sábado, 7 de noviembre de 2026
No acto, o reitor Antonio López lembrou o papel desenvolvido por Carlos Pajares ao actuar “como un visionario que apostou pola proxección internacional da nosa investigación” e situou este instituto como o primeiro dun novo modelo que abriu o camiño dos centros singulares que viñeron despois. Para o reitor, o IGFAE é un centro implicado nos proxectos de máis relevancia do seu ámbito no plano internacional “sen esquecer a transferencia dos seus resultados á sociedade para a mellora das condicións de vida”. “Comeza unha nova etapa cunha nova infraestrutura, aÃnda que o máis importante segue a ser o seu talento e os recursos humanos”, sentenciou.
Pola súa banda, o director do IGFAE, Carlos Salgado, que destacou a importancia de dispoñer dun espazo acorde á traxectoria e ao potencial cientÃfico do instituto, definiu este acto como “fito histórico da ciencia en Galicia” que permitirá dar respostas aos novos desafÃos cientÃficos ao “permitir abordar proxectos ambiciosos”.
Para a alcaldesa de Santiago, Goretti SanmartÃn, o IGFAE e a súa vocación de ser centro punteiro encarna tamén “unha vontade de ser vangarda, de rachar fronteiras sen renunciar ao que somos”. Esta dotación permite “construir cultura cientifica arraigada aquÃ; porque dende aquà se pode facer investigación do máximo nivel”.
En termos similares se pronunciou o presidente da Xunta, Alfonso Rueda, logo de agradecer a aqueles que iniciaron o camiño, manifestando o seu compromiso de “seguir con esta aposta porque é intelixente”. “Hai que tentar facer xurdir o talento, retelo e recuperar o que marchou. Temos que ser unha terra con institucións apetecibles para desenvolver unha carreira investigadora”, dixo.
Grandes retos da fÃsica nas próximas décadas
Tal e como salientou Carlos Salgado na súa intervención, a comunidade cientÃfica internacional no ámbito da fÃsica afronta anos de grandes cambios. AsÃ, tomaranse decisións clave sobre os grandes proxectos da década de 2040 como o próximo acelerador do CERN (Organización Europea para a Investigación Nuclear) ou a construción do Einstein Telescope para o estudo das ondas gravitacionais. Do mesmo xeito, a ciencia e a tecnoloxÃa cuánticas estanse a converter nunha liña estratéxica da investigación en numerosos paÃses, tamén en Galicia, da man de institucións como o Centro de Supercomputación de Galicia (CESGA) e o propio IGFAE.
Neste contexto, o persoal do IGFAE ocupa actualmente posicións de liderado en grandes colaboracións internacionais, como o experimento LHCb do CERN ou a colaboración LIGO. Grazas ás capacidades e tecnoloxÃas que permitirá desenvolver a nova sede, “o centro galego estará en mellor disposición de dar un salto cualitativo na súa visibilidade nestes e outros proxectos de nivel global”, apuntou Salgado.
AsÃ, a partir de agora o IGFAE contará con sete laboratorios para diferentes tecnoloxÃas, incluÃndo unha sala limpa de 120 m2, un espazo no que se proxecta a instalación dun simulador cuántico no marco dunha alianza co CESGA, un taller de micromecanizado, un de metroloxÃa e outro de desenvolvemento de escintiladores.
Desde a súa primeira acreditación como Unidade de Excelencia MarÃa de Maeztu (foi o primeiro centro de investigación galego en conseguilo) en 2017, o IGFAE duplicou o seu cadro de persoal, pasando de arredor de 70 a uns 140 integrantes na actualidade. As novas dependencias están enfocadas cara a esta nova realidade, ademais de fomentar as visitas e estadÃas de perdoal doutros paÃses, en diferentes etapas da súa carreira, para reforzar as vÃas de colaboración en diversos proxectos.
Alén da perspectiva cientÃfica, o edificio foi deseñado para favorecer a comunicación entre os membros do IGFAE, e para acoller accións que impulsen a proxección do centro cara a sociedade, desde a contorna máis inmediata ata o ámbito internacional.
Sobre o IGFAE
O Instituto Galego de FÃsica de Altas EnerxÃas (IGFAE) naceu no ano 1999, co obxectivo de coordinar e fomentar a investigación cientÃfica e técnica no ámbito da fÃsica de partÃculas, astropartÃculas e nuclear, asà como en campos relacionados como a fÃsica médica e a instrumentación.
Desde a súa creación, un dos seus puntos fortes foi a aposta pola internacionalización, integrándose en grandes instalacións experimentais de ámbito mundial e construÃndo equipos de investigación que hoxe son unha referencia nos eidos teórico e experimental. Na actualidade, preto do 25% do persoal do centro procede doutros paÃses, e un 93% das publicacións cientÃficas teñen coautorÃa internacional.
No ano 2017, o IGFAE foi recoñecido como Unidade MarÃa de Maeztu, a acreditación máis prestixiosa e competitiva outorgada pola Axencia Estatal de Investigación. No ano 2024 o IGFAE renovou esta acreditación, sendo o único centro galego con dúas destas distincións. Ademais, forma parte da rede de centros CIGUS da Xunta de Galicia desde o ano 2019, o que acredita a calidade e impacto da súa investigación.
Na última década, o persoal do Instituto destaca polo seu éxito en convocatorias internacionais, como os proxectos de excelencia do Consello Europeo de Investigación (ERC) ou as bolsas Marie Curie da Comisión Europea. O IGFAE tamén se viu recoñecido en 2017 e 2025 cos premios Breakthrough, coñecidos como os ‘Oscar da Ciencia’, polos avances acadados no marco das colaboracións LIGO e LHCb-CERN.
A Filmoteca de Galicia pon o foco da súa carteleira para novembro na estrea do ciclo dedicado ao guionista Rafael Azcona no centenario do seu nacemento, unha escolma do cinema do xaponés Keisuke Kinoshita e a visita de James Benning para presentar as súas dúas últimas pelÃculas. Coa proxección de El pisito, de Marco Ferreri, comeza esta mesma tarde a ConsellerÃa de Cultura, Lingua e Xuventude a conmemoración do centenario de Rafael Azcona, que ata o mes de xaneiro ofrecerá unha escolma representativa da súa dilatada carreira xunto a grandes directores do cinema español. Este mes poderá verse El jardÃn de las delicias, de Carlos Saura; El anacoreta, de Juan Estelrich, e El año de las luces, de Trueba.
O avance do último informe climatolóxico elaborado por MeteoGalicia indica que a Comunidade rexistrou un mes de outubro cálido e moi seco. Foi un perÃodo anómalo, xa que as altas presións foron moito máis frecuentes do que caberÃa agardar nesta época. De feito, só chegaron tres frontes desde o Atlántico que, ademais, tiveron pouca actividade. Neste contexto, as temperaturas estiveron por riba dos valores climatolóxicos e as precipitacións acumuladas foron moi inferiores ao que caberÃa agardar. Máis polo miúdo, a media das temperaturas foi superior ao habitual neste mes, sobre todo no caso das máximas, debido ao predominio de situacións anticiclónicas que achegaban aire cálido desde o sur.
