mi茅rcoles, 29 de abril de 2026
O traballo, cofinanciado con fondos europeos e publicado en Nature, demostra que as lesi贸ns na substancia branca non son s贸 unha consecuencia do dano neurol贸xico, sen贸n que poden actuar como o punto de partida dunha fervenza de cambios positivos que afectan o funcionamento cerebral.
Mielina, clave na reparaci贸n do dano cerebral
A substancia branca cont茅n a mielina, unha capa que recubre as fibras nerviosas e permite que os sinais el茅ctricos se transmitan con rapidez e precisi贸n. Cando esta mielina se perde, non s贸 se altera a comunicaci贸n entre neuronas (sinapse). Segundo este estudo, tam茅n se activa unha resposta inflamatoria no cerebro, mesmo en rexi贸ns afastadas da lesi贸n inicial. Esta reacci贸n pode provocar cambios na actividade neuronal e a eliminaci贸n dalgunhas conexi贸ns entre neuronas, esenciais para o funcionamento normal do cerebro. Con todo, o persoal investigador sinala que este proceso non 茅 negativo. En parte, representa un intento do propio cerebro por adaptarse ao dano e favorecer a s煤a reparaci贸n. A inflamaci贸n e os cambios sin谩pticos observados formar铆an parte dun mecanismo coordinado que reduce a actividade neuronal temporalmente e facilita a rexeneraci贸n da mielina.
聯A clave est谩 en se o cerebro consegue completar esa reparaci贸n. Cando a mielina se rexenera, a inflamaci贸n desaparece e as conexi贸ns entre neuronas se recuperan, permitindo restaurar a funci贸n normal. En cambio, se a rexeneraci贸n falla, a resposta inflamatoria v贸lvese cr贸nica e o dano neuronal contin煤a progresando co tempo聰, apunta a segunda autora do estudo e investigadora CiMUS, Andrea L贸pez L贸pez.
Este mecanismo axuda a entender mellor o que ocorre en enfermidades neurodexenerativas como a esclerose m煤ltiple, o alzh茅imer ou o p谩rkinson, nas que o cerebro non logra repararse completamente e a inflamaci贸n persiste. Os resultados suxiren que o obxectivo terap茅utico non deber铆a centrarse unicamente en reducir a inflamaci贸n, sen贸n en favorecer a rexeneraci贸n da mielina para permitir que o proceso de reparaci贸n se complete. En conxunto, o estudo apunta a que potenciar a capacidade do cerebro para rexenerar a mielina poder铆a ser unha estratexia chave para frear e mesmo reverter a deterioraci贸n asociada a distintas enfermidades neurol贸xicas.
Sen inflamaci贸n transitoria non hai rexeneraci贸n
Para comprobar o papel da microgl铆a, o equipo eliminou selectivamente estas c茅lulas na substancia gris. Nesas condici贸ns, as neuronas deixaron de reducir a s煤a actividade de forma adaptativa e, de xeito cr铆tico, a remielinizaci贸n na substancia branca quedou bloqueada. En ausencia de microgl铆a, o sistema perde a s煤a capacidade de rexenerarse. Este resultado demostra que a inflamaci贸n transitoria non 茅 un efecto colateral do dano, sen贸n un compo帽ente esencial do proceso de reparaci贸n cerebral.
De forma complementaria, cando os investigadores impediron a rexeneraci贸n da mielina, o sistema quedou atrapado no estado oposto. A resposta microglial, que en condici贸ns normais 茅 transitoria, non se resolveu e evolucionou cara a unha inflamaci贸n cr贸nica sostida, acompa帽ada dunha perda persistente de sinapse. Este escenario reproduce a denominada inflamaci贸n de baixo grao que caracteriza a progresi贸n de m煤ltiples enfermidades neurodexenerativas. En conxunto, os resultados establecen un principio fundamental: a rexeneraci贸n da substancia branca e a resoluci贸n da inflamaci贸n na substancia gris est谩n estreitamente axustadas. Cando este equilibrio se rompe, a inflamaci贸n deixa de ser unha resposta adaptativa e o dano tende a cronificarse.
Especial relevancia no envellecemento
O estudo demostra ademais que, coa idade, a microgl铆a perde a s煤a capacidade de resposta adaptativa: non incrementa a s煤a densidade, non modifica a s煤a morfolox铆a nin leva a cabo a eliminaci贸n sin谩ptica necesaria tras unha lesi贸n. Esta perda de plasticidade funcional converte 谩 microgl铆a envellecida nun elemento incapaz de activar o programa rexenerativo, o que contrib煤e directamente ao fracaso da remielinizaci贸n. As铆, o envellecemento non s贸 aumenta a carga de lesi贸ns na substancia branca, sen贸n que tam茅n compromete os mecanismos que permitir铆an a s煤a reparaci贸n, favorecendo a persistencia da inflamaci贸n e a progresi贸n cara 谩 neurodexeneraci贸n.
O CiMUS da Universidade de Santiago de Compostela conta co reco帽ecemento CIGUS da Xunta de Galicia (ED431G/2023/02), que avala a calidade e o impacto da s煤a investigaci贸n, e est谩 芦subvencionado pola Conseller铆a de Educaci贸n, Ciencia, Universidades e Formaci贸n Profesional禄 e 芦cofinanciado pola Uni贸n Europea禄 a trav茅s do Programa Galicia FEDER 2021-2027. Tam茅n foi acreditado a nivel nacional como Unidade de Excelencia Mar铆a de Maeztu, outorgada polo Ministerio de Ciencia, Innovaci贸n e Universidades (axuda CEX2024-001463-M).
A edici贸n 2026 art茅llase arredor dun formato expandido, con varias datas e localizaci贸ns ao longo da provincia, convertendo cada encontro nunha peza dun ecosistema cultural m谩is amplo. O 6 de xu帽o, en Expourense ser谩 a cita inaugural co rock lendario de Loquillo, o magnetismo vintage de Kitty, Daisy & Lewis e o fen贸meno galego do momento, The Rapants. O 31 de xullo, na Praza da Veracruz do Carballi帽o a banda Burning, ofrecer谩 un concerto gratu铆to; e o 4 de outubro, no Pazo de Deportes Paco Paz, o festival culminar谩 o regreso de Luz Casal a Ourense. Loquillo, icona indiscutible do rock estatal con case cinco d茅cadas de traxectoria, chega en plena xira do seu 煤ltimo traballo Corazones Legendarios, cun directo que revisita os grandes 茅xitos dunha carreira tan influente como extensa.
Galicia pechou o primeiro trimestre deste ano con m谩is poboaci贸n empregada que hai un ano. Neste sentido, os datos da Enquisa de Poboaci贸n Activa (EPA) publicados hoxe e relativos ao primeiro trimestre deste ano reflicten unha suba de 28.000 persoas ocupadas en relaci贸n ao ano pasado, lixeiramente superior 谩 do conxunto do Estado e acadando, con 1.178.100, a cifra m谩is alta nun primeiro trimestre desde 2008. Ademais, a comunidade rexistra a maior taxa de emprego (49,30) nun primeiro trimestre en 18 anos e unha taxa de paro menor (8,96) que no conxunto de Espa帽a (10,83). Ademais, as taxas galegas de paro feminino (9,51) e xuvenil (24,30) tam茅n son m谩is baixas que no conxunto do Estado.
