sábado, 7 de noviembre de 2026
O desenvolvemento do modelo para este último correrá a cargo do CiTIUS. As outras dúas entidades seleccionadas son o Barcelona Supercomputing Center (BSC) e o centro HiTZ da Universidade do PaÃs Vasco.
Neste senso, Microsoft subliña a importancia de desenvolver modelos fundacionais multilingües que inclúan as linguas oficiais europeas, co obxectivo de “preservar o patrimonio cultural e desbloquear oportunidades económicas en toda Europa”. A compañÃa destaca que esta iniciativa permitirá “pechar a fenda lingüÃstica dixital” e garantir que “todas as linguas europeas estean representadas na IA do futuro”. Os modelos desenvolvidos estarán aloxados na plataforma Azure AI Foundry, no marco do programa Microsoft Open Innovation Center (MOIC). O seu obxectivo será crear modelos fundacionais que faciliten a integración de todas as linguas oficiais do Estado en sistemas dixitais avanzados, garantindo a súa presenza nas tecnoloxÃas de IA máis influentes do presente e o futuro.
A elección do CiTIUS como centro responsable do modelo en galego reforza o papel da USC como referente no ámbito das tecnoloxÃas lingüÃsticas. Galicia súmase asà ao mapa internacional de innovación en IA, cunha proposta desenvolvida dende a contorna académica e pública que pon o foco na diversidade e a inclusión dixital. Esta colaboración reforza o liderado do CiTIUS no desenvolvemento de tecnoloxÃas lingüÃsticas avanzadas, situando a comunidade galega como un nodo clave na transformación dixital inclusiva en España.
Proxecto Nós
Lanzado en 2020, o Proxecto Nós é unha iniciativa impulsada pola Xunta de Galicia, encomendada á Universidade de Santiago de Compostela a través do CiTIUS e o Instituto da Lingua Galega (ILG) co obxectivo de garantir a presenza do galego na contorna dixital do século XXI. O proxecto foi clave na creación de infraestruturas lingüÃsticas de base: dende corpus abertos e bancos de datos ata ferramentas de tradución automática, sÃntese e recoñecemento de voz. En 2023, o equipo presentou Carballo, o primeiro modelo lingüÃstico de gran escala adestrado integramente en galego.
Os avances logrados no marco de 'Nós' non só teñen ampliado xa as capacidades dixitais do galego, senón que situaron Galicia no mapa da IA europea, achandando o camiño para esta nova etapa de colaboración internacional. Antes, o proxecto tivo continuidade a través das iniciativas ILENIA (Impulso das Linguas na Intelixencia Artificial), centrada na creación de recursos e ferramentas lingüÃsticas para as linguas cooficiais, e ALIA (Artificial Linguistic Intelligence for Administration), unha alianza público-privada para desenvolver modelos fundacionais de IA orientados á Administración pública multilingüe. Ambas as iniciativas foron financiadas polo Ministerio de Asuntos Económicos e Transformación Dixital, consolidando o papel do CiTIUS no desenvolvemento de tecnoloxÃas lingüÃsticas no marco dunha estratexia estatal.
Nun novo fito nesta liña de investigación, o CiTIUS incorpórase agora a unha iniciativa que define o futuro dos modelos fundacionais de IA, contribuÃndo ao progreso tecnolóxico cunha proposta construÃda en galego, dende Galicia e con proxección global.
A Filmoteca de Galicia pon o foco da súa carteleira para novembro na estrea do ciclo dedicado ao guionista Rafael Azcona no centenario do seu nacemento, unha escolma do cinema do xaponés Keisuke Kinoshita e a visita de James Benning para presentar as súas dúas últimas pelÃculas. Coa proxección de El pisito, de Marco Ferreri, comeza esta mesma tarde a ConsellerÃa de Cultura, Lingua e Xuventude a conmemoración do centenario de Rafael Azcona, que ata o mes de xaneiro ofrecerá unha escolma representativa da súa dilatada carreira xunto a grandes directores do cinema español. Este mes poderá verse El jardÃn de las delicias, de Carlos Saura; El anacoreta, de Juan Estelrich, e El año de las luces, de Trueba.
O avance do último informe climatolóxico elaborado por MeteoGalicia indica que a Comunidade rexistrou un mes de outubro cálido e moi seco. Foi un perÃodo anómalo, xa que as altas presións foron moito máis frecuentes do que caberÃa agardar nesta época. De feito, só chegaron tres frontes desde o Atlántico que, ademais, tiveron pouca actividade. Neste contexto, as temperaturas estiveron por riba dos valores climatolóxicos e as precipitacións acumuladas foron moi inferiores ao que caberÃa agardar. Máis polo miúdo, a media das temperaturas foi superior ao habitual neste mes, sobre todo no caso das máximas, debido ao predominio de situacións anticiclónicas que achegaban aire cálido desde o sur.
