domingo, 17 de mayo de 2026
O fondo bibliográfico e documental do GIVIUS, que constitúe a orixe e soporte do Arquivo Dixital Valle-Inclán, é produto da adquisición paulatina das obras do autor publicadas en vida —hoxe na Biblioteca da USC—, e da persistente indagación hemerográfica en bibliotecas locais, estatais e internacionais, que permitiron recompilar una extensa tipoloxÃa de material textual, iconográfico e gráfico, fundamental para reconstruÃr e documentar episodios biográficos de Ramón del Valle-Inclán, o seu pensamento estético e polÃtico, o peculiar proceso de escritura e publicación das súas obras, asà como trazar a traxectoria e posición da produción valleinclaniana no campo literario do seu tempo.
No acto de presentación, que presidiu o vicerreitor de Investigación e Innovación, Vicente Pérez Muñuzuri, interviñeron a profesora Margarita Santos Zas, directora da Cátedra Valle-Inclán USC e do grupo de investigación que dende 1994 traballa no proxecto; a decana da Facultade de FiloloxÃa, MarÃa José López Couso; a xestora do Archivo Digital Valle-Inclán, Carmen VÃlchez; o director do CESGA, Manuel Mauro Fernández; a profesora da Universidade da Coruña e membro do Grupo de investigación Laboratorio de Bases de Datos (LBD), Ãngeles Saavedra Places; e MarÃa José Malmierca, do CESGA.
Arquivo dixital de autor
O modelo de arquivo dixital de autor empregado deseñouse para analizar a complexa obra de Valle-Inclán, que describe a produción do escritor vilanovés e permite reconstruÃr tanto a secuencia creativa dun texto como a súa múltiple rede de relacións profesionais e artÃsticas. A sistematización e explotación dese vasto corpus requirÃa a posta en marcha dunha base de datos e o desenvolvemento dunha ferramenta web que permitise a catalogación, visualización, consulta e exportación da información, algo posible grazas ao traballo do grupo Enxenio-LBD da Universidade da Coruña e do Cesga, onde se aloxa o Arquivo Dixital. O LBD atesoura unha ampla experiencia na creación de bases de datos e sistemas de información asà como de bibliotecas dixitais e recuperación da información no campo especÃfico das Humanidades. Precisamente o auxe das humanidades dixitais foi posto en valor polo vicerreitor Pérez Muñuzuri, que avanzou que se trata “dunha das liñas estratéxicas en investigación da USC”.
A directora do grupo Valle-Inclán fixo no acto un relatorio secuencial do proxecto dende os seus inicios. “Cando nos reunimos coa empresa Enxenio-LBD e nos preguntaron que era o que querÃamos conseguir coa arquivo respondémoslles cun “todo”, contou. E, en efecto, “agora calquera persoa interesada poderá gozar coa iconografÃa ou as ilustracións, baixar as obras orixinais, importar citas textuais para traballos de investigación, achar os xornalistas que o entrevistaron, os ilustradores dos seus libros, os artistas que o retrataron, as institucións e os organismos que frecuentou, os xornais onde publicou…”, explicou a profesora Santos. “En definitiva –dixo- o noso obxectivo é devolverlle á sociedade o que nos prestou con fondos públicos”.
O Arquivo non é, por tanto, simplemente un repositorio ou biblioteca dixital da obra do escritor, senón que constitúe un potente recurso de investigación grazas ao modelado de datos e ao buscador avanzado implementado, que permite, entre outras posibilidades, obter nunha consulta a historia textual dunha obra, rastrexar concordancias ou o visualizar a rede de máis de 2.000 suxeitos tecida polo escritor cos axentes e organismos consignados.
Amplo equipo
O equipo interdisciplinar que levou a cabo o deseño e construción do Arquivo foi dirixido no ámbito académico por Margarita Santos Zas e integrado por Rosario Mascato Rei, Francisca MartÃnez RodrÃguez e Carmen E. VÃlchez Ruiz, quen, ademais, realizou os labores de coordinación co equipo informático do Laboratorio de Bases de Datos da Universidade da Coruña dirixido por Ãngeles Saavedra Places e Eduardo RodrÃguez López. No ámbito académico tamén foi fundamental o traballo de procura, compilación e sistematización do fondo documental desenvolvido por Javier Serrano Alonso.
O Arquivo Dixital Valle-Inclán é unha realidade grazas ao financiamento dun Proxecto de Investigación do MICINN e ás axudas concedidas ao GIVIUS en dúas convocatorias consecutivas do programa Grupos de Consolidación e Estructuración de Unidades de Investigación Competitivas da Xunta de Galicia.
Un total de 596 centros de Primaria e Secundaria de toda Galicia van participar o vindeiro curso no programa de ensino hÃbrido E-Dixgal. A ConsellerÃa de Educación, Ciencia, Universidades e FP incorpora á iniciativa, a petición dos centros, dous colexios e deciden saÃr outros tres, de xeito voluntario. En concreto, os centros de nova incorporación son os colexios CEIP de Castrelo de Miño (Castrelo de Miño, Ourense) e o CEIP de Valeixe (A Caniza, Pontevedra). No que atinxe ás renuncias, son as do CEIP de Zalaeta (A Coruña), CEIP PenÃnsula da Paz (Cervo) e a do Instituto Martaguisela (O Barco).
Durante seis dÃas do mes de setembro, a cidade de Vigo acollerá un ciclo de concertos único que reunirá diferentes xeracións, estilos musicais e públicos nunha contorna privilexiada: o peirao de transatlánticos do Porto de Vigo, un espazo aberto ao Atlántico e situado en pleno corazón da rÃa de Vigo. Son e Mar combina música, identidade cultural e experiencia colectiva nunha programación pensada para todos os públicos. Ao longo do ciclo, preto de 50 artistas pasarán polo escenario principal e espérase unha asistencia superior ás 35.000 persoas entre todos os eventos programados.
