viernes, 30 de octubre de 2026
Actualmente, un equipo da UDC lidera unha li帽a de investigaci贸n dentro do proxecto europeo ZOE: Emerxencia zoon贸tica a trav茅s de ecosistemas forestais degradados e restaurados.
O eixo fundamental desta investigaci贸n parte da premisa de que os casos de zoonose non s贸 po帽en en risco a integridade, sen贸n que poden fracturar o noso estado psicol贸xico, xerando ansiedade social e estigmatizaci贸n das zonas afectadas.
Fronte a isto, o Proxecto ZOE, coa participaci贸n activa da UDC, prop贸n un cambio de paradigma: non basta con reaccionar 谩 enfermidade; hai que previla sanando a nosa relaci贸n co ambiente.
O papel da UDC: Investigando o "Factor Humano" en dous continentes
Baixo a direcci贸n da profesora Adina Dumitru, un equipo multidisciplinar de persoal experto en psicolox铆a e sociolox铆a UDC lidera unha das li帽as m谩is innovadoras do proxecto. O seu labor consiste en descifrar como as nosas decisi贸ns e cultura infl煤en na aparici贸n de brotes. Unha investigaci贸n que se realiza a trav茅s dun estudo transcontinental a desenvolver en Latinoam茅rica (M茅xico, Costa Rica e Guatemala) e Europa (Eslovenia e Eslovaquia).
Os encontros do consorcio amosan que o risco zoon贸tico non depende s贸 do virus, sen贸n da explotaci贸n humana de ecosistemas clave. A deforestaci贸n, a fragmentaci贸n de h谩bitats, a expansi贸n urbana e gandeira, e a perda de regulaci贸n ecol贸xica destru铆ron as barreiras naturais, incrementando o contacto entre a fauna salvaxe e as comunidades humanas.
Para isto s煤manse os efectos do cambio clim谩tico e a perda de biodiversidade, que facilitan que especies transmisoras (vectores como mosquitos e carrachas) se adapten a novos espazos.
A investigaci贸n pon o foco en factores que act煤an como catalizadores de pandemias. Entre eles, rec贸llese o aumento de actividades na natureza (sendeirismo, turismo, recolecci贸n), que intensificou o contacto coa fauna. Pr谩cticas como alimentar animais salvaxes, rescatalos inadecuadamente ou permitir a interacci贸n con mascotas elevan o risco. En Europa, o risco 茅 recreativo e laboral, como por exemplo nos traballadores forestais, destacando as carrachas como un vector normalizado na vida coti谩.
Noutro punto est谩n as pr谩cticas de caza, tr谩fico e vulnerabilidade estrutural. A caza e o consumo de carne de monte seguen arraigados; por茅n, o proxecto ZOE revela marcadas asimetr铆as rexionais. Mentres en Europa a regulaci贸n 茅 m谩is s贸lida, en Latinoam茅rica as desigualdades sociais (vivendas precarias, aglomeraci贸n e falta de acceso a servizos sanitarios ou veterinarios) amplifican drasticamente a vulnerabilidade das comunidades rurais e traballadores migrantes.
As铆 mesmo, det茅ctanse moitas brechas no nivel de co帽ecemento, especialmente de certos vectores; as campa帽as soen centrarse en enfermidades illadas (como o dengue no Caribe ou a borreliose en Europa), descoidando outros riscos como os provocados polos roedores ou chinches. Ademais, pr谩cticas como a automedicaci贸n ou o recurso exclusivo a remedios dom茅sticos atrasan a atenci贸n m茅dica formal.
O equipo advirte tam茅n contra o abuso de m茅todos de control qu铆mico que xeran resistencias, avogando por unha prevenci贸n baseada no co帽ecemento ecol贸xico.
Cara a unha "Soa Sa煤de" e resiliencia ecosist茅mica
O labor da UDC no consorcio ZOE 茅 clave para traballar cun enfoque One Health, a idea de que a sa煤de humana, animal e ambiental son unha soa. O estudo compara de forma sistem谩tica tres escenarios: ecosistemas degradados, en recuperaci贸n e restaurados. O obxectivo 茅 demostrar que a recuperaci贸n da biodiversidade act煤a como un "escudo natural" contra as zoonoses.
A trav茅s destes encontros preliminares, obtidos en talleres con actores locais, a UDC est谩 axudando a dese帽ar recomendaci贸ns pol铆ticas e estratexias de mitigaci贸n adaptadas 谩s realidades locais de cada rexi贸n e que van m谩is al谩 da sanidade tradicional.
As futuras directrices de sa煤de p煤blica deber谩n combinar a planificaci贸n territorial, a xesti贸n de residuos, a educaci贸n comunitaria e a coordinaci贸n institucional. B煤scase, en definitiva, transformar a acci贸n humana dunha ameaza a unha xeraci贸n de protecci贸n p煤blica, empoderando 谩 sociedade civil para evitar futuros brotes mediante o co帽ecemento e o respecto aos l铆mites da natureza.
O XXXVI Festival de Jazz de Lugo ofrecer谩 do 4 ao 14 de novembro un total de 22 actuaci贸ns que combinar谩n grandes figuras internacionais cunha ampla presenza de m煤sicos galegos en catro escenarios. Conforme ao programa, o Auditorio Fuxan os Ventos acoller谩 a apertura o m茅rcores 4 co tr铆o do saxofonista e clarinetista cubano Paquito D聮Rivera. Neste mesmo escenario actuar谩n Abe R谩bade, o d铆a 8, e Kenny Barron Trio, o 11. No C铆rculo das Artes sucederanse James Carter Organ Trio, o 5 de novembro; Jogo de Damas, o d铆a 6; Takuya Kuroda Quintet, o 7; Patricia Brennan Septet, o d铆a 12; Erik Truffaz & Antonio Lizana, o d铆a 13, e Clarence Bekker Band, o 14 de novembro.
O informe da Direcci贸n Xeral de Sa煤de P煤blica da Conseller铆a de Sanidade sobre a actividade das infecci贸ns respiratorias agudas referido 谩 semana que rematou o 25 de outubro reflicte que a actividade gripal na comunidade mant茅n o seu nivel basal con tendencia crecente, constatando un incremento na dispensaci贸n de antigripais nas farmacias galegas. En concreto, a taxa de dispensaci贸n de antigripais nas farmacias aumentou un 38,9 % na 煤ltima semana, mentres que a de probas de ant铆xenos se reduciu nun 17,9 %, tal e como informan as oficinas de farmacia integradas na rede sentinela impulsada pola Xunta, co obxectivo de anticipar a evoluci贸n dos virus respiratorios na comunidade.
