martes, 24 de febrero de 2026
AsÃ, varios dos textos reunidos no volume publicado por Shangrila Ediciones exploran figuras como as de Victor Hugo, Baudelaire ou Kafka, pero non como escritores, senón a través dos seus debuxos, á vez que se achega á faceta de Lewis Carroll como fotógrafo e reflexiona sobre a relación coas bonecas do poeta Rainer Maria Rilke.
Presentado como un “percorrido por unha serie de autores, fundamentalmente do século XIX e XX, que construÃron á Modernidade”, trátase dun volume que, recoñece Ruiz de Samaniego, “non aborda a literatura dunha maneira directa”, senón que pon o foco “nas pontes que se establecen” entre o visual e o escrito. Trátase, asà mesmo, dun libro que reúne tanto ensaios publicados previamente como textos inéditos e que “ten a intención de ser unha analÃtica de todo o movemento moderno”. De aà que a súa análise abranga desde “a primeirÃsima modernidade”, representada por autores como o escritor do Romanticismo Heinrich von Kleist, ata á “tardomodernidade”, a través de figuras como o cineasta Alfred Hitchcock ou o escultor Alberto Giacometti.
A perspectiva “extraterritorial”
“O que caracteriza fundamentalmente a modernidade é que os autores perciben que os signos que utilizan, xa sexan plásticos ou alfabéticos, non son transparentes. Non hai unha relación directa e transitiva entre o signo e a realidade e este convértese nunha especie de fascinante malla para uns, nunha rexa da linguaxe para outros”, salienta Ruiz de Samaniego. Esa “loita do autor cos seus propios signos” é abordada en varios dos ensaios desde unha perspectiva “extraterritorial”, que alude ao termo empregado polo crÃtico literario George Steiner para falar de autores como Beckett, que non escribÃan na súa lingua natal. “Moitas das aproximacións que fago a moitos dos valores canónicos da modernidade, fágoas desde unha perspectiva extraterritorial”, salienta o profesor de Estética. “PermÃteche abordar as figuras sen facer énfase no evidente e, por outro lado, creo que cando os artistas traballan os dominios extraterritoriais, séntense máis libres. Non están obrigados a responder as expectativas que eles mesmos construÃron”, engade. Deste xeito, Ruiz de Samaniego achégase á figura de Baudelaire pondo o foco “nos seus papeis póstumos”, dos que formaban parte unha corentena de debuxos, do mesmo xeito que se detén na faceta de debuxantes de Kafka ou Victor Hugo, “que móstrase moito máis dunha maneira consciente cunha práctica na que non é profesional e que non ten dominada”.
Do mesmo xeito, o ensaio dedicado a Lewis Carroll, autor de Alicia no paÃs das marabillas, detense na súa traxectoria como fotógrafo, mentres que o texto centrado en Von Kleist céntrase reflexións do autor alemán sobre o teatro de marionetas e o dedicado a Balzac afonda na figura do pintor ficticio Frenhofer, protagonista do relato A obra mestra descoñecida.
Do “detective de signos” á estética do nazismo e o estalinismo
No seu conxunto, o libro traza un percorrido por case 200 anos, nese obxectivo de “abordar de principio a fin a era moderna”, o que fai que esa “perspectiva extraterritorial sexa a principal no libro, pero non a única”, recoñece Ruiz de Samaniego. De feito, desta análise sobre a modernidade forman parte tamén cineastas como Jean Epstein e Alfred Hichtcock e fotógrafos como Moholy Nagy, á vez o que é “case o capÃtulo central do libro trata de ser unha hermenéutica de Sherlock Holmes na súa calidade de investigador de signos”.
Por outra banda, dous dos ensaios do libro están dedicados a Fernando Pessoa, respecto do que Ruiz de Samaniego trata de “indagar na razón de porque estivo continuamente trasladándose de habitación en habitación ao longo da contorna lisboeta”, á vez que explora como o poeta portugués utilizaba “por asà dicilo, modelos literarios na súa vida amorosa”, como un exemplo de “como o signos literarios impóñense á vida”. Do mesmo xeito, neste percorrido polos piares da modernidade, Ruiz de Samaniego detense nos ballets rusos de Diaghilev, á vez que dedica dous ensaios á estética do nazismo e do estalinismo, “porque aÃnda que sexan dúas propostas perversas e desviadas, non deixan de ser dúas propostas sen as que non se entende a modernidade”.
A 11ª edición do Singular desenvolverá 16 actividades ao longo de 24 dÃas, con 12 espectáculos, dos que sete corresponden a compañÃas galegas, tres a formacións do resto do Estado e dous son propostas internacionais. O certame comezará o 6 de marzo coa función de El hijo de la cómica, da produtora Pentación, que se presenta como estrea en Galicia, e continuará ao longo do mes cunha carteleira na que conviven nomes recoñecidos do panorama estatal con creación galega e internacional. Incorpora unha segunda estrea na nosa Comunidade, Sahara, da compañÃa canaria Unahoramenos. A programación inclúe tamén dúas estreas en España: o espectáculo Ser humana, da actriz e dramaturga uruguaia Angie Oña; e Girasoles para MarÃa, da compañÃa da creadora cubana Gretel Cazón.
Galicia terá este ano 72 sendeiros azuis, unha cifra récord e coa que volve liderar, unha vez máis, a clasificación nacional deste programa, promovido pola Asociación de educación ambiental e do consumidor (Adeac) para poñer en valor as rutas e camiños como recurso para gozar da natureza, realizar actividades deportivas e de ocio ao aire libre e axudar a interpretar ambientalmente a contorna. Galicia concentra o 37,1% das 194 rutas galardoadas en todo o paÃs, sendo, con diferencia, a comunidade española cun maior número de sendeiros azuis, moi por diante das segundas, a Rexión de Murcia (32) e a Comunidade Valenciana (31). Pontevedra conta este ano con 44 sendeiros azuis, o que a converte na provincia española con máis recoñecementos. A Coruña terá 15 distintivos; Lugo, 7; e Ourense, 6.
