sábado, 3 de octubre de 2026
En decembro do ano 2024, botaba a andar o programa coa posta en marcha de dúas probas piloto, consistentes na recollida de mostras de sangue e de saliva.
No caso da pilotaxe de mostras sangue, a Consellería de Sanidade foi quen de detectar 19 positivos entre as 1.037 persoas que aceptaron participar no programa e xa foron analizadas: 10 con risco de cancro de mama e ovario hereditario; 5 positivos para síndrome de Lynch; 1 dobre positivo para as dúas anteriores e 3 de hipercolesterolemia familiar.
Pola súa banda, das 902 persoas ás que se tomou unha mostra de saliva, a Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica xa analizou 796 mostras, detectando 9 casos positivos (6 con risco de cancro de mama e ovario hereditario e 3 de hipercolesterolemia familiar).
En total, participaron nesta fase piloto un total de 1.939 persoas, rexistrándose 28 persoas con variantes xenéticas de alto risco.
Unha nova fase do estudo en 2026
En febreiro do presente ano, o departamento sanitario da Xunta iniciou unha nova fase do Proxecto Xenoma Galicia, desenvolvendo unha recollida de mostras progresiva e individualizada nas sete áreas sanitarias co obxectivo de acadar a participación doutras 5.000 persoas para mostra de sangue.
Así, nesta primeira parte do ano a Fase 1 xa recolleu as mostras nas áreas sanitarias de Santiago de Compostela e Barbanza, Vigo, Ferrol e en Monforte de Lemos e A Mariña.
Durante o mes de febreiro iniciouse a recollida de mostras de sangue na área de Santiago e Barbanza, acadándose os 822 participantes para a extracción de mostra biolóxica, que se recolleron durante 20 xornadas laborais en horario de tarde de febreiro a marzo.
No mes de abril, procedeuse ao recrutamento na área sanitaria de Vigo recollendo, en 30 xornadas laborais en horario de tarde durante os meses de abril a xuño, a mostra biolóxica a un total de 946 persoas voluntarias.
Na área sanitaria de Ferrol 353 participantes asistiron ás citas marcadas durante 10 xornadas laborais en horario de tarde no mes de maio para a extracción da mostra de sangue.
No caso dos distritos sanitarios de Monforte de Lemos e A Mariña foron 201 os participantes no proxecto Xenoma Galicia, que acudiron a realizar a extracción da mostra nalgunha das 4 xornadas habilitadas en horario de tarde e un sábado en horario de mañá durante o mes de xuño.
As mostras analizadas desta primeira fase e resultados acadados ata agora
Nesta fase 1 xa se analizaron as mostras de 671 destes participantes, o que posibilitou encontrar 14 casos positivos máis para as patoloxías cribadas. Concretamente, 6 participantes deron positivo para cancro de mama e ovario hereditario; 2 participantes deron positivo en síndrome de Lynch; e 6 en caso de hipercolesterolemia familiar.
Se se suman as mostras analizadas nas pilotaxes de sangue (1.037) e de saliva (796), ás mostras que xa se analizaron desta Fase 1 (671), o proxecto Xenoma Galicia acada un total de 2.504 mostras biolóxicas analizadas, con 42 positivos detectados (19 do piloto de sangue; 9 do piloto de saliva; e 14 no que levamos de Fase 1).
Tras o verán, a Consellería de Sanidade continuará coa toma de mostras nas áreas sanitarias de Ourense, Verín e O Barco de Valdeorras e da Coruña e Cee, xunto co distrito sanitario de Lugo.
O Proxecto Xenoma Galicia, coordinado pola Consellería de Sanidade e baixo a dirección dos investigadores da Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica María Brión e Ángel Carracedo, contribuirá ao deseño de novos programas de prevención e detección temperá e personalizada. Ademais, establecerá as bases dun cribado xenético sustentable e equitativo.
O certame consolídase como un espazo de exhibición para o sector profesional galego e de achegamento da cidadanía ás novas linguaxes escénicas. Teatro de Ningures abrirá a programación o xoves 15 no Teatro Principal coa estrea absoluta de Thelma e Lola. Tamén presentará por primeira vez a súa nova proposta Arun Run, que levará Inorganic ás rúas de Ourense os días 17, 18, 23, 24 e 25. Pola súa banda, a iniciativa 67 Graos Ourense Fervescénica dará a coñecer novas creacións o mércores 21 na Sala Emilia Pardo Bazán do Campus de Ourense. No apartado internacional, a compañía arxentina El Rayo Misterioso regresará ao festival con Todo terminará por Navidad.
Galicia comparte coas comunidades autónomas a súa Lei de Educación Dixital, unha normativa pioneira a nivel estatal que regulará por primeira vez o uso da IA no ensino. Faino no I foro europeo EducaIA que se celebrou en Santiago de Compostela coa participación de responsables educativos de dez comunidades autónomas, xunto con docentes e expertos na materia e a intervención por videoconferencia do director de Educación da OCDE, Andreas Schleicher.
