domingo, 3 de mayo de 2026
O pasado 8 de xullo, Jes煤s Mosquera, investigador Ram贸n y Cajal no grupo NanoSelf do CICA da Universidade da Coru帽a (UDC), publicou un artigo en Science, unha das revistas cient铆ficas m谩is prestixiosas do mundo.
O traballo publicado en colaboraci贸n coa Universidade Tecnol贸xica de Eindhoven (TU/e) describe un fen贸meno qu铆mico nunca antes observado e que, en certa maneira, excede os l铆mites da raz贸n. Os investigadores descubriron que, engadindo m谩is auga a unha disoluci贸n acuosa de certos compo帽entes (sol), sorprendentemente a mestura pasa a estado s贸lido (xel).
Tr谩tase dun resultado totalmente imprevisto, xa que se esperar铆a que, a maior cantidade de disolvente engadido, m谩is l铆quida quede a mestura. Non obstante, os investigadores demostraron que isto pode non ser as铆, e a este fen贸meno o denominaron 聯transici贸n sol-xel聰, xa que hai unha transformaci贸n dun estado a outro. 芦Basicamente rompemos o mito de que a disoluci贸n conduce a unha menor interacci贸n entre mol茅culas e, polo tanto, a un estado m谩is l铆quido, onde as mol茅culas quedan dilu铆das. Neste traballo, atop谩monos un bonito exemplo do contrario debido 谩 interacci贸n entre dous sistemas [supra]moleculares con estruturas qu铆micas completamente diferentes禄 explica Mosquera.
O termo supramolecular alude a aquelas mol茅culas capaces de interaccionar consigo mesmas, e con outras mol茅culas, para formar complexos por medio de enlaces d茅biles reversibles. Nas nosas c茅lulas at贸panse estes complexos moleculares desempe帽ando roles fundamentais para a supervivencia, como a divisi贸n celular ou a replicaci贸n do ADN. As铆, este mecanismo de interacci贸n, a primeira vista contraintuitivo, poder铆a explicar certos fen贸menos que ocorren de maneira natural no noso organismo. Por exemplo, s谩bese que existen org谩nulos sen membrana que regulan procesos vitais para a c茅lula, como os corpos de Cajal ou os gr谩nulos de estr茅s. Como se forman ou como se dil煤en son preguntas que est谩n sen responder, e o descubrimento in vitro deste fen贸meno poder铆a ser clave para entender estes condensados biomoleculares.
Como moitas veces ocorre en investigaci贸n, uns experimentos derivan en outros insospeitados, e 茅 que os autores do traballo, Jes煤s Mosquera e a s煤a colega Lu Su, fixeron esta observaci贸n por casualidade. 芦Estabamos avaliando a interacci贸n entre d煤as unidades tipicamente usadas na qu铆mica supramolecular cando nos atopamos con este fen贸meno禄, reco帽ece Mosquera.
Sobre o CICA
O CICA 茅 o Centro Interdisciplinar de Qu铆mica e Biolox铆a creado na Universidade da Coru帽a en 2015. Conta con m谩is de 150 investigadores/as organizados/as en tres 谩reas cient铆ficas que van desde a biomedicina ata a ciencia dos materiais. A excelencia investigadora, a transferencia tecnol贸xica e a transmisi贸n de co帽ecemento 谩 sociedade forman os tres piares sobre os que se fundamenta o centro de investigaci贸n. 脡 reco帽ecido pola atracci贸n de talento, a visibilizaci贸n da muller cient铆fica e a promoci贸n da igualdade de x茅nero, contando cunha presenza feminina superior ao 50%.
CiberLabFP config煤rase como un espazo de aprendizaxe, experimentaci贸n e desenvolvemento de competencias en contornos reais que integran tecnolox铆as da informaci贸n (IT) e de operaci贸n (OT) para as铆 adaptar a Formaci贸n Profesional aos novos escenarios de transformaci贸n dixital. Entre as s煤as funcionalidades destacan a formaci贸n especializada do profesorado, a simulaci贸n de ciberataques e defensa en contornos virtuais, a an谩lise forense industrial ou a validaci贸n de sistemas. Ademais, contar谩 cunha estaci贸n m贸bil que permitir谩 levar a tecnolox铆a a centros educativos e realizar demostraci贸ns en empresas e feiras.
Celebrouse hoxe a sesi贸n constitutiva do Foro do Litoral de Galicia, que ser谩 o m谩ximo 贸rgano colexiado de consulta e participaci贸n do conxunto da sociedade co fin de optimizar a xesti贸n e ordenaci贸n da costa galega. Nel est谩n representadas a Administraci贸n auton贸mica e as locais as铆 como os sectores social, cient铆fico, econ贸mico e medioambiental e as entidades implicadas na protecci贸n do patrimonio natural co fin 煤ltimo de garantir unha gobernanza que permita unha participaci贸n suficiente de todos os sectores da sociedade interesados no litoral. A constituci贸n do foro facilitar谩 a partir de agora facer un seguimento das normas, pol铆ticas e instrumentos do litoral.
