Notas de prensa

A USC reivindica 'o modo ético e consciente' no que Begoña Caamaño exerceu a palabra

'Caamaño reivindicou a palabra das mulleres, levando por bandeira na súa actividade o feminismo, a sorodidade, a defensa da lingua e a xustiza social', salientou a reitora.

O volume colectivo presentado no acto, Begoña Caamaño: mudar o mundo, cuxa edición correu a cargo da profesora da Facultade de Filoloxía, María Xesús Nogueira, e que acaba de ver a luz co selo Edicións USC, profunda na figura da creadora homenaxeada. 'Lendo lendo son todas as Begoñas posibles, lendo son máis Begoña', afirmaba a propia Begoña Caamaño. Tomando esta frase como punto de partida, a profesora Nogueira 'foi desenleando, a través dun percorrido pola súa traxectoria, os fíos de todas esas begoñas posíbeis'.

'Crear outra forma de estar no mundo'

A profesora Nogueira comezou pola nena lectora do vigués barrio do Calvario, cidade que acolleu tamén os seus primeiros pasos profesionais. 'A chave que abriu as portas da profesión á que dedicou a súa vida, o xornalismo radiofónico, atopouna nunhas probas para acceder a un traballo temporal en Radio Noroeste', explicou Chus Nogueira. A Begoña xornalista formouse cubrindo información, 'co magnetófono e o bloc de notas como ferramentas, para esta emisora e, máis tarde, para Radio Popular e para a Delegación da Radio Galega'. Pero a faciana xornalística de Begoña era indisociable do seu rol de activista. 'Entre esta primeira xeración de xornalistas mulleres que se reunían na fábrica con sindicalistas, que facían entrevistas nos barcos ou que percorrían as rúas seguindo as manifestacións estaba Begoña Caamaño: a voz que en 1990 publicaba en Festa da palabra silenciada o artigo ‘Ser muller na radio’. A profesional que en 1998 formou parte da fundación de Mulleres Galegas da Comunicación, MUGACOM. A que deixou escrito que o feminismo supuña concibir e crear outra forma de estar no mundo', destacou a profesora Nogueira.

'Secundarias obrigadas'

A súa preocupación polo feminismo cristalizou tamén na escolla das personaxes centrais que poboarían a súa obra, 'mulleres fortes e apaixonadas', en palabras da propia Begoña, porque 'a súa condición de silenciadas, de excluídas, de secundarias obrigadas, dótaas dun potencial máxico incalculábel'. Begoña Caamaño publicou a súa primeira novela aos 45 anos. Circe ou o pracer do azul foi concibida na Biblioteca das Ánimas ―a desaparecida Biblioteca de Buenas Lecturas, nas Casas Reais de Compostela― despois dun intenso traballo de documentación, de relecturas 'daquela Odisea que descubrira na infancia pero tamén doutras moitas versións das lendas homéricas arredor da figura de Penélope'. Para a profesora Nogueira, 'a autora semella coller o testemuño da Penélope que tamén quería navegar, traída ao verso por Xohana Torres e por moitas poetas ao longo da década dos noventa, para facer un exercicio de reescritura feminista da historia'. Á reescritura de mitos volveu con Morgana en Esmelle, publicada tres anos máis tarde. Elixiu desta volta un material lendario prezado na literatura galega, como é a "materia de Bretaña" e fíxoo convocando a un dos seus máis lúdicos recreadores, Álvaro Cunqueiro. A boa acollida de Morgana concindidou no tempo co diagnóstico da enfermidade que lle causaría, dous anos despois, a morte. 'Esta chegou no outono de 2014 e truncou unha carreira literaria de cuxo terceiro proxecto a autora falou nalgún momento: a reescritura (tamén feminista) de Sherezade, a muller que salvou a súa vida grazas ás historias', concluíu Chus Nogueira.

Dende 1970

Francisco Cidrás, director do departamento de Filoloxía Galega, lembrou que desde o ano 1970 este acto das Letras comprende tamén a presentación dun libro dedicado á persoa homenaxeada e preparado dende o devandito departamento. Nesta ocasión, a Real Academia acordou dedicar o Día 'a unha muller excepcional, que todos temos na memoria polo seu coñecido activismo e sobre todo porque aínda debería estar entre nós, e vai para doce anos que nos deixou. Begoña Caamaño convértese así na sétima muller celebrada individualmente na historia do Día das Letras, na décimo cuarta de contarmos as cantareiras homenaxeadas por xunto na celebración do ano pasado'.

O profesor Cidrás salientou que a obra de Begoña Caamaño 'é unha constante reflexión sobre a necesidade de dialogar cos mitos e coas tradicións cunha ollada crítica. Sobre a necesidade de darlles unha volta colocando os focos nas sombras da tradición e denunciando as sombras que os focos do poder ocultan. Sempre cunha perspectiva humanitaria e coa mirada posta en como debemos construír o futuro máis que en sacralizar como foron as cousas no pasado, sen preguntarnos por que foron dese xeito e se é de xustiza que sigan sendo así, só porque así o foron sempre'.

Asinan os diferentes capítulos que integran a obra Dolores Vilavedra, Mª Teresa Amado Rodríguez, Mario Regueira, Carme Silva Domínguez, Ana Romaní, Tareixa Navaza, Belén Regueira, Ana González Liste, Marga Tojo, Cláudia Morán Mato, Lucía Junquera, Marilar Aleixandre, Rexina Vega, María Reimóndez e Cynthia Menéndez.

Homenaxe

Ademais da reitora, profesora Nogueira e profesor Cidrás, integraron a mesa presidencial a alcaldesa de Santiago, Goretti Sanmartín, e a vicerreitora de Cultura, Lingua e Patrimonio, Ana Cabana. A sesión contou coa lectura dramatizada de fragmentos de Morgana en Esmelle, a cargo das estudantes do grao en Lingua e Literatura Galega, Cecilia Gómez Gutiérrez, Iria Liñares Cereixo, Xiana Sar Rañó e Sabela Treinta Lomba; así como coa intervención musical da artista Alba María.