, coa amerizaxe dos catro astronautas que a protagonizaron, a misión Artemis II. Atrás quedaban10 días nos que percorreron 1.117.659 quilómetros, que os converteron nos humanos que máis lonxe viaxaron no espazo, ademais de ser os primeiros en observar algunhas zonas da cara oculta da Lúa.
GaliciaDigital consólidase como o referente tecnolóxico para a pequena empresa en Galicia tras alcanzar os 139 beneficiarios no programa Kit Digital, segundo datos do propio programa a 31 de decembro de 2025. A día de hoxe, está preto dos 170 beneficiarios. Cun traxecto de 1.166 días de actividade, a firma lucense destaca pola súa eficiencia e proximidade no ecosistema dixital galego.
O Instituto Galego de Física de Altas Enerxías (IGFAE), centro mixto da USC e a Xunta de Galicia, acaba de incorporarse oficialmente ao experimento CMS (Compact Muon Solenoid) do CERN, unha das principais colaboracións dentro da Organización Europea para a Investigación Nuclear. O CMS, xunto ao experimento ATLAS, foi o responsable de observar en 2012 o bosón de Higgs, un dos maiores fitos da física de partículas nas últimas décadas.
Por vez primeira no mundo, un equipo científico do Centro de Investigación Mariña (CIM) da Universidade de Vigo conseguiu desenvolver un protocolo eficaz de criopreservación para larvas de medusa, un avance pioneiro que pode transformar as estratexias de conservación da biodiversidade mariña e impulsar novas liñas de investigación en bioloxía e acuicultura.
Os paper mills, tamén denominados fábricas de artigos, son unha ameaza crecente para a credibilidade científica. Miles de investigadores acudiron aos servizos destas empresas fraudulentas para comprar a autoría de artigos en revistas indexadas. Como consecuencia, milleiros de artigos foron retractados ata ata hoxe e se estima que un número moi alto seguen sen detectarse.
Con motivo do aniversario da colocación dos dinteis do Pórtico da Gloria, que se realizou o 1 de abril de 1188, o proxecto KosmoTech_1200 da USC e o CISPAC, desenvolvido en colaboración coa Fundación Catedral de Santiago, presenta a restauración dixital dunha das figuras máis célebres e enigmáticas da Historia del Arte: o retrato do Mestre Mateo, coñecido popularmente como 'o santo dos croques' polo ritual de golpear a súa cabeza para absorber simbolicamente a súa sabedoría.
A National Aeronautics and Space Administration, NASA, confirmaba o pasado martes de xeito oficial que o 1 de abril será a primeira data na que se intentará lanzar desde o Centro Espacial Kennedy de Florida Artemis II, a primeira misión lunar tripulada desde 1972. 'Podo confirmar que todo está en orde e non hai ningún impedimento para o lanzamento de Artemis, se as condicións meteorolóxicas o permiten', afirmou a viceadministradora e responsable de exploración espacial da axencia espacial estadounidense, Lori Glanze.
