lunes, 27 de abril de 2026
A análise desenvolvida con catro plataformas, ás que se lle solicitaba información de 20 persoeiros de diferentes ámbitos, sitúa ChatGPT como a 'ferramenta máis fiable' para este tipo de tarefas. Este traballo viuse complementado ademais polo desenvolvemento dunha extensión para navegadores que permite empregar a IA xerativa para 'a verificación rápida de información con perspectiva de xénero'.
Realizado ao abeiro da convocatoria de axudas á investigación da cátedra que promoven a Universidade de Vigo e a Deputación de Pontevedra, o proxecto Avaliación da IA xerativa na verificación de feitos sobre personalidades de Pontevedra con perspectiva de xénero foi desenvolvido polos investigadores do grupo Sepcom Mabel MÃguez, Alberto Dafonte, Juan Manuel Corbacho e Xabier MartÃnez Rolán. Contou tamén coa participación das investigadoras Teresa Piñeiro e Laura Castro, da Universidade da Coruña, e Graciela Padilla, da Complutense de Madrid.
ChatGPT, 'a ferramenta máis fiable'
Dada 'a expansión das IA xerativas como novas portas de acceso á información', o estudo centrouse en comparar 'o volume, calidade e tipo de información, fontes utilizadas e nesgos de xénero' presentes nas respostas proporcionadas por ChatGPT, DeepSeek, Grok e Mistral a unha mesma consulta sobre 20 personalidades. Tratábase de dez homes e dez mulleres dos ámbitos da polÃtica, a comunicación, a cultura, o deporte e a ciencia, como os deportistas Ana Peleteiro e Iago Aspas; o presidente da Deputación, Luis López; a portavoz do BNG, Ana Pontón, ou o secretario xeral do PSdeG-PSOE, Xosé Ramón Besteiro; cientÃficas como Marisol Soengas; o reitor da UVigo, Manuel Reigosa, ou persoeiros do mundo da cultura como Ledicia Costas, Marta Pazos ou Carlos Núñez.
Partindo dun 'promt único', o equipo investigador analizou as respostas á solicitude de información sobre estas figuras destes catro modelos conversacionais. Deles, ChatGPT amosouse como a 'ferramenta máis fiable e coherente', mentres que Grok e Mistral son cualificadas como 'aceptables, pero con déficit de fontes'. Pola contra, o equipo investigador destaca a 'alta taxa de alucinacións', afirmacións non reais, de DeepSeek, o que fai desta unha ferramenta 'sen valor para a verificación'.
De feito, o equipo investigador detectou alucinacións no 55% das respostas desta ferramenta, mentres que Mistral e Grok 'manteñen boa exactitude con algunhas alucinacións'. Pola contra, ChatGPT non só se amosa como a ferramenta 'máis fiable' neste eido, senón que tamén é a única que 'cumpre de forma consistente coa citación de fontes verificables' solicitada, mentres que as outras tres, especialmente DeepSeek, 'amosan carencias, incluÃndo referencias fabricadas'.
Nesgos de xénero
Outro dos eixos desta análise foi a detección de nesgos de xénero nas consultas, atopándose que estaban presentes no 15% das respostas, 'o que evidencia desigualdades sutÃs e a necesidade de integrar criterios feministas no deseño e uso' destes modelos conversacionais. Nomeadamente, o estudo permitiu constatar unha maior incidencia destes nesgos nas respostas sobre mulleres deportistas, unha 'lixeira menor ampliación informativa nos perfÃs femininos e maior vulnerabilidade á desinformación nas súas fontes'. Como apunta MartÃnez Rolán, en varias das respostas, incluÃase información sobre aspectos de Ãndole persoal, como o fÃsico ou a vestimenta, 'o que ten que ver con como se constrúe a información das personalidades públicas', xa que estes modelos 'reproducen desigualdades presentes nos datos cos que foron adestrados'.
Extensión para navegadores
'Podemos facer un uso destas ferramentas como verificadoras, sempre que fagamos un uso o máis axeitado posible dun promt', sostén MartÃnez Rolán. De aà que un dos resultados deste proxecto sexa unha extensión para Chrome e outra para Firefox, dispoñibles no repositorio GitHub. Trátase dunha ferramenta de código aberto, que permite, explica, enviar o texto seleccionado a varias IA para 'facilitar a verificación con perspectiva de xénero'.
Este proxecto tamén deu lugar a un decálogo de boas prácticas 'para o uso responsable da IA xerativa na verificación de información'. Entre elas, probar diferentes ferramentas para unha mesma consulta, optar aquelas que 'permitan rastrexar ao orixe da información para poder verificala de forma independente', pór o foco en que 'a calidade da resposta depende directamente que como formules a túa consulta' ou ter en conta que 'cada IA ten restricións técnicas, temporais e xeográficas'. Do mesmo xeito, este decálogo pon de relevo a importancia de ter en conta de que estes modelos 'reproducen nesgos presentes nos datos cos que foron adestradas' e que pode solicitárselle que usen unha linguaxe exclusiva e eviten expresións sexistas.
Ferrol é a primeira das 13 citas co libro e a lectura que terán os galegos e galegas en diferentes vilas e cidades das catro provincias. Tras esta cidade, recollerá o relevo Santiago de Compostela, do 2 ao 10 de maio; Lugo, do 13 ao 17 de maio; O Porriño, do 14 ao 17 de maio; Redondela, do 11 ao 14 de xuño, e Ourense, do 17 ao 20 de xuño. Xa no mes de xullo, Vigo abrirá o dÃa 1, prolongándose ata o dÃa 7, continuando en Ponteareas, desde o dÃa 9 ata o 12, e en Rianxo do 23 ao 26. Finalmente, en agosto, as Feiras do Libro viaxarán ata A Coruña, do 1 dÃa ata o 10; Viveiro, do dÃa 13 ao 19; Foz do 20 ao 23, e rematarán en Monforte de Lemos, onde se celebrará do dÃa 26 ao 29 de agosto.
O número de persoas en Galicia que le ocasional ou habitualmente na nosa lingua medra en case nove puntos ata acadar o 72 %, isto é, sete de cada dez galegos. Ademais deste incremento do 13 por cento na lectura ocasional ou habitualmente en galego con respecto ao ano anterior, o estudo de 2025 tamén revela a consolidación dunha Galicia lectora, reflectida no sindicadores que sinalan que o 96,5 % da poboación maior de 14 anos le en calquera medio e soporte, o que sitúa a nosa Comunidade nun 1,4% por enriba da media de España. Ademais, o 70 % destas lecturas son de libros.
