martes, 10 de noviembre de 2026
Os cans domésticos presentan unha enorme diversidade de caracterÃsticas fÃsicas, de comportamento e de funcións. Esta diversidade é consecuencia de dous procesos principais: a domesticación a partir dos lobos e a formación das razas modernas, que tivo lugar principalmente durante os últimos 200 anos. A selección artificial, o uso dun número reducido de animais fundadores e o illamento reprodutivo das razas provocaron diferenzas xenéticas entre elas. Non obstante, estes procesos tamén reduciron a diversidade xenética dentro de moitas razas e aumentaron o parentesco e a consanguinidade.
Esta situación é especialmente importante nas razas locais, pouco numerosas ou que pasaron por programas de recuperación, xa que o reducido número de reprodutores pode favorecer a perda de variabilidade xenética e o aumento da consanguinidade. A análise de marcadores xenéticos permite estudar estes aspectos de maneira complementaria á información procedente dos pedigrÃs. Mediante estes datos pódense avaliar a diversidade xenética, a consanguinidade e os cambios históricos no tamaño efectivo da poboación. Esta información resulta fundamental para deseñar estratexias de conservación e xestión xenética.
O Can de Palleiro, tamén coñecido como Pastor Galego, é unha raza autóctona de Galicia utilizada tradicionalmente para o pastoreo e a protección das explotacións gandeiras. Durante o século XX sufriu un importante descenso poboacional debido aos cambios no medio rural e á introdución de razas estranxeiras. A finais dos anos noventa iniciouse un programa para recuperar as razas autóctonas galegas. En 2001 establecéronse oficialmente o estándar racial e o libro xenealóxico do Can de Palleiro. Malia os esforzos realizados, aÃnda é necesario coñecer mellor a súa situación xenética. As diferenzas xenéticas entre razas permiten desenvolver paneis reducidos de marcadores capaces de identificar individuos segundo a súa raza de orixe. Estes paneis poden reducir os custos das análises xenéticas e facilitar a asignación racial.
Obxectivos
O obxectivo do estudo presentado en Veterinaria foi caracterizar xeneticamente o Can de Palleiro mediante información xenómica, avaliando a súa diversidade xenética, estrutura poboacional, consanguinidade e tamaño efectivo da poboación. Ademais, comparouse esta raza co Pastor Alemán, identificado como a súa principal raza de referencia pola súa proximidade xenética, co fin de seleccionar un conxunto reducido de marcadores xenéticos que permita diferenciar ambas as razas.
O estudo constatou que a ausencia de desviacións significativas no equilibrio xenético da raza e a moderada consanguinidade, son una garantÃa para o seu futuro, si se realiza unha xestión xenética adecuada. Ademais, todas as análises realizadas indican a diferenciación xenética do Can de Palleiro con respecto ao Pastor Alemán e a un grupo mesturado de razas, permitindo identificar un conxunto de marcadores altamente informativos que facilitan o desenvolvemento dunha ferramenta molecular para a asignación fiable de novos exemplares ao libro xenealóxico da raza.
A combinación dun gran número de pequenas variacións presentes no ADN con información detallada sobre as caracterÃsticas fÃsicas e de comportamento dos animais permite identificar os factores xenéticos asociados a determinados trazos, como a cor da capa, e aplicar este coñecemento aos programas de crÃa. Os resultados obtidos contribuirán a mellorar o coñecemento da situación xenética do Can de Palleiro e a desenvolver ferramentas útiles para a súa identificación e conservación a longo prazo.
Ademais do profesor Paulino MartÃnez, tamén participaron no acto Daniel Conde, presidente da asociación Can de Palleiro; e o delegado territorial da Xunta de Galicia en Lugo, Alfonso Villares Bermúdez.
O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, informou hoxe de que o Goberno autonómico prevé publicar antes de que remate o ano a nova normativa de desenvolvemento do decreto de FP, aprobado este ano, para actualizar os currÃculos destas ensinanzas e incorporar tres novas figuras docentes. Asà se recolle nos informes da ConsellerÃa de Educación, Ciencia, Universidades e FP analizados hoxe polo Consello da Xunta, que abordan tanto esta nova regulación como o lanzamento da primeira convocatoria do selo Empresa comprometida coa FP dual, “un distintivo para recoñecer ás empresas máis implicadas con estas ensinanzas”, que acreditará o seu traballo e que implicará beneficios.
Lugo e Láncara acolleron do 5 ao 7 de novembro as II Xornadas Anuais de Pensamento Galego, dedicadas nesta segunda edición á figura de Ramón Piñeiro. O encontro, organizado por Egeria reuniu especialistas, investigadores e representantes do ámbito cultural e académico arredor do pensamento, a traxectoria vital e o compromiso coa lingua e a cultura galegas dun dos intelectuais máis relevantes do século XX. As xornadas inauguráronse o xoves 5 de novembro na Casa do Concello de Lugo coa participación da alcaldesa, Elena Candia, e a presentación da exposición bibliográfica 'Eu, Ramón Piñeiro' e da web ramonpineiro.gal (desenvolvida por GaliciaDigital).
