s谩bado, 8 de agosto de 2026
O presidente da Xunta de Galicia, Alberto N煤帽ez Feij贸o, e o presidente da Xunta de Castela e Le贸n, Juan Vicente Herrera, asinaron un Protocolo Xeral de Colaboraci贸n que permitir谩 a ambos territorios abrir unha nova etapa de cooperaci贸n mutua apoiada na lealdade institucional e dirixida, de maneira fundamental, a mellorar a calidade de vida dos cidad谩ns mediante un maior e mellor acceso aos servizos p煤blicos esenciais.
O feito de que ambas Comunidades compartan fronteira con Portugal 茅 outra das cuesti贸ns para as que se plantexa a colaboraci贸n. O fin que se persegue 茅 o de impulsar e dar maior valor engadido 谩s pol铆ticas de cooperaci贸n co pa铆s veci帽o a partir dun triplo obxectivo: promover relaci贸ns de cooperaci贸n, intercambio e alianzas entre ambos territorios con Portugal en distintas materias; coordinar e potenciar os esforzos para negociar a atribuci贸n de fondos europeos cara 谩 zona fronteiriza e, en terceiro lugar, compartir experiencias e proxectos de promoci贸n as铆 como desenvolver actividades de dinamizaci贸n socioecon贸mica e cultural nas localidades fronteirizas. Por iso, estudarase a mellor f贸rmula para articular esta colaboraci贸n.
O documento incl煤e algunhas cuesti贸ns novas en materia econ贸mica, como o establecemento de alianzas estrat茅xicas a partir dunha industria de fabricantes e de compo帽entes do autom贸bil moi ampla e importante. Neste mesmo sentido, fomentarase a creaci贸n de clusters empresariais en sectores de actividade com煤n en ambas comunidades e na Rexi贸n Norte de Portugal. Esa colaboraci贸n estender铆ase aos centros tecnol贸xicos especializados e 谩s universidades.
A segunda gran li帽a de colaboraci贸n neste campo 茅 o apoio conxunto no 谩mbito da miner铆a, tanto na s煤a vertente enerx茅tica como na non enerx茅tica e, de maneira espec铆fica, aos empresarios e traballadores do sector louseiro.
Tanto para estas zonas de fronteira como para o resto do territorio galego e castel谩n e leon茅s son esenciais as infraestruturas, por iso no Protocolo f铆xase, por unha banda, o desenvolvemento coordinado das conexi贸ns nas redes viarias propias. De feito, ac贸rdase que a modernizaci贸n da estrada que une Porto (Zamora) coa N-525 (Benavente-Santiago de Compostela), real铆cese mediante un convenio espec铆fico. Doutra banda, esixirase de maneira conxunta a execuci贸n de todas as conexi贸ns pendentes, tanto en estradas como en ferrocarr铆s, que sexan competencia do Estado central. En particular, sin谩lase a Rede de Alta Velocidade Norte-Noroeste (acceso sur a Galicia a trav茅s de Zamora e Ourense e acceso norte desde Le贸n a trav茅s de Ponferrada e Monforte de Lemos). As铆 mesmo, solic铆tase a culminaci贸n do eixo da Autov铆a Cami帽o de Santiago (Autov铆a Ponferrada-Ourense).
Dentro do terreo das infraestruturas, aquelas relacionadas co transporte e a lox铆stica cobran cada vez maior protagonismo, polo que a Xunta de Galicia e a Xunta de Castela e Le贸n establecer谩n instrumentos de colaboraci贸n e asistencia mutua, do mesmo xeito que o far谩n na 谩rea das tecnolox铆as mediante a cooperaci贸n entre os centros de supercomputaci贸n de ambas Comunidades Aut贸nomas.
O Cami帽o de Santiago, eixo de desenvolvemento cultural e tur铆stico
Os dous gobernos asinantes do Protocolo son conscientes da importancia do Cami帽o de Santiago polo que, en primeiro lugar, ratifican o seu compromiso de impulsar un cume auton贸mico co resto de territorios cos que se comparte. Ante a celebraci贸n do Ano Xacobeo en 2010 f铆xanse varios obxectivos como a colaboraci贸n (coas comunidades polas que discorre o Cami帽o 聯franc茅s聰) no desenvolvemento do programa de actividades 聯Cami帽o das Estrelas聰. En materia de turismo e en actuaci贸ns de promoci贸n e comercializaci贸n conxuntas, impulsarase unha ruta gastron贸mica e colaborarase no programa 聯Apertura de Monumentos聰 para a promoci贸n e difusi贸n conxunta do patrimonio vinculado ao Cami帽o.
A Ruta Xacobea 茅 tam茅n protagonista na iniciativa 聯Son do Aire. M煤sicas do Cami帽o聰, que tam茅n se incl煤e no documento subscrito esta ma帽谩, do mesmo xeito que o impulso ao proxecto 聯As Orquestras do Cami帽o 2010聰.
Sen abandonar o terreo do cultural, no documento de colaboraci贸n tam茅n se contempla o impulso 谩 xesti贸n coordinada do rom谩nico existente nos dous territorios, o que tam茅n supor铆a a participaci贸n da Rexi贸n Norte de Portugal. Outra das actividades propostas 茅 a colaboraci贸n para que a exposici贸n 聯Atapuerca e a Evoluci贸n Humana聰 te帽a car谩cter itinerante.
P贸r en valor a emigraci贸n
A colaboraci贸n que se prop贸n no Protocolo concede unha gran relevancia 谩 atenci贸n aos cidad谩ns das d煤as comunidades que residen no exterior. Cabe lembrar que Galicia 茅 a Comunidade con maior n煤mero de residentes e centros rexionais fora das nosas fronteiras o que sup贸n un engadido de experiencia e arraigamento no campo do apoio aos emigrantes. Ao mesmo tempo, Castela e Le贸n 茅 outro territorio no que, historicamente, a emigraci贸n ocupou un papel relevante.
Nesta 谩rea traballarase para que os cidad谩ns que viven no exterior poidan beneficiarse dos recursos materiais apoiados ou cofinanciados por Galicia e Castela e Le贸n. As铆 se pretende que dispo帽an das sedes e centros rexionais galegos naqueles lugares onde a presenza castel谩n e leonesa 茅 menor, e viceversa.
As铆 mesmo, produciranse intercambios de experiencias e boas pr谩cticas no dese帽o e xesti贸n de plans e programas, xa sexan xerais ou dirixidos a un sector concreto (novos, maiores, persoas con discapacidade, etc茅tera) e para constitu铆r acordos de colaboraci贸n para o desenvolvemento de programas conxuntos dirixidos tanto aos emigrantes galegos como aos castel谩ns e leoneses.
Un terceiro eixo de cooperaci贸n c茅ntrase no desenvolvemento de actuaci贸ns en materia cultural ou na promoci贸n de encontros e congresos de cidad谩ns no exterior.
Por 煤ltimo, fomentarase a colaboraci贸n entre a Fundaci贸n para a Cidadan铆a Castel谩n e Leonesa no Exterior e a s煤a hom贸loga en Galicia e no intercambio de experiencias na xesti贸n das axudas aos emigrantes tanto individuais como en comunidades e centros.
Cooperaci贸n reforzada en educaci贸n e administraci贸n p煤blica
O Protocolo subscrito en Santiago por N煤帽ez Feij贸o e por Herrera constit煤e un avance significativo na cooperaci贸n d as comunidades en materia educativa, agrogandeira e a vinculada 谩 modernizaci贸n da administraci贸n p煤blica.
En canto ao sistema educativo, ambas administraci贸ns comparten unha preocupaci贸n pola mellora constante da prestaci贸n deste servizo fundamental. Por iso, e entre outros asuntos, o documento fai posible que, a trav茅s da mobilidade de alumnos, os estudantes das localidades lim铆trofes poidan gozar de todos os dereitos dos que goza o alumnado da propia comunidade aut贸noma, e que est谩n relacionados, por exemplo, coa admisi贸n en centros e servizos complementarios de comedor, transporte, axudas ao estudo, e nos casos necesarios, de residencia. Tr谩tase de novo de simplificar e facilitar a vida coti谩 dos cidad谩ns acheg谩ndolles os servizos esenciais coa maior calidade e comodidade.
Coa idea de prestar uns servizos p煤blicos de calidade aos cidad谩ns, tam茅n haber谩 avances para facilitar o cumprimento das obrigaci贸ns destes coa administraci贸n. Por exemplo, estableceranse sistemas que permitan reducir o papelame e axilizar tr谩mites, facilitando a relaci贸n dos cidad谩ns coas instituci贸ns.
A todas estas materias hai que unir os acordos que o Protocolo contempla en asuntos como a Protecci贸n Civil, as infraestruturas de comunicaci贸n, o transporte p煤blico de viaxeiros por estrada ou a agricultura e o desenvolvemento rural.
Nesta 煤ltima cuesti贸n, establ茅cese a procura de f贸rmulas que permitan a colaboraci贸n entre os centros de investigaci贸n situados nas d煤as comunidades e o intercambio de alumnos e profesores para pr谩cticas ou cursos de especializaci贸n. En materia de terreos e pastos lim铆trofes, o obxectivo pasa por definir un modelo de certificaci贸n ecol贸xica nestas zonas.
Preocupaci贸n pola sa煤de e a calidade de vida a trav茅s do deporte
Unha das novidades que incorpora o convenio dir铆xese tanto aos mozos como aos maiores e, en definitiva, ao conxunto da poboaci贸n galega e castel谩n e leonesa xa que dedica un apartado espec铆fico ao fomento de actividade f铆sica e deportiva en beneficio da sa煤de e a calidade de vida dos seus cidad谩ns. De feito, a colaboraci贸n na materia contempla actuaci贸ns destinadas a colectivos como o de persoas con discapacidade ou quen est谩n en risco de exclusi贸n social, e a 谩mbitos como o escolar e extraescolar, os universitarios e, mesmo, o empresarial.
Por iso traballarase para conseguir tres grandes obxectivos: loitar contra o sedentarismo, previr o sobrepeso e a obesidade -con especial interese na infancia- as铆 como reducir o impacto das enfermidades cardiovasculares e outras doenzas ligadas 谩 inactividade f铆sica como a diabetes, a hipertensi贸n ou determinados tipos de cancro. En segundo lugar, traballarase para minorar os h谩bitos nocivos para a sa煤de, sobre todo entre os mozos, e promover a s煤a socializaci贸n e a mellora do rendemento escolar e laboral. O terceiro obxectivo pasa por previr a dependencia, mediante actuaci贸ns de est铆mulo 谩 autonom铆a e a calidade de vida entre as persoas con discapacidade e os maiores.
As ferramentas para alcanzar estes obxectivos son a colaboraci贸n para lograr contornos saudables nas cidades e municipios das comunidades, o traballo en investigaci贸ns relacionadas cos beneficios da pr谩ctica da actividade f铆sica e a s煤a repercusi贸n no aforro sanitario, a promoci贸n de actuaci贸ns e programas para fomentar o uso de transportes sustentables e activos, o dese帽o de campa帽as e materiais divulgativos para mellorar a informaci贸n, formaci贸n e cultura deportiva dos cidad谩ns, as铆 como o intercambio de boas pr谩cticas e intervenci贸ns que demostren a s煤a eficacia neste asunto.
Defensa do patrimonio natural
Unha das caracter铆sticas com煤ns 谩s d煤as comunidades aut贸nomas 茅 a existencia dun rico patrimonio natural. Por iso, os dous Gobernos consideran que a cooperaci贸n nesta materia resulta imprescindible en beneficio dunha mellor conservaci贸n do mesmo e unha mellor xesti贸n dos recursos naturais com煤ns. As铆, dentro da xesti贸n forestal, o traballo com煤n ir谩 dirixido 谩 loita e ao control das enfermidades e pragas emerxentes a trav茅s da actividade que realizan os centros de sanidade forestal situados en Calabazanos (Palencia) e Louriz谩n (Pontevedra).
Os xestores dos espazos naturais lindeiros (Serra dos Ancares en Le贸n e Serra dos Ancares en Lugo) profundar谩n na cooperaci贸n e coordinaci贸n, e en canto 谩 conservaci贸n da biodiversidade f铆xase a colaboraci贸n para a conservaci贸n, seguimento e recuperaci贸n de d煤as especies: o oso pardo cant谩brico (ursus actos) e o urogallo cant谩brico (tetrao urogallo).
Por 煤ltimo, tam茅n se reserva un espazo para destacar a importancia da caza e as d煤as administraci贸ns comprom茅tense a promover e desenvolver f贸rmulas de coordinaci贸n das respectivas reservas rexionais de caza lindeiras e 谩 planificaci贸n dos seus aproveitamentos.
Os servizos p煤blicos esenciais, m谩is preto
O Protocolo incl煤e outras cuesti贸ns que pretenden mellorar facendo m谩is f谩cil e sinxela a vida coti谩 dos cidad谩ns, sobre todo, daqueles que viven nas zonas lim铆trofes entre ambas comunidades. As铆, o documento v茅n consolidar a colaboraci贸n xa iniciada entre as d煤as administraci贸ns en materia sanitaria, de modo que se d谩 continuidade ao protocolo e aos tres convenios que xa se rubricaron entre os respectivos sistemas de sa煤de p煤blicos e manif茅stase a vontade rec铆proca de ambos gobernos por aumentar esta colaboraci贸n en 谩reas como a atenci贸n sanitaria en urxencias, emerxencias e transporte sanitario, a atenci贸n primaria e especializada, entre outras, as铆 como o traballo en com煤n en asuntos como o cart贸n sanitario, a formaci贸n do persoal ou a investigaci贸n en ciencias da sa煤de.
No 谩mbito social, a atenci贸n 谩s persoas dependentes 茅 outra cuesti贸n fundamental no documento. O que pretenden os gobernos de Castela e Le贸n e Galicia 茅 que os beneficiarios do sistema poidan recibir a mellor atenci贸n e que os seus familiares tam茅n te帽an facilidades para acceder a unhas prestaci贸ns de calidade. Para conseguilo, establ茅cese unha cl谩usula na que se recollen os aspectos relacionados coa valoraci贸n e co seguimento de cada caso para que, con independencia do lugar de residencia, os servizos sociais poidan atender cada situaci贸n e ofrecer a mellor atenci贸n posible.
En materia de protecci贸n 谩 infancia, atenderase de maneira especial aos procesos de adopci贸n para facilitar o seguimento daqueles casos que se inicien nunha comunidade e finalicen noutra por cambio de domicilio dos pais solicitantes, por exemplo. Tam茅n se fai referencia no Protocolo 谩 atenci贸n 谩s persoas maiores para que mante帽an unha actividade plena a trav茅s, entre outras actuaci贸ns, dos intercambios de alumnos nos programas universitarios, da experiencia de ambas comunidades, e a integraci贸n dos colectivos de persoas maiores dunha Comunidade Aut贸noma nos programas que nesta 谩rea te帽a a outra Comunidade Aut贸noma.
A emancipaci贸n dos mozos en todos os aspectos constit煤e outro dos eixos de actuaci贸n para os dous gobernos e, por iso, unha das cl谩usulas do protocolo especifica ata sete li帽as de traballo dirixidas a ese gran obxectivo as铆 como a promover o asociacionismo, fomentar proxectos integrais de autoemprego no medio natural ou promover a convalidaci贸n das titulaci贸ns no 谩mbito do tempo libre.
Seguimento dun mandato estatutario
Co obxectivo de que os acordos recollidos no Protocolo de colaboraci贸n se mante帽an e se actualicen no futuro, constituirase en breve un Comit茅 de Ligaz贸n e Coordinaci贸n que estar谩 presidido de forma paritaria polo conselleiro de Presidencia, Administraci贸ns P煤blicas e Xustiza da Xunta de Galicia, Alfonso Rueda Valenzuela, e polo conselleiro da Presidencia e portavoz da Xunta de Castela e Le贸n, Jos茅 Antonio de Santiago-Ju谩rez. Este 贸rgano estar谩 integrado, tam茅n de forma paritaria, polos altos cargos que determine cada unha das administraci贸ns.
Coa firma do Protocolo, os presidentes Alberto N煤帽ez Feij贸o e Juan Vicente Herrera ratifican a s煤a aposta polo autonomismo 煤til e cooperativo e pola colaboraci贸n entre comunidades aut贸nomas que recollen os seus respectivos estatutos de autonom铆a.
A loita contra os incendios forestais suma un novo aliado tecnol贸xico ao servizo de toda a sociedade. A aplicaci贸n m贸bil ALume, dese帽ada para facilitar que calquera persoa poida dar a alarma sobre un foco de lume de forma inmediata e precisa, xa se atopa plenamente operativa e dispo帽ible para a s煤a descarga de balde nas plataformas Android e iOS. O obxectivo principal desta ferramenta 茅 potenciar a detecci贸n temper谩 dos incendios forestais. Nunha emerxencia no monte, os primeiros minutos son decisivos para evitar que un foco inicial se converta nun gran incendio; por iso, ALume nace para acurtar os tempos de aviso e facilitar ao servizo de extinci贸n datos exactos antes de despregar os medios sobre o terreo. Cabe sinalar que a aplicaci贸n leva xa 7.000 descargas e 200 notificaci贸ns que axudaron ao operativo.
Un dos grandes atractivos desta und茅cima edici贸n ser谩 a estrea de dez novos espect谩culos, todos eles impulsados por compa帽铆as galegas, un dato que evidencia o dinamismo creativo do sector dos monicreques na Comunidade. A programaci贸n abrirase coa nova versi贸n de A festa dos t铆teres, presentada por Viravolta, Vai de Roda e T铆teres Alakr谩n, para continuar coa estrea de Treco-lerias, de Tr茅cola Produci贸ns, e A rosa de papel, adaptaci贸n ao teatro de monicreques do texto de Valle-Incl谩n realizada por Alakr谩n.
