martes, 6 de octubre de 2026
A peza de Ibuprofeno Teatro, que partÃa como a gran favorita con 11 candidaturas, redondeou a súa noite cos premios ao Mellor Espectáculo, Mellor Dirección (S. Cortegoso, C. Ãlvarez-Ossorio e N. Feijoo), Mellor Texto Orixinal (Santiago Cortegoso), Mellor Espazo Sonoro (Alonso Caxade), Mellor Actor Secundario (Fran Lareu) e Mellor Actriz Secundaria (Cristina Collazo).
Un palmarés repartido
Xunto ao éxito de Reconversión, a 30ª edición dos premios recoñeceu o talento de diversas propostas que marcaron a temporada escénica. A serie clopen, produción do Centro Dramático Galego, alzouse con dous premios: Mellor Actriz Protagonista para Natalia Pajarito e Mellor Dirección de Movemento para Marta Alonso Tejada. Pola súa banda, TROMSØ, de Morraoconto, tamén logrou un dobrete nos apartados técnicos, levando os trofeos de Mellor Espazo Escénico e Mellor Iluminación.
O premio ao Mellor Actor Protagonista foi para Fran Lareu polo seu traballo en Un tal Romeo (aRamboia), quen asinou asà un dobrete persoal na mesma noite ao gañar tamén o de actor secundario con Reconversión. Nas categorÃas dirixidas ao público familiar, Berenguela na gaiola (Galeatro e Xarope Tulú) foi nomeado Mellor Espectáculo Infantil e levou tamén o de Adaptación/Tradución, mentres que A Biblioteca Galáctica contra a IA Fantástica (Tanxarina) gañou como Mellor Espectáculo de Monicreques.
A voz do sector: reivindicación desde o inicio
A presidenta da AAAG, Eva Fórneas, abriu a gala tomando a palabra en nome da Xunta Directiva para facer balance destes trinta anos de premios e tender a mirada cara ao futuro do teatro galego. Fórneas subliñou o avance das estruturas profesionais do sector, pero advertiu dunha preocupación central: "Non nos cansaremos de repetir neste escenario que as institucións públicas deben poñerse a traballar XA para reverter a situación de hexemonÃa do castelán".
A presidenta tamén chamou a atención sobre a relación do sector coas institucións, reclamando un acompañamento real e non meramente simbólico. Fórneas advertiu da instrumentalización do traballo das profesionais nos medios públicos e pediu mesura e respecto: "Precisamos que estean con nós, que nos acompañen, sÃ, mesmo que se fotografÃen con nós, pero con decoro, con medida". Fórneas lembrou ademais que a función pública ten obrigas co sector e non fai ningún favor: "non nos agasallan con nada".
Fórneas rematou o seu discurso cun chamamento á resistencia colectiva fronte ao auxe da ultradereita e os discursos de odio: "Temos o deber de afirmar rotundamente que non daremos un paso atrás nos dereitos acadados", e apoiouse nas palabras do director e dramaturgo Oskar Eustis para lembrar o papel esencial do teatro: "unha arte que exercita o músculo da empatÃa posiblemente coma ningunha outra".
Unha gala entre a verbena e o poema: festexar a Manuel Lourenzo
Baixo a dirección de Gloria Rico, a gala tivo como fÃo condutor a figura e a obra de Manuel Lourenzo, histórico actor e dramaturgo galego finado o pasado verán e Premio Nacional de Literatura Dramática en 1997. O espectáculo fuxiu da melancolÃa para converterse nunha celebración de marcada simboloxÃa: un escenario coroado por unha esfera, o azul do Valadouro e as doas tradicionais integradas nunha estética de festa popular.
A velada arrincou co acordeón de Sabela Dacal e unha vibrante cumbia coa que o elenco —Arantza Villar, Carlos Mosquera "Mos", MarÃa Barcala e Roberto Leal— entrou dende o patio de butacas. O xogo escénico alternou momentos de humor, como o brinde inicial con latas de cervexa, con pasaxes de alta carga poética, como a lectura multilingüe de textos de Lourenzo en galego e francés ou o emocionante poema homenaxe recitado baixo o foco dun canón no centro do escenario. Un dos momentos máis sobrecolledores foi o In Memoriam, onde a música de "Oxalá estiveras aquÃ" acompañou o recordo dos compañeiros finados en 2025.
Reivindicación e compromiso: o teatro como "chave"
Un dos momentos máis solemnes foi a lectura do Manifesto Galego do DÃa Mundial do Teatro 2026, escrito polo activista e docente Carlos Callón. No seu texto, Callón percorreu a historia de persecución da nosa lingua nos escenarios para reivindicar o teatro como unha "chave decisiva" para revitalizar o idioma hoxe en dÃa. O autor fixo un chamamento a pasar da "caricatura ao suxeito" e pechou a súa proclama cun unánime "Viva o Teatro Galego!".
A AAAG entregou o seu recoñecemento especial, o Premio de Honra Marisa Soto, á actriz e activista Luma Gómez. O acto contou coa presenza de autoridades como a alcaldesa da Coruña, Inés Rey; o subdelegado do Governo, Julio Abalde; e o director xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, entre outros representantes institucionais.
A festa rematou coa canción "Eu son Feliz" e un brinde colectivo de premiados e equipo técnico sobre as táboas do RosalÃa, selando unha noite que reafirma os MarÃa Casares como o gran referente das artes escénicas en Galicia.
LISTAXE DE CANDIDATURAS PREMIADAS
IBUPROFENO TEATRO: RECONVERSIÓN (6)
Mellor espectáculo
Mellor dirección: Santiago Cortegoso, Carlos Ãlvarez-Ossorio e Natalia Feijoo
Mellor texto orixinal: Santiago Cortegoso
Mellor actor secundario: Fran Lareu
Mellor actriz secundaria: Cristina Collazo
Mellor espazo sonoro: Alonso Caxade
CENTRO DRAMÃTICO GALEGO: A SERIE CLOPEN (2)
Mellor actriz protagonista: Natalia Pajarito
Mellor dirección de movemento: Marta Alonso Tejada
MORRAOCONTO: TROMSØ (2)
Mellor espazo escénico: R. MartÃnez, M. Gendre, L. Pouso e J. Faro "Coti"
Mellor iluminación: José Faro "Coti"
GALEATRO E XAROPE TULÚ: BERENGUELA NA GAIOLA (2)
Mellor espectáculo infantil
Mellor adaptación/tradución: Paula Carballeira
ARAMBOIA: UN TAL ROMEO (1)
Mellor actor protagonista: Fran Lareu
TANXARINA: A BIBLIOTECA GALÃCTICA CONTRA A IA FANTÃSTICA (1)
Mellor espectáculo de monicreques, obxectos e figuras animadas
ELEFANTE ELEGANTE: ALTA COSTURA (1)
Mellor vestiario: Carolina DÃguele
ÃRTIKA CÃA: O LIBRO DA SELVA, O MUSICAL (1)
Mellor maquillaxe: Ãrtika CÃa
O certame consolÃdase como un espazo de exhibición para o sector profesional galego e de achegamento da cidadanÃa ás novas linguaxes escénicas. Teatro de Ningures abrirá a programación o xoves 15 no Teatro Principal coa estrea absoluta de Thelma e Lola. Tamén presentará por primeira vez a súa nova proposta Arun Run, que levará Inorganic ás rúas de Ourense os dÃas 17, 18, 23, 24 e 25. Pola súa banda, a iniciativa 67 Graos Ourense Fervescénica dará a coñecer novas creacións o mércores 21 na Sala Emilia Pardo Bazán do Campus de Ourense. No apartado internacional, a compañÃa arxentina El Rayo Misterioso regresará ao festival con Todo terminará por Navidad.
Galicia comparte coas comunidades autónomas a súa Lei de Educación Dixital, unha normativa pioneira a nivel estatal que regulará por primeira vez o uso da IA no ensino. Faino no I foro europeo EducaIA que se celebrou en Santiago de Compostela coa participación de responsables educativos de dez comunidades autónomas, xunto con docentes e expertos na materia e a intervención por videoconferencia do director de Educación da OCDE, Andreas Schleicher.
