miércoles, 11 de marzo de 2026
Wheatbiome, Unravelling the potential of the wheat microbiome for the development of healthier, more sustainable and resilient wheat-derived food & feed products, é un proxecto que conta cun financiamento de cinco millóns de euros por parte da Comisión Europea no marco do programa Horizon. A súa coordinación corre a cargo de Susana Soares (de Requimte, Rede de Química e Tecnoloxía, participada polas universidades Nova de Lisboa e de Porto) e desde a UVigo Rosa Pérez Gregorio (do grupo CF1 Food and Health Omics), estando tamén como investigador principal do proxecto por parte da institución académica o catedrático Jesús Simal. A asemblea xeral celebrada na Facultade de Ciencias do campus de Ourense contou coa participación de arredor de 40 investigadoras e investigadores, que expuxeron o estado de execución de cada liña de actuación do proxecto. Tamén tiveron a oportunidade de coñecer o Instituto de Agroecoloxía e Alimentación da Universidade de Vigo.
Ferramenta "prometedora"
Segundo explican desde a súa organización, o proxecto, que rematará en decembro de 2026, xorde para entender o papel do microbioma, do conxunto de microorganismos dun ente e as súas interrelacións, no desenvolvemento sostible e como unha ferramenta prometedora para os sistemas alimentarios. Concretamente, engaden, esta proposta marca o comezo dunha nova era que explorará o papel dos microbiomas nos sistemas de produción de trigo cun enfoque amplo, desde o solo ata a mesa. Así, os obxectivos Wheatbiome abranguen desentrañar as interaccións do microbioma solo-planta que se poden utilizar para deseñar prácticas agrícolas sostibles, resistentes e con impacto nas características nutritivas do trigo, e a comprensión do papel das comunidades microbianas como moduladoras da calidade dos alimentos e pensos, centrándose en estudar o efecto na immunoxenicidade do trigo do solo ao prato. Tamén ten como misión a avaliación do impacto da interacción entre o microbioma humano e os compoñentes bioactivos do trigo (pre/probióticos e proteínas inmunoxénicas) na saúde dos consumidores e no sabor e a aceptación dos alimentos.
Wheatbiome, comentan desde a súa organización, aborda, no medio da crise de cambio climático actual, o reto de deseñar novos alimentos e novos sistemas agroalimentarios utilizando o potencial microbiano e a través de actividades innovadoras, apostando por unha investigación de vangarda, con fortes lazos de colaboración co mundo académico, a industria, as asociacións de divulgación e as autoridades reguladoras distribuídas ao longo de seis países da UE. Así, nel participan especialistas das áreas de edafoloxía e química agrícola, ciencia e tecnoloxía dos alimentos e nutrición, alimentación animal e ciencias veterinarias, bioloxía molecular e celular e nutrixenómica e estudos clínicos, contado ademais coa colaboración de expertos en transferencia de coñecemento, industria alimentaria e un equipo de bioinformática.
Balance do primeiro ano de traballo
Neste primeiro ano de traballo, explica Rosa Pérez Gregorio, establecéronse dous casos de estudo a nivel agrícola para avaliar o efecto das condicións meteorolóxicas, prácticas de cultivo ecolóxico (fronte a convencional), rega, tipo de solo e variedades de trigo no microbioma da planta e do solo. Un foi feito en Holanda (Wageningen) e outro en España (Zamora). Estamos neste momento identificando as proteínas do glute, compostos bioactivos e calidade nutricional para correlacionar a inmunoxenicidade e potencialidade nutricional co microbioma e este, á súa vez, cos diversos factores citados para tentar modular estas propiedades desde o agro, dando ferramentas aos agricultores para producir trigo máis saudable e sostible, afirma a investigadora. De forma paralela, engade, estamos a deseñar novos alimentos co trigo recolectado e avaliaremos nesta fase o efecto da fermentación sobre a funcionalidade e impacto na saúde dos consumidores destes novos alimentos e cos subprodutos que se xeren deseñaremos pensos para galiñas avaliando nunha fase posterior o impacto na saúde das galiñas e calidade dos ovos. O proxecto envolve moitas máis actividades e tarefas, pero actualmente, detalla Pérez Gregorio, estamos iniciando a fase de deseño de novos alimentos ao mesmo tempo que se tenta modular, ou entender como modular, a parte agronómica.
Galicia rexistrou nos meses de decembro, xaneiro e febreiro o inverno meteorolóxico máis húmido do último cuarto de século. A precipitación media ascendeu ata os 800 litros por m2. Uns valores cuxo precedente máis recente se remonta aos anos 2000-01 e que supoñen un incremento do 81% respecto ao habitual neste período. Así, foi o cuarto inverno máis chuvioso da serie histórica. En concreto, decembro non tivo unha anomalía de choiva moi notable, pero xaneiro e febreiro foron meses moi húmidos con anomalías do 98% e do 160% superiores aos valores normais nestes meses, respectivamente. En canto ás temperaturas, vivimos un inverno cálido, aínda que foi bastante máis frío que os dous anteriores.
O titular do Goberno galego, Alfonso Rueda, trasladou esta mañá á Comisión Europea, a necesidade de que o novo marco financeiro teña en conta o papel das rexións, aposte por unha xestión descentralizada dos fondos comunitarios e manteña unha política de cohesión forte no continente. Rueda, como presidente da delegación española no Comité Europeo das Rexións, mantivo unha reunión co resto de representantes nacionais e a presidenta do organismo, Kata Tüttő, co fin de fixar 'unha postura común'. Nela, lembrou as demandas de España cara o novo modelo de financiamento, que xa foron recollidas na Declaración de Galicia aprobada en outubro.
