viernes, 20 de marzo de 2026
“SabÃa do seu labor como vicerreitor, pero máis aló diso, coñecÃao desde hai anos, fomos amigos e camaradas, e o seu pasamento foi unha perda grande para a súa familia, para a Universidade, para os seus amigos e para todos aqueles que, como el, teñen unha concepción da existencia que ten pouco que ver coa concepción burguesa e capitalista da sociedade”, salientou o escritor e ex-presidente da Real Academia Galega, quen lamentou non poder asistir mañá a este acto por ter xa comprometida a súa axenda con outro acto relacionado coa celebración do DÃa das Letras.
Acompañado polo decano da facultade, José Montero Reguera, e o director do Departamento de FiloloxÃa Galega e Latina, Xosé Henrique Costas, e ante un nutrido grupo de docentes e estudantes, Alonso Montero decidiu, “diante deste público experto”, non centrar a súa intervención “nin na vida nin na polifacética obra deste autor”, senón na biografÃa lingüÃstica de Delgado Gurriarán, “un escritor cun saber lingüÃstico verdadeiramente memorable”. Lembrou que era un autor con moitos coñecementos de lingüÃstica, non porque tivera unha carreira filolóxica, “estudara Dereito en Valladolid do 1919 ao 1924”, senón porque sempre tivera interese polo idioma galego, de tal maneira que lÃa moitos libros e trataba de asesorarse das persoas que tiñan un certo saber filolóxico superior a el.
Autor do libro Florencio Delgado Gurriarán. Poeta na terra, na guerra e no exilio. AntoloxÃa poética (Galaxia), Alonso Montero foi o primeiro estudoso en Galicia deste autor e unha das personalidades que máis levan reivindicando a súa obra. “Tiven contacto con Delgado Gurriarán desde hai moitos anos. Desde antes de 1975, ano da morte de Franco, eu xe me dedicaba a facer algún tipo de traballo sobre escritores exiliados e dende entón, os meus libros sobre esta temática son variados”, explicou o escritor ao inicio da conferencia.
Valdeorras como “matria”
Alonso Montero lembrou a infancia de Delgado Gurriarán na aldea de Córgomo, en Valdeorras, fillo de Don Florencio, perito agrimensor –hoxe perito agrÃcola- e propietario de importantes viñedos, polo tanto “de casa abastada”, unha familia que lle abondaba “con ter ese nivel económico para adoptar o castelán como lingua de clase, pero que, ademais, procedÃa en certo modo dunha carreira universitaria”, polo que, nesa época, todo facÃa pensar que no ámbito familiar, como calquera outra familia rica, falaban en castelán. “Estrañamente Florencio, o neno, empregaba na casa a mesma lingua que utilizaba no torreiro, no adro e na eira porque os pais non empregaban no fogar a lingua do seu estatus social, empregaban a lingua da pequena comunidade de Córgomo, da comunidade de Valdeorras, da matria de Valdeorras”, ao que engadiu que, nesta liña, Delgado Gurriarán “foi un gran poeta, ademais de patriótico, matriótico", "cantou en Bebedeira, en máis de trinta poemas cousas das terras de Valdeorras, o que o converteu no gran poeta matriótico da comarca de Valdeorras”.
Poeta e sociolingüÃstica
Na súa intervención tivo tamén un papel destacado a obra Cancioneiro da loita galega, publicada en México polo Partido Galeguista en 1943, unha obra colectiva, unha colección de textos poéticos que “ideou, compilou, organizou e dirixiu” Delgado Gurriarán e, tal e como se expuxo na conferencia, da que a Galicia apenas acabaron chegando tres ou catro exemplares. “Nesa obra unha boa parte dos poetas galegos residentes en México foron asesorados idiomaticamente por el”, quen, ademais, publicou neste libro 14 textos, “algún anónimo e outros asinados baixo pseudónimo, xa que habÃa poemas contra Franco e contra Don Juan, pai do rei emérito”, salientou o académico, ao tempo que fixo fincapé en que Delgado Gurriarán fixo poemas sociolingüÃsticos, poemas defendendo a lingua galega e ofendendo ou ridiculizando a aqueles que rexeitaban o galego ao tempo que falaban un castelán cheo de galeguismos.
Publicada en 1603, a traxedia do prÃncipe de Dinamarca pisa agora o escenario do Centro Dramático Galego cunha versión que sitúa no presente os seus conflitos e as tensións da coñecida trama: Hamlet enfróntase á morte do pai, ao precipitado matrimonio da súa nai co seu tÃo e á aparición dun fantasma que lle esixe vinganza, nunha historia marcada pola traizón, o remorso e a procura de certezas nun mundo moralmente corrompido. Nesta nova montaxe constrúese ao longo de 130 minutos unha peza viva, accesible e tamén divertida, sen renunciar á profundidade do texto orixinal. A intención é ofrecer un espectáculo no que o público galego poida verse reflectido dalgún xeito, recoñecendo cuestións, contradicións e dilemas que tamén forman parte da nosa época.
A Real Academia Galega de Ciencias elixiu á oceanógrafa Aida Fernández RÃos (Vigo, 1947 - Moaña, 2015) como 'CientÃfica Galega do Ano'. Foi unha investigadora de referencia internacional no estudo dos océanos, labor que exerceu desde o Instituto de Investigacións Mariñas de Vigo, pertencente ao CSIC. O investigador do Instituto José LuÃs Garrido, quen, ademais de traballar durante tres décadas con Aida Fernández RÃos mantivo con ela unha relación moi estreita, destaca o que el chama 'o efecto Aida': 'Tiña un carisma extraordinario e un encanto persoal tremendo'.
