sábado, 10 de enero de 2026
Na categoría de traballo de fin de grao ou mestrado o gañador foi o angolano Eliseu Zua Cateco, polo seu TFG Modo de interação e compreensão da língua portuguesa mediante as variantes linguísticas na USC Galiza: o caso dos estudantes lusófonos. Nel estudou as variantes do portugués no proceso de interacción entre o estudantado do campus compostelán, coincidindo coa experiencia de intercambio do autor. Na interacción lingüística con outros falantes da mesma lingua, incluídos os galegos, tentou examinar a diversidade e as mudanzas resultantes do modo de falar, do significado que gañan as palabras, entre outros elementos que destacan os diversos rumbos que a lingua está tomando.
Así, na comunicación verbal observou o uso de termos diferentes en distintos grupos, resultando na creación de variados dialectos. Para iso, realizou unha pesquisa de caso co estudantado lusófono da USC en Galicia, empregando unha abordaxe metodolóxica cualitativa que consistiu en entrevistas con 13 estudantes de países de lingua portuguesa e tres galegos, ademais dun grupo focal con estudantados de países de lingua portuguesa. A avaliación dos datos concluíu que o estudantado interacciona e entende o portugués nas súas máis diversas variantes.
Premio de Investigación
Pola súa banda, o I premio de Investigación para unha tese de doutoramento ou libro publicado recaeu en Joel R. Gómez pola monografía A produção jornalística de Carvalho Calero sobre política linguística: por um galego útil, rendível, económico e competitivo.
O traballo, defendido en outubro de 2024 como parte do discurso de ingreso do autor como membro numerario da AGLP, analízanse máis dun cento de artigos difundidos por Carvalho Calero no xornal La Voz de Galicia, no que se ocupou de temas de política lingüística. Nel reivindícase como produtor de artigos de opinión e reclámase a actualidade da súa doutrina reintegracionista e que sexa considerada de novo na axenda política galega.
Na bibliografía final referéncianse 236 trabalos de Carvalho Calero, publicados entre 1945 e pouco antes da súa morte, e reprodúcense dous deles publicados no verán de 1975, poucos meses antes da morte de Francisco Franco. Neles, Carvalho propón unha modificación progresiva da ortografía galega, pasando dunha orientación baseada no galego-castelán para a do galego-portugués. O volume complétase con traballos de José-Martinho Montero Santalha e de António Gil Hernández e acompáñase de caricaturas de Siro López.
Premio de Creación Literaria
O I Premio nesta modalidade recaeu en Angel José Brea Hernández, por Ensinamentos de Rahotep, unha ambiciosa narrativa de ambiente exipcio, na que o autor traballou durante máis dunha década. O autor, natural de Santiago de Compostela, é licenciado en Filoloxía Hispánica pola USC e en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade da Coruña e diplomado en Estudos Portugueses pola Universidade de Lisboa. Como profesor titular, imparte aulas de Lingua galega e Literatura.
Ademais de artigos en diversas publicacións, publicou entre outros Livro do Caminho, poemário, in Cadernos do Povo, Pontevedra-Braga, 1989; Diário de um poeta maldito, de José Fernandes, na coleção de poesia 5+2 = 8 e Aos 4 ventos, Pontevedra, 1994; O país dos nevoeiros, (poemas I-XX) in Antologia de Poesia Lusófona, Cadernos do Povo, n.o27-34 (1993-1994), Pontevedra-Braga, pp. 243-270; Queixumes dos Pinheiros e outros poemas de Eduardo Pondal, in Cadernos do Povo, 1996: «Temas da poesia de Eduardo Pondal», pp. VII-XXXVII; edición de Queixumes dos Pinos de Eduardo Pondal, en versión portuguesa, anotada e comentada; Edición anotada e versión portuguesa de Cantares Galegos, de Rosalia de Castro, in Cadernos do Povo, 1999; e O país dos nevoeiros, col. Espiral Maior, Corunha, 2005.
Mención de honra para Artábria
A Fundación Artábria do Ferrol foi a elixida para ostentar a primeira mención de honra dos premios pola súa defensa da unidade lingüística galego-portuguesa e o pleno recoñecemento do galego (entendido como portugués da Galiza) como lingua nacional. O seu ámbito de actuación é a comarca de Trasancos, no noroeste galego.
Artábria foi inicialmente unha asociación dedicada á defensa da lingua de Galicia e da súa identidade co portugués. Creada en 1992 no concello de Narón, o seu ámbito estendeuse aos concellos veciños de Ferrol e Fene. Nesa etapa inicial, a Associaçom Reintegracionista Artábria organizou cursos de lingua en Narón e Ferrol, en ocasións colaborando con institucións municipais ou co movemento asociativo da comarca.
O circuíto estatal AIEnRUTa-Artistas inicia a súa nova programación coa participación das bandas galegas Mad Martin Trio, Eladio y Los Seres Queridos e De Ninghures, que ata xuño ofrecerán concertos por salas de toda España. Os concertos galegos desta primeira metade do ano arrancaronn o 9 en Tafalla con Mad Martin Trio, que tamén toca o sábado 10 en Logroño, o 7 de marzo en Huesca e o 18 en Alacante. Eladio y Los Seres Queridos actuará en Bilbao o 20 de febreiro, en Oviedo o 21 dese mes, en Palencia o 17 de abril e en Valladolid o 18; mentres De Ninghures estará en Bilbao o 27 de febreiro, Madrid o 10 de abril, Donostia o 17 dese mes e Barcelona o 29 de maio.
A onda epidémica da gripe mantén unha intensidade baixa e tendencia decrecente na comunidade. Galicia segue a incrementar o número de vacinados fronte á gripe, con 876.347 persoas esta temporada, e cun especial incremento da cobertura vacinal dos maiores de 65 anos, cun 73,17 % de vacinados, o que supón dous puntos máis que o ano pasado. Tamén aumentou notablemente a porcentaxe de persoal sanitario vacinado, con máis do 66 %, o que representa 12 puntos con respecto a 2024. No colectivo de embarazadas, a cobertura aumentou case 2 puntos porcentuais, superando o 48 %.
