domingo, 26 de julio de 2026
Actualmente, un equipo da UDC lidera unha liña de investigación dentro do proxecto europeo ZOE: Emerxencia zoonótica a través de ecosistemas forestais degradados e restaurados.
O eixo fundamental desta investigación parte da premisa de que os casos de zoonose non só poñen en risco a integridade, senón que poden fracturar o noso estado psicolóxico, xerando ansiedade social e estigmatización das zonas afectadas.
Fronte a isto, o Proxecto ZOE, coa participación activa da UDC, propón un cambio de paradigma: non basta con reaccionar á enfermidade; hai que previla sanando a nosa relación co ambiente.
O papel da UDC: Investigando o "Factor Humano" en dous continentes
Baixo a dirección da profesora Adina Dumitru, un equipo multidisciplinar de persoal experto en psicoloxÃa e socioloxÃa UDC lidera unha das liñas máis innovadoras do proxecto. O seu labor consiste en descifrar como as nosas decisións e cultura inflúen na aparición de brotes. Unha investigación que se realiza a través dun estudo transcontinental a desenvolver en Latinoamérica (México, Costa Rica e Guatemala) e Europa (Eslovenia e Eslovaquia).
Os encontros do consorcio amosan que o risco zoonótico non depende só do virus, senón da explotación humana de ecosistemas clave. A deforestación, a fragmentación de hábitats, a expansión urbana e gandeira, e a perda de regulación ecolóxica destruÃron as barreiras naturais, incrementando o contacto entre a fauna salvaxe e as comunidades humanas.
Para isto súmanse os efectos do cambio climático e a perda de biodiversidade, que facilitan que especies transmisoras (vectores como mosquitos e carrachas) se adapten a novos espazos.
A investigación pon o foco en factores que actúan como catalizadores de pandemias. Entre eles, recóllese o aumento de actividades na natureza (sendeirismo, turismo, recolección), que intensificou o contacto coa fauna. Prácticas como alimentar animais salvaxes, rescatalos inadecuadamente ou permitir a interacción con mascotas elevan o risco. En Europa, o risco é recreativo e laboral, como por exemplo nos traballadores forestais, destacando as carrachas como un vector normalizado na vida cotiá.
Noutro punto están as prácticas de caza, tráfico e vulnerabilidade estrutural. A caza e o consumo de carne de monte seguen arraigados; porén, o proxecto ZOE revela marcadas asimetrÃas rexionais. Mentres en Europa a regulación é máis sólida, en Latinoamérica as desigualdades sociais (vivendas precarias, aglomeración e falta de acceso a servizos sanitarios ou veterinarios) amplifican drasticamente a vulnerabilidade das comunidades rurais e traballadores migrantes.
Asà mesmo, detéctanse moitas brechas no nivel de coñecemento, especialmente de certos vectores; as campañas soen centrarse en enfermidades illadas (como o dengue no Caribe ou a borreliose en Europa), descoidando outros riscos como os provocados polos roedores ou chinches. Ademais, prácticas como a automedicación ou o recurso exclusivo a remedios domésticos atrasan a atención médica formal.
O equipo advirte tamén contra o abuso de métodos de control quÃmico que xeran resistencias, avogando por unha prevención baseada no coñecemento ecolóxico.
Cara a unha "Soa Saúde" e resiliencia ecosistémica
O labor da UDC no consorcio ZOE é clave para traballar cun enfoque One Health, a idea de que a saúde humana, animal e ambiental son unha soa. O estudo compara de forma sistemática tres escenarios: ecosistemas degradados, en recuperación e restaurados. O obxectivo é demostrar que a recuperación da biodiversidade actúa como un "escudo natural" contra as zoonoses.
A través destes encontros preliminares, obtidos en talleres con actores locais, a UDC está axudando a deseñar recomendacións polÃticas e estratexias de mitigación adaptadas ás realidades locais de cada rexión e que van máis alá da sanidade tradicional.
As futuras directrices de saúde pública deberán combinar a planificación territorial, a xestión de residuos, a educación comunitaria e a coordinación institucional. Búscase, en definitiva, transformar a acción humana dunha ameaza a unha xeración de protección pública, empoderando á sociedade civil para evitar futuros brotes mediante o coñecemento e o respecto aos lÃmites da natureza.
O Compostela TradFest desenvolverase en tres dos espazos máis emblemáticos do casco histórico compostelán: a Praza da Quintana, a Praza de Mazarelos e a Igrexa da Universidade, integrando o patrimonio monumental da cidade nunha experiencia cultural aberta e gratuÃta para todos os públicos. Entre os nomes máis destacados figuran Budiño, un dos grandes referentes da música galega actual; Felisa Segade, unha das voces máis recoñecidas da nova escena tradicional; a artista Ana Alcaide, acompañada polo estadounidense Bill Cooley; o portugués O Gajo ou o arxentino MartÃn Bruhn.
O porto da Coruña converterase este outono nun dos grandes espazos da música en directo en Galicia coa celebración da segunda edición de Son & Mar A Coruña. Entre o 18 de setembro e o 11 de outubro traerá á cidade máis de 30 artistas en 12 eventos repartidos ao longo de catro fins de semana, reforzando unha proposta que combina música, cultura e territorio. A principal novidade desta edición é precisamente o seu crecemento. Tras a boa acollida da estrea en 2025, Son & Mar A Coruña pasa de seis a 12 eventos, ampliando tamén a súa duración de dous a catro fins de semana consecutivos.
