viernes, 16 de enero de 2026
Neste razoamento sustenta Pablo Romero a decisión de titular Donde acaba la memoria o seu documental, no que de Las Hurdes a Granada, pasando pola Residencia de Estudantes, reconstrúe medio século de traballo do hispanista e biógrafo irlandés Ian Gibson.
A pelÃcula, que abrirá o 2 de setembro o Festival de Cans, e ao dÃa seguinte se proxectará no Cine Salesianos de Vigo, seguida en ambos casos dun coloquio con Gibson e Romero, é a culminación de nove anos de traballo, que ten o seu inicio no festival de cine español de Londres, onde o docente e investigador da UVigo exercÃa como intérprete para directores e actores. Na capital británica, Romero coñeceu ao director Mike Dibb, amigo de Gibson, e autor de varios documentais sobre traballos do hispanista centrados en Lorca e DalÃ. “Nese momento Dibb, estaba intentando conseguir financiamento para o documental de Buñuel e pechar asà triloxÃa. Mike fora ao festival para atopar a Pedro Almodovar e pedirlle cartos. Pero non estaba Almodovar e atopoume a min”, rememora Romero, que acabou por sumarse ao proxecto por invitación de Dibb, primeiro como montador e posteriormente como director.
Un espello detrás de Gibson e a voz do enterrador de Lorca
Donde acaba la memoria marca o final dunha longa viaxe de 50 anos para Ian Gibson, iniciada cando abandonou Irlanda e viaxou a Granada para escribir unha tese sobre Federico GarcÃa Lorca e que continuarÃa durante décadas cos seus traballos sobre as miles de persoas asasinadas polo réxime de Franco, e tamén sobre o director Luis Buñuel e o pintor Salvador DalÃ. “Ian desde o principio, como di na pelÃcula, non quere que ninguén faga unha biografÃa del. Ante unha persoa asà non podemos facer un documental ao uso porque nunca nos deixarÃa. Non podemos poñerlle un espello diante, o único que podemos facer é poñelo detrás, seguir os seus pasos”, explica Romero sobre o seu documental, que tamén é o produto final da súa investigación como Ramón y Cajal, centrada na tradución e accesibilidade para persoas xordas e cegas durante o proceso de elaboración dos traballos audiovisuais, denominado accesible filmmaking ou cinematrografÃa accesible.
En Las Hurdes, onde Luis Buñuel fixo Tierra sin pan, “entendemos quen era o director cando fixo esa pelÃcula e veremos a Gibson investigando, emprendendo a aventura, escalando un precipicio para chegar a un lugar onde estivo Buñuel, xogándose a vida”, detalla o investigador do grupo GALMA da Facultade de FiloloxÃa e Tradución. Logo de pasar pola Residencia de Estudantes, lugar no que Lorca, Dali e Buñuel se coñeceron, e onde no documental se entrevista ao realizador Carlos Saura, a pelÃcula recala en Granada, a cidade na que todo comezou hai 65 anos para Gibson e “onde remata todo tamén. E alà nos amosa o que el chama ‘a súa tumbaÂ’, que é unha biblioteca na que reuniu todos os libros que foi adquirindo, investigando e escribindo durante anos”, explica Romero. E é precisamente nesta ‘tumbaÂ’ onde se atopa unha gravación de hai moitas décadas na que Ian conseguiu clandestinamente falar coa persoa que enterrou a Lorca. "Iso non se escoitara antes, entón escoitamos esa voz que nos di exactamente onde se enterrou ao poeta e como, e alà estamos con Ian que non dá atopado iso, ou o permiso para escavar onde el sabe que está o Lorca. E asà seguimos, seguimos a Ian que segue camiñando nesa busca case eterna por atopar a Lorca, como sÃmbolo de reconciliación pero tamén para rematar esta historia”, detalla Pablo Romero.
O detective literario
Logo de nove anos de traballo con Gibson, nos que non faltaron os sobresaltos, como o roubo do ordenador no que Romero gardaba a montaxe que durante seis meses realizara de 55 horas de rodaxe en Las Hurdes, o docente da UVigo considera ao hispanista ademais de “un bo amigo”, un detective literario. Con esta definición alude Romero á enorme dedicación e rigor co que o hispanista desenvolve o seu traballo, asegurando que, ademais de produtivo, Gibson é un autor obsesivo, “co bo e malo que iso supón tamén”, ata o punto de ser quen de pasar unha semana buscando un dato para unha nota a pé dun libro de 1000 páxinas. “Nunha época na que todo é para hoxe, as comunicacións son tan instantáneas, na que os gustos cambian tan rapidamente… ver unha persoa que dedica toda a súa vida a algo, a min paréceme fascinante”, asegura o director.
Logo súa estrea en Cans e en Vigo, Donde acaba la memoria proxectarase no Festival internacional de Ourense o 24 de setembro e o 4 de outubro chegará á Cineteca de Madrid cun pase para público e prensa, seguido dun coloquio con Romero e Gibson.
A conselleira do Medio Rural, MarÃa José Gómez, acompañada do delegado territorial da Xunta en Lugo, Javier Arias, mantivo este mediodÃa unha reunión con representantes das asociacións Agromuralla e Gandeiros Galegos da Suprema. Esta xuntanza enmárcase nos contactos permanentes que se veñen establecendo cos produtores da nosa comunidade e súmase ás mantidas con anterioridade, como a de onte en Ourense ou a do pasado 5 de xaneiro, co fin de coñecer as súas demandas e defender os seus intereses ante o novo acordo entre a Unión Europea e Mercosur. Seguindo esta liña, mañá venres está convocado o Consello Agrario.
A ConsellerÃa de Sanidade vén de publicar, na súa páxina web, o informe de actividade das infeccións respiratorias agudas correspondente á semana dúas do ano, que rematou o 11 deste mes, no que se sinala que a actividade gripal en Galicia rexistra unha intensidade baixa con tendencia decrecente. Respecto da semana anterior, a taxa de consultas por gripe descendeu un 4 % e fica en 72,7 consultas por 100.000 habitantes. Con todo, só se observou unha diminución da taxa de consultas no grupo de 20 a 59 anos, do 7,8 %. No caso do grupo de 5 a 19 anos rexistrouse unha suba do 13,9 %. O grupo coa maior taxa de consultas continúa a ser o de 0 a 4 anos, con 99,3 consultas por 100.000 habitantes.
