Notas de prensa

As universidades galegas inauguran o novo curso apostando pola internacionalizaci贸n

O reitor vigu茅s, Manuel Reigosa, en representaci贸n das tres universidades galegas, sinalou estes catro aspectos como os principais retos aos que se enfrontan os campus galegos, nun acto ao que tam茅n asistiu o presidente da Xunta de Galicia, Alfonso Rueda, que destacou a aposta do goberno galego pola investigaci贸n universitaria e o papel da universidade como garant铆a b谩sica da igualdade de oportunidades. Rueda e Reigosa estiveron acompa帽ados na mesa presidencial polos reitores das universidades de Santiago de Compostela, Antonio L贸pez; e da Coru帽a, Julio Abalde, as铆 como polos presidentes dos consellos sociais das tres universidades do SUG; Ernesto Pedrosa, da UVigo; Cecilia Sierra, da USC; e Antonio Abril, presidente do Consello Social da UDC e Conferencia de Consejos Sociales de las Universidades Espa帽olas. A encargada de impartir a lecci贸n inaugural do novo curso foi a catedr谩tica do Departamento de Escultura Yolanda Herranz, que se centrou no autorretrato do artista e as s煤as sombras, reflexos e reflexi贸ns, inclu铆ndo unha performance titulada (el) ARTE es ARTE.

Ao evento, celebrado na Facultade de Ciencias Econ贸micas e Empresariais, asistiron tam茅n os conselleiros de Cultura, Educaci贸n, Formaci贸n Profesional e Universidades, Rom谩n Rodr铆guez; Promoci贸n do Emprego e Igualdade, Elena Rivo; e Facenda e Administraci贸n P煤blica, Miguel Corgos, as铆 como o presidente do Parlamento de Galicia, Miguel 脕ngel Santalices. Ademais, a esta cita non faltaron o alcalde de Vigo, Abel Caballero; o presidente da Deputaci贸n de Pontevedra, Luis L贸pez; o tenente de alcalde do Consello de Ourense Armando Ojea; a presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario 脕lvarez; e o presidente da Confederaci贸n de Empresarios de Pontevedra, Armando Ojea, xunto a diferentes autoridades civ铆s e militares e representantes do mundo acad茅mico, pol铆tico e cultural.

Novos retos para a universidade galega

Na s煤a intervenci贸n, o reitor da UVigo, Manuel Reigosa, fixo un percorrido hist贸rico dende o nacemento da Universidade de Compostela en 1495, 聯que foi fundamental para o desenvolvemento de Galicia e da que somos orgullosos herdeiros聰 tras o proceso de segregaci贸n de Vigo e A Coru帽a. Coa vista posta na actualidade, o reitor puxo o foco nas principais fortalezas do sistema universitario galego, que cualificou como 聯un so帽o compartido que permite a excelencia e a xeraci贸n de co帽ecemento聰. Salientou en primeiro lugar o feito de contar cun Plan de Financiamento Plurianual, que cualificou de 聯fundamental e aca铆do聰, xa que permite unha planificaci贸n a medio prazo, algo que representa unha vantaxe fronte a outras comunidades aut贸nomas e outros sistemas. En segundo lugar, lembrou que as taxas de matr铆cula en Galicia est谩n 聯entre as m谩is baixas de Espa帽a聰, pero o plan de financiamento compensa esta limitaci贸n dos ingresos, o que sit煤a o sistema universitario galego 聯na banda media-alta de financiamento no 谩mbito nacional聰. O reitor tam茅n puxo o foco nun terceiro aspecto, o actual proceso de especializaci贸n dos campus, 聯unha iniciativa que non existe noutros sistemas universitarios聰 en Espa帽a e que permite 聯harmonizar e apoiar os campus non centrais聰. Un cuarto aspecto ao que se referiu Reigosa 茅 o clima de cooperaci贸n entre as tres universidades galegas, con graos, mestrados e doutoramentos conxuntos e m煤ltiples acordos no seo do SUG e coa conseller铆a sobre o mapa de titulaci贸ns, docencia cl铆nica, intelixencia artificial, financiamento ou infraestruturas. Finalmente, salientou a posta en marcha do selo CIGUS, que permite a agrupaci贸n de forzas nos eidos nos que as tres universidades son m谩is fortes, co obxectivo de levar a investigaci贸n en determinadas 谩reas ao m谩is alto posible.

Tras destacar as fortalezas do SUG, o reitor vigu茅s tam茅n se referiu aos retos m谩is relevantes no futuro inmediato, que pasan pola renovaci贸n dos cadros de persoal docente e investigador para facer fronte 谩s xubilaci贸ns; as dificultades na captaci贸n de estudantes derivadas do reto demogr谩fico e a internacionalizaci贸n como resposta; a LOSU e o financiamento.

Respecto da proxecci贸n das xubilaci贸ns no per铆odo 2012-2039, Reigosa sinalou a necesidade de adiantar as contrataci贸ns usando a figura do profesorado axudante doutor que imparte 180 horas en vez de 240 e a necesidade de ampliar a masa salarial durante o per铆odo transitorio.

Sobre a situaci贸n demogr谩fica e o seu impacto na evoluci贸n do alumnado matriculado no SUG, Reigosa alertou da magnitude do reto, xa que a partir de 2025 e, sobre todo de 2030, producirase unha dr谩stica reduci贸n da poboaci贸n xuvenil, pasando dos 21.000 estudantes que na actualidade te帽en idade para realizar a ABAU a 14.000 en 2038, un terzo menos que na actualidade. Ante este reto apostou por aproveitar as potencialidades das 聯tres magn铆ficas universidades e os sete campus聰 para captar estudantes internacionais e para axudar ao pa铆s a facer fronte a esta crise. Para iso reclamou un esforzo conxunto da conseller铆a e das tres universidades p煤blicas para atraer estudantado estranxeiro, po帽endo o foco en Iberoam茅rica, pero tam茅n noutras latitudes. Como exemplo deste tipo de acordos referiuse ao sistema de bolsas BEME para mestrado destinadas a descendentes de galegos e galegas nados no estranxeiro. Este tipo de propostas, destacaba, non s贸 permiten captar alumnado, sen贸n tam茅n fixar poboaci贸n, xa que o 74% dos beneficiarios quedan a traballar e formar unha familia en Galicia. Ademais, o responsable da UVigo tam茅n apostou pola entrada en universidades europeas como estratexia para potenciar este proceso de captaci贸n.

En resumo, destacaba o reitor vigu茅s, 聯precisamos unha estratexia galega para a internacionalizaci贸n das universidades p煤blicas que permita encarar o reto demogr谩fico e o relevo xeracional e ser铆a desexable un grande acordo sobre o financiamento das universidades do Estado, que se deber铆a acadar na conferencia de pol铆tica universitaria聰. A isto engad铆a a necesidade de 聯seguir traballando nun sistema universitario galego ben artellado聰, que saque partido de novas propostas como graos internacionais no seo das universidades europeas, microcredenciais, graos abertos, graos duais e novas formas de ensinanza.

Rueda garante o apoio da Xunta para reforzar a I+D+i universitaria

O presidente da Xunta de Galicia, Alfonso Rueda, aproveitou o seu discurso neste acto de apertura de curso para reivindicar o papel das universidades galegas como 聯motor do progreso de Galicia聰, facendo as铆 fincap茅 en que 聯apoiar as universidades 茅 apoiar a excelencia do pa铆s聰. Nesta li帽a, agradeceulle aos tres reitores o seu esp铆rito de cooperaci贸n, algo que cualificou como 聯fundamental聰 e que, ao seu modo de ver, non vai en contra da necesaria defensa dos intereses de cada unha destas instituci贸ns. 聯Para constru铆r Galicia 茅 fundamental saber cooperar, defendendo os intereses e as aspiraci贸ns de cada universidade, pero sen competir聰, subli帽ou o presidente, remarcando a idea de que 聯desta colaboraci贸n benefici谩monos todos聰.

Coincidindo co reitor vigu茅s na s煤a descrici贸n sobre a situaci贸n actual das universidades galegas e dos retos que te帽en por diante, o presidente do executivo galego salientou que 聯esta diagnose 茅 o mellor punto de partida para poder enfrontalos e solucionalos聰. Rueda concordou tam茅n con Reigosa en que a descentralizaci贸n e a proximidade a aos problemas que supuxo o estado auton贸mico foi un salto importante para o desenvolvemento do pa铆s, tanto das s煤as universidades como do conxunto do seu territorio. 聯Estamos ante un novo ano acad茅mico que vai marcar o futuro de miles de alumnos e alumnas e que ser谩 tam茅n determinante para o futuro de Galicia聰, salientou Rueda, ao tempo que lembrou que a educaci贸n 茅 o principal ascensor social, polo que 聯se falamos de igualdade real e de configurar sociedades do futuro as universidades son fundamentais聰.

Gabando a situaci贸n das universidades galegas, 谩s que se referiu como 聯referentes de calidade e de excelencia聰, subli帽ou que o SUG est谩 谩 vangarda en estudos e renovaci贸n constante da oferta acad茅mica e conta con grupos de investigaci贸n punteiros a nivel internacional, pero que o pa铆s non debe conformarse con isto, 聯temos que tentar perseverar naquilo que funciona聰, entre outras cuesti贸ns o Plan de Financiamento, e 聯prestarlle cada vez m谩is atenci贸n 谩 investigaci贸n, reforzando o apoio ao I+D+i, non s贸 en termos econ贸micos, sen贸n a nivel xeral聰. Neste senso, fixo referencia ao denominado Plan Reforza da Investigaci贸n feito p煤blico no Consello da Xunta desta semana e que, financiado con 19 mill贸ns de euros, vai dotar 谩s tres universidades p煤blicas galegas de tecn贸logos especializados en materia de I+D+i co obxectivo de darlle soporte 谩 actividade cient铆fica que ve帽en desenvolvendo e facilitando a transferencia de co帽ecemento.

As dimensi贸ns do autorretrato e o seu papel no presente

Baixo o t铆tulo de El autorretrato (del artista). Sombras, reflejos y reflexiones, Herranz trazou na lecci贸n inaugural un percorrido polas diferentes concepci贸ns do autorretrato ao longo da historia da arte. 聯O autorretrato enm谩rcase na problem谩tica do suxeito聰, co que se pon en cuesti贸n 谩 identidade e co que se conxuga o 聯rexistro f铆sico聰 cunha 聯introspecci贸n profunda聰 do artista sobre si mesmo, sobre "o seu sentir e pensamento", salientou a catedr谩tica do Departamento de Escultura.

Herranz abriu este percorrido hist贸rico lembrando a figura da pintora Artemisia Gentileschi, 聯practicamente esquecida聰 durante s茅culos e hoxe 聯considerada precursora do feminismo聰. Nunha lecci贸n completada pola proxecci贸n dunha selecci贸n de obras, Herranz lembrou que non ser铆a ata o Renacemento cando o artista comece a figurar como 聯elemento central dos seus cadros聰, para logo ir avanzando nas m煤ltiples dimensi贸ns do autorretrato, que vinculou tanto a 聯transcendencia do ser聰, a permanencia ou o reco帽ecemento; como o "conceptual, que pretende o pensamento聰, o psicol贸xico, 聯que explora o traum谩tico聰, ou o on铆rico, 聯que acomete e proxecta os desexos聰.

Este percorrido hist贸rico levou finalmente 谩 artista e docente a reflexionar sobre como o autorretrato se converteu nalgo 聯masivo聰 na sociedade actual, det茅ndose en tres medios empregados nos 煤ltimos dous s茅culos para retratarse a un mesmo, as c谩maras Polaroid, o fotomat贸n e os selfies. Estes 煤ltimos, sinalou, 聯son capturas de momentos que impo帽en a urxencia de ser inmediatamente compartidos聰, imaxes que 聯retratan unha sociedade que os expertos definen como ensimesmada, superficial, egoc茅ntrica e ego铆sta聰, pero que tam茅n poden converterse nunha 聯ferramenta moi eficaz聰 cando se emprega 聯como reivindicaci贸n聰. Finalmente, Herranz pechou esta lecci贸n det茅ndose no traballo realizado, no eido do autorretrato, polo tam茅n catedr谩tico de Belas Artes Jes煤s Pastor e na s煤a propia serie El arte sana / El arte cura.

Tras a lecci贸n, a catedr谩tica levou a cabo, xunto a dez persoas vinculadas ao seu labor como investigadora ou docente, a performance (el) ARTE es ARTE. Esta acci贸n artic煤lase en torno 谩 selecci贸n de 704 termos, que no seu recitado, 铆an reconstru铆ndo continuamente a verba arte a trav茅s das s煤as iniciais, tratando de establecer unha aproximaci贸n ao seu significado desde m煤ltiples acepci贸ns.