
En relación ao número de empregos xerados en Galicia pola EconomÃa Social, 7.917 pertencen a cooperativas e 2.162 a sociedades laborais. Os centros especiais de emprego dan traballo a 2.013 persoas, mentres que as Empresas de Inserción laboral proporcionan 182 postos. Finalmente, as mutualidades xeran 13 empregos directos en Galicia. A suma de todas estas familias “indÃcannos máis de 12.000 empregos directos na Comunidade Autónoma”, subliñou a profesora Cancelo.
“Para o resto das familias da EconomÃa Social galega, resulta complicado estimar o dato de emprego, pero si podemos resaltar que, nas confrarÃas galegas, as afiliacións de persoas traballadoras ascenden a case 7.500, o que dá unha idea do seu peso, tendo en conta que, hai un elevado volume de empresas afiliadas, 4.001, e os seus empregados non se están computando”, continúa Maite Cancelo.
A profesora Cancelo estivo acompañada no acto por Pilar Murias, vicerreitora de Estudantes e Cultura da USC; Xoán Doldán, decano da Facultade de Ciencias Económicas e Empresariais, centro que acolleu o acto; Manuel Botana, codirector do estudo; Mª Jesús Lorenzana, conselleira de Promoción do Emprego e Igualdade; e Celso Gándara, presidente do Foro pola EconomÃa Social Galega. Cancelo é directora do Centro de Estudos Cooperativos de Galicia- CECOOP. O documento actualiza a información recollida no Libro Branco da EconomÃa Social en Galicia e realiza unha fotografÃa do sector e a súa evolución nos últimos anos, respondendo, asÃ, a unha das demandas do Plan de Acción Europeo da EconomÃa Social, aprobado pola Comisión Europea en decembro de 2021 e que establece como un dos seus obxectivos chave aumentar a visibilidade da economÃa social mediante a recompilación de datos e estatÃsticas adecuadas.
Distribución
Sete de cada dez novas cooperativas localÃzanse nas provincias atlánticas, o 85% fano baixo a figura de traballo asociado e aumentan en todos os sectores de actividade, sendo maioritarias no sector servizos, tal e como sinala o informe. Nas sociedades laborais, a maiorÃa (23) tamén se sitúan no sector servizos, 2 en industria e construción e 1 en agricultura. Por provincias, a maiorÃa están en Pontevedra (60,7%), seguido da Coruña (28,6%). “En Ourense (7%) e Lugo (3,6%) atopamos o menor dinamismo na creación destas sociedades”, apunta o informe. Das 1.145 cooperativas galegas, o 39% atópanse na provincia da Coruña, o 33% en Pontevedra, o 16% en Lugo e o 12% en Ourense. Por tipo de cooperativa as de traballo asociado conforman a maiorÃa (56%) seguidas das agrarias (22%).
Con relación ás Sociedades Laborais, das 656 rexistradas no rexistro da Xunta e que se consideran activas, a maiorÃa atópanse en Pontevedra (274) e en Coruña (209). O sector servizos segue sendo o predominante co 71,3% destas entidades, seguida pola industria (13,9%), construción (12,3%) e agricultura (2,4%). “Se analizamos os datos do Ministerio relativos ás laborais rexistradas á seguridade social, no ano 2020, o 5,3% destas sociedades teñen o seu domicilio en Galicia”, continúa o informe.
Analizando os datos dos Centros Especiais de Emprego, dos 117 galegos, 58 pertencen á EconomÃa Social. Por provincias, a maiorÃa atópanse na Coruña (63,2%), seguida de Pontevedra (24,8%), Lugo (7,7%) e Ourense (4,3%). A maiorÃa operan no sector servizos (42,7%) e levan a cabo actividades de limpeza xeral de edificios e de xardinerÃa. Con relación ás Empresas de Inserción Laboral, segue manténdose o peso da provincia da Coruña, “onde temos 7 e a importancia no sector servizos onde operan 7 das 13 EIL galegas”.
As confrarÃas de pescadores (63) representan o 31,8% do conxunto do Estado español, evidenciando a importancia do sector pesqueiro en Galicia. No estudo móstrase a evolución das afiliacións a estas entidades: 4.001 empresas e 7.493 persoas traballadoras. Por sector de actividade, en Coruña e Lugo as confrarÃas teñen maior presenza na pesca de baixura (frota de artes menores) con case o 42% das afiliacións, mentres que en Pontevedra predomina o marisqueo dende embarcación (41%).
Das outras familias que compoñen a EconomÃa Social de Mercado disponse de menos información, tal e como matizou a profesora Cancelo. No ano 2021 existen 1.072 sociedades agrarias de transformación (SAT) rexistradas en Galicia con 10.193 socios e un capital social de 59.3 millóns de euros (o 5,9% do conxunto de SAT en España). “Isto sitúanos como a sexta comunidade autónoma por número de entidades e a oitava por número de socios e capital social”, matiza o documento presentado este luns.
“Se analizamos as Comunidades e Mancomunidades de Montes Veciñais en man común, fórmula asociativa exclusiva de Galicia, e recoñecida como entidades da EconomÃa Social pola Lei Galega, temos 3.016 montes veciñais en man común, cunha superficie de máis de 662 mil hectáreas e un tamaño medio de 220 hectáreas. Estes montes organÃzanse a través das Comunidades de Montes que ascenden a 3.013 no ano 2021. A maiorÃa atopámolas na provincia de Ourense (1.153 agrupacións). Con relación ao número de comuneiros, contabilÃzanse 119.309, aÃnda que, neste caso, a maiorÃa (43,9%) están en Pontevedra, seguida de Ourense (26,8%)”, explica a profesora Cancelo.
No estudo tamén se recolle un apartado sobre o marco xurÃdico e novidades lexislativas, outro no que se analizan as polÃticas públicas para o desenvolvemento da EconomÃa Social en Galicia, o sector financeiro cooperativo en Galicia e unha aproximación ao impacto socioeconómico das Sociedades Laborais e as Cooperativas en Galicia. Na elaboración do informe participou persoal investigador da USC e da UVigo. Dolores Ãlvarez, Manuel Botana, MarÃa Bastida, Maite Cancelo, Rosario DÃaz, Pilar Expósito, Loreto Fernández, Rafael Millán, José Antonio Montero, Ana Olveira, Alberto Vaquero, Emilia Vázquez Rozas e Miguel A. Vázquez TaÃn son os autores do informe.
O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, advertiu de que as novas medidas para paliar os efectos da guerra de Irán aprobadas polo Goberno central terán 'un impacto directo nas arcas autonómicas' xa que Galicia 'deixará de ingresar máis de 120 millóns de euros' nos tres meses que estas medidas estarán inicialmente en vigor. As medidas con impacto fiscal anunciadas polo Goberno central enfócanse na redución do IVE e dos impostos especiais para os carburantes, electricidade e gas. Ao estar estes tributos cedidos ás Comunidades Autónomas, o impacto derivado da menor recadación repártese entre o Estado e as autonomÃas, en función da porcentaxe de cesión(no IVE é do 50%, nos impostos especiais do 58%).
O número de emigrantes galegos —persoas que naceron en Galicia e residen no exterior— volve baixar un ano máis en 2.006 persoas, continuando a tendencia dos últimos exercicios. En paralelo, a poboación galega total que reside no exterior increméntase debido ás novas inscricións de persoas descendentes de galegas e galegos nacidas no estranxeiro, ata acadar os 563.303 (incremento de 15.051 persoas, un 2,75%) a 1 de xaneiro de 2026, segundo os datos publicados hoxe polo Instituto Nacional de EstadÃstica (INE).