jueves, 7 de mayo de 2026
O pasado 8 de xullo, Jesús Mosquera, investigador Ramón y Cajal no grupo NanoSelf do CICA da Universidade da Coruña (UDC), publicou un artigo en Science, unha das revistas cientÃficas máis prestixiosas do mundo.
O traballo publicado en colaboración coa Universidade Tecnolóxica de Eindhoven (TU/e) describe un fenómeno quÃmico nunca antes observado e que, en certa maneira, excede os lÃmites da razón. Os investigadores descubriron que, engadindo máis auga a unha disolución acuosa de certos compoñentes (sol), sorprendentemente a mestura pasa a estado sólido (xel).
Trátase dun resultado totalmente imprevisto, xa que se esperarÃa que, a maior cantidade de disolvente engadido, máis lÃquida quede a mestura. Non obstante, os investigadores demostraron que isto pode non ser asÃ, e a este fenómeno o denominaron “transición sol-xel”, xa que hai unha transformación dun estado a outro. «Basicamente rompemos o mito de que a disolución conduce a unha menor interacción entre moléculas e, polo tanto, a un estado máis lÃquido, onde as moléculas quedan diluÃdas. Neste traballo, atopámonos un bonito exemplo do contrario debido á interacción entre dous sistemas [supra]moleculares con estruturas quÃmicas completamente diferentes» explica Mosquera.
O termo supramolecular alude a aquelas moléculas capaces de interaccionar consigo mesmas, e con outras moléculas, para formar complexos por medio de enlaces débiles reversibles. Nas nosas células atópanse estes complexos moleculares desempeñando roles fundamentais para a supervivencia, como a división celular ou a replicación do ADN. AsÃ, este mecanismo de interacción, a primeira vista contraintuitivo, poderÃa explicar certos fenómenos que ocorren de maneira natural no noso organismo. Por exemplo, sábese que existen orgánulos sen membrana que regulan procesos vitais para a célula, como os corpos de Cajal ou os gránulos de estrés. Como se forman ou como se dilúen son preguntas que están sen responder, e o descubrimento in vitro deste fenómeno poderÃa ser clave para entender estes condensados biomoleculares.
Como moitas veces ocorre en investigación, uns experimentos derivan en outros insospeitados, e é que os autores do traballo, Jesús Mosquera e a súa colega Lu Su, fixeron esta observación por casualidade. «Estabamos avaliando a interacción entre dúas unidades tipicamente usadas na quÃmica supramolecular cando nos atopamos con este fenómeno», recoñece Mosquera.
Sobre o CICA
O CICA é o Centro Interdisciplinar de QuÃmica e BioloxÃa creado na Universidade da Coruña en 2015. Conta con máis de 150 investigadores/as organizados/as en tres áreas cientÃficas que van desde a biomedicina ata a ciencia dos materiais. A excelencia investigadora, a transferencia tecnolóxica e a transmisión de coñecemento á sociedade forman os tres piares sobre os que se fundamenta o centro de investigación. É recoñecido pola atracción de talento, a visibilización da muller cientÃfica e a promoción da igualdade de xénero, contando cunha presenza feminina superior ao 50%.
O Festival de Cans celebrará entre o 19 e o 23 de maio a súa 23ª edición tras recibir 235 obras inscritas, o segundo mellor rexistro da súa historia, e recuperar a súa condición de certame puntuable para os Premios Goya. A competición oficial reunirá 13 curtametraxes nas seccións de Ficción e Animación, con ata 10 estreas e sete cineastas debutantes, xunto a once propostas na categorÃa Furacáns, dedicada á non ficción. As obras seleccionadas abordan temáticas como o medio ambiente, a saúde mental, a violencia de xénero, a memoria, o despoboamento, a identidade ou o universo LGTBI+, con linguaxes que van do drama social á animación, o terror, a comedia negra ou as narrativas hÃbridas. As liñas descontinuas, de Anxos Fazáns, na inauguración, e 360 curvas, de Alejandro Gándara e Adriana Silva, na sección de documentais, son algunhas das proxeccións galegas máis sinaladas.
Galicia terá este ano un total de 118 praias en 38 municipios galardoadas coa bandeira azul, un distintivo de carácter internacional co que a Asociación de educación ambiental e do consumidor (Adeac) recoñece anualmente a areais de todo o mundo seleccionados en base a unha serie de rigorosos criterios de sustentabilidade, accesibilidade e servizos. Desde xeito e con 10 distintivos máis que o ano anterior, Galicia concentra case unha de cada sete bandeiras concedidas en España (794) e consolida a súa posición entre as tres comunidades que reciben un maior número de distintivos para as súas praias, xunto con Valencia (que suma 197) e AndalucÃa (184).
