viernes, 6 de marzo de 2026
“SabÃa do seu labor como vicerreitor, pero máis aló diso, coñecÃao desde hai anos, fomos amigos e camaradas, e o seu pasamento foi unha perda grande para a súa familia, para a Universidade, para os seus amigos e para todos aqueles que, como el, teñen unha concepción da existencia que ten pouco que ver coa concepción burguesa e capitalista da sociedade”, salientou o escritor e ex-presidente da Real Academia Galega, quen lamentou non poder asistir mañá a este acto por ter xa comprometida a súa axenda con outro acto relacionado coa celebración do DÃa das Letras.
Acompañado polo decano da facultade, José Montero Reguera, e o director do Departamento de FiloloxÃa Galega e Latina, Xosé Henrique Costas, e ante un nutrido grupo de docentes e estudantes, Alonso Montero decidiu, “diante deste público experto”, non centrar a súa intervención “nin na vida nin na polifacética obra deste autor”, senón na biografÃa lingüÃstica de Delgado Gurriarán, “un escritor cun saber lingüÃstico verdadeiramente memorable”. Lembrou que era un autor con moitos coñecementos de lingüÃstica, non porque tivera unha carreira filolóxica, “estudara Dereito en Valladolid do 1919 ao 1924”, senón porque sempre tivera interese polo idioma galego, de tal maneira que lÃa moitos libros e trataba de asesorarse das persoas que tiñan un certo saber filolóxico superior a el.
Autor do libro Florencio Delgado Gurriarán. Poeta na terra, na guerra e no exilio. AntoloxÃa poética (Galaxia), Alonso Montero foi o primeiro estudoso en Galicia deste autor e unha das personalidades que máis levan reivindicando a súa obra. “Tiven contacto con Delgado Gurriarán desde hai moitos anos. Desde antes de 1975, ano da morte de Franco, eu xe me dedicaba a facer algún tipo de traballo sobre escritores exiliados e dende entón, os meus libros sobre esta temática son variados”, explicou o escritor ao inicio da conferencia.
Valdeorras como “matria”
Alonso Montero lembrou a infancia de Delgado Gurriarán na aldea de Córgomo, en Valdeorras, fillo de Don Florencio, perito agrimensor –hoxe perito agrÃcola- e propietario de importantes viñedos, polo tanto “de casa abastada”, unha familia que lle abondaba “con ter ese nivel económico para adoptar o castelán como lingua de clase, pero que, ademais, procedÃa en certo modo dunha carreira universitaria”, polo que, nesa época, todo facÃa pensar que no ámbito familiar, como calquera outra familia rica, falaban en castelán. “Estrañamente Florencio, o neno, empregaba na casa a mesma lingua que utilizaba no torreiro, no adro e na eira porque os pais non empregaban no fogar a lingua do seu estatus social, empregaban a lingua da pequena comunidade de Córgomo, da comunidade de Valdeorras, da matria de Valdeorras”, ao que engadiu que, nesta liña, Delgado Gurriarán “foi un gran poeta, ademais de patriótico, matriótico", "cantou en Bebedeira, en máis de trinta poemas cousas das terras de Valdeorras, o que o converteu no gran poeta matriótico da comarca de Valdeorras”.
Poeta e sociolingüÃstica
Na súa intervención tivo tamén un papel destacado a obra Cancioneiro da loita galega, publicada en México polo Partido Galeguista en 1943, unha obra colectiva, unha colección de textos poéticos que “ideou, compilou, organizou e dirixiu” Delgado Gurriarán e, tal e como se expuxo na conferencia, da que a Galicia apenas acabaron chegando tres ou catro exemplares. “Nesa obra unha boa parte dos poetas galegos residentes en México foron asesorados idiomaticamente por el”, quen, ademais, publicou neste libro 14 textos, “algún anónimo e outros asinados baixo pseudónimo, xa que habÃa poemas contra Franco e contra Don Juan, pai do rei emérito”, salientou o académico, ao tempo que fixo fincapé en que Delgado Gurriarán fixo poemas sociolingüÃsticos, poemas defendendo a lingua galega e ofendendo ou ridiculizando a aqueles que rexeitaban o galego ao tempo que falaban un castelán cheo de galeguismos.
Galicia rexistrou nos meses de decembro, xaneiro e febreiro o inverno meteorolóxico máis húmido do último cuarto de século. A precipitación media ascendeu ata os 800 litros por m2. Uns valores cuxo precedente máis recente se remonta aos anos 2000-01 e que supoñen un incremento do 81% respecto ao habitual neste perÃodo. AsÃ, foi o cuarto inverno máis chuvioso da serie histórica. En concreto, decembro non tivo unha anomalÃa de choiva moi notable, pero xaneiro e febreiro foron meses moi húmidos con anomalÃas do 98% e do 160% superiores aos valores normais nestes meses, respectivamente. En canto ás temperaturas, vivimos un inverno cálido, aÃnda que foi bastante máis frÃo que os dous anteriores.
O titular do Goberno galego, Alfonso Rueda, trasladou esta mañá á Comisión Europea, a necesidade de que o novo marco financeiro teña en conta o papel das rexións, aposte por unha xestión descentralizada dos fondos comunitarios e manteña unha polÃtica de cohesión forte no continente. Rueda, como presidente da delegación española no Comité Europeo das Rexións, mantivo unha reunión co resto de representantes nacionais e a presidenta do organismo, Kata Tüttő, co fin de fixar 'unha postura común'. Nela, lembrou as demandas de España cara o novo modelo de financiamento, que xa foron recollidas na Declaración de Galicia aprobada o pasado mes de outubro.
