miércoles, 13 de mayo de 2026
Con ese obxectivo, a iniciativa impulsa unha serie de “bibliotecas humanas”, nas que diferentes sectores poidan achegar as súas experiencias en materia de inclusión, co propósito de que o diálogo entre colectivos heteroxéneos posibilite a identificación de novas solucións aos retos e problemáticas en materia de inclusión nas escolas.
Estes encontros inclusivos permiten pór o foco en como é o desenvolvemento da educación inclusiva na práctica, a través dos relatos de diferentes profesionais. Deste xeito, contribúen á formación das e dos futuros docentes, á vez que se insiren nos casos de estudo do proxecto “Diálogos Inclusivos: construyendo narrativas colaborativas para la educación”, que se desenvolve en diferentes comunidades autónomas.
Sánchez Bello, que é unha das investigadoras principais da iniciativa, sinala que con este proxecto “preténdese dar un pulo ás prácticas inclusivas que contribúan a eliminar dinámicas de discriminación en contextos de educación formal e non formal, fomentando a supresión de barreiras que afectan a colectivos en situación de vulnerabilidade”. Isto conséguese, segundo a docente do Departamento de PedagoxÃa e Didáctica da UDC, “promovendo o desenvolvemento de marcos normativos e propostas curriculares que permitan a implementación efectiva de modelos educativos inclusivos en centros educativos”.
Na busca de visións alternativas
O punto de partida é a existencia dun “déficit primordial para o avance da inclusión, que ten que ver coa existencia dunha forte segmentación de discursos e a ausencia de espazos de diálogo e construción conxunta”. Outro punto de partida é o mapa de prioridades en materia de inclusión nas escolas. Partindo deste marco, o proxecto busca definir “novas orientacións compartidas sobre algúns dos retos de inclusión” e “dar resposta a problemas especÃficos que poden pasar desapercibidos en análises individuais”.
A investigación abrangue tres subproxectos, coordinados polas universidades de Cantabria, Cádiz e Vigo, que promoven á súa vez diferentes modelos de “encontros inclusivos”, que abranguen diferentes niveis educativos. Coa participación de docentes de diferentes universidades, o traballo que se desenvolve en Galicia ten como investigadoras principais a Sánchez Bello e á profesora da UVigo Ãngeles Parrilla e como eixos a formación do estudantado universitario en educación inclusiva e a metodoloxÃa das bibliotecas humanas.
Libros e persoas lectoras
As bibliotecas humanas constitúen unha estratexia metodolóxica que aposta pola construción de coñecemento e o cuestionamento de estereotipos en base á escoita e o dialogo compartido entre persoas que habitualmente non teñen posibilidade de contacto e interacción entre si. Nomeadamente, as accións que levan a cabo tanto na UDC como na UVigo implican que as persoas que exercen como libros interveñen durante 15 minutos ante un grupo de lectores e lectoras, neste caso alumnado universitario, que logo lles trasladan unha serie de preguntas antes de “cambiar de libro”.
Ao mesmo tempo, a traxectoria e experiencias dos profesionais, as preguntas do alumnado e a súa valoración das aprendizaxes adquiridas constitúen materiais de investigación para o proxecto. “É unha maneira de construÃr coñecemento moito máis participativa, asumindo distintas achegas desde os distintos espazos profesionais”, sosteñen desde o grupo Cies.
Narrativas desde dentro e fóra da escola
A primeira das accións que se desenvolveu na UDC levouse a cabo na Biblioteca da Facultade de Ciencias da Educación co alumnado en formación do Máster en Profesorado de Educación Secundaria Obligatoria e contou coa participación de profesorado, persoal de orientación e do equipo directivo de ensino secundario (Ana MarÃa Rivera, Elena Segade, Anxo Gómez e Manuel Magarillos), quen implicaron ao alumnado en formación nas experiencias de integración da diversidade cultural, de xénero, social e económica que viven no seu dÃa a dÃa como profesionais da docencia cun enfoque integrador.
O vindeiro curso esta iniciativa dedicarase ás narrativas da escola na súa contorna”, coas que analizar se a participación de familias, asociacións ou profesionais externos poden constituÃr elementos de apoio na inclusión e non espazos segregados de segunda oportunidade que ofrecen respostas diferenciadas e fragmentadas. Con esa idea, convidaranse a este ciclo a asociacións, familias, ONG ou academias.
Durante seis dÃas do mes de setembro, a cidade de Vigo acollerá un ciclo de concertos único que reunirá diferentes xeracións, estilos musicais e públicos nunha contorna privilexiada: o peirao de transatlánticos do Porto de Vigo, un espazo aberto ao Atlántico e situado en pleno corazón da rÃa de Vigo. Son e Mar combina música, identidade cultural e experiencia colectiva nunha programación pensada para todos os públicos. Ao longo do ciclo, preto de 50 artistas pasarán polo escenario principal e espérase unha asistencia superior ás 35.000 persoas entre todos os eventos programados.
A programación de actividades comprende neste caso a Cidade da Cultura, o Centro Galego de Arte Contemporánea e o Museo das Peregrinacións e de Santiago, en Santiago de Compostela; o Museo de Belas Artes, na Coruña; a Fundación Pública Camilo José Cela, no concello coruñés de Padrón; o Museo do Mar de Galicia, en Vigo; o Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense, na cidade das burgas; o Museo Etnolóxico e o Museo do Viño, no municipio ourensán de Ribadavia, e o Museo do Castro de Viladonga, na localidade lucense de Castro de Rei, que tamén xestiona o Conxunto Etnográfico das Pallozas do Cebreiro.
