viernes, 25 de septiembre de 2026
O traballo cientÃfico galardoado co Premio de Investigación 2015 da Real Academia Galega de Ciencias (RAGC), dotado con 6.000 euros, proba a seguridade das nanopartÃculas metálicas de óxido de ferro con potenciais usos en biomedicina. O equipo galardoado está formado por Blanca Laffon, Gözde Kiliç, Eduardo Pásaro e Vanessa Valdiglesias, membros do grupo de investigación en Diagnóstico Condutual e Molecular aplicado á Saúde (Dicomosa) da Universidade da Coruña (UDC). O proxecto premiado na categorÃa de investigadores mozos, dotado con 2.000 euros, é para o quÃmico da Universidade de Vigo (Uvigo) Miguel Alexandre Ramos.
A elección dos galardoados vén de ser aprobada en pleno pola RAGC. Os premios serán entregados nunha cerimonia que terá lugar o 20 de xaneiro en Santiago, coincidindo coa apertura do curso académico da institución. Os galardóns, que chegan este ano á súa vixésimo cuarta edición, levan o nome Premios de Investigación Ernesto Viéitez, na honra do anterior presidente da institución.
Directas á enfermidade
A nanotecnoloxÃa xurdiu hai pouco máis de tres décadas, pero o seu avance nos últimos anos está a ser exponencial. A investigación dos materiais a escala nanométrica permite hoxe aplicacións no aforro de enerxÃa para vehÃculos, na redución da contaminación, en produtos cosméticos e en prendas téxtis intelixentes, entre moitas outras. Dos 1.500 produtos baseados en nanotecnoloxÃa que actualmente se comercializan en todo o mundo, a maiorÃa teñen utilidades na saúde e o benestar, como é o caso dos biomédicos.
O uso de nanopartÃculas, especialmente as de tipo metálico, para a liberación controlada de medicamentos, para o diagnóstico certeiro e temperán de doenzas e para o tratamento de enfermidades graves, especialmente o cancro e trastornos neurolóxicos coma o Parkinson, o Alzheimer e a esclerose múltiple, é cada vez máis común.
Sen embargo, hai só unha década que se rexistraron os primeiros estudos sobre os potenciais efectos adversos da exposición aos nanomateriais sobre a saúde humana. “Do mesmo xeito que o seu tamaño e as súas propiedades os convirten nunha excelente opción para acceder ao organismo a nivel celular para actuar de xeito beneficioso, estas mesmas caracterÃsticas poden implicar efectos negativos, xa que é fácil a súa interacción con calquera compoñente celular podendo causar efectos tóxicos”, explica Blanca Laffon.
O grupo de investigación galardoado pola RAGC centrouse na análise das nanopartÃculas de óxido de ferro, as máis utilizadas no ámbito biomédico pola súa capacidade para a liberación de fármacos e a destrucción dirixida de tecidos tumorais, entre outras caracterÃsticas. Estas nanopartÃculas teñen que ir recubertas con outros materiais como o sÃlice para poder realizar ben as súas funcións e son biodegradables. AÃnda que o ferro é esencial para o organismo humano, niveis elevados deste metal poden causar desequilibrios que inclúen danos no ADN ou procesos inflamatorios.
Os estudos sobre a toxicidade das nanopartÃculas de óxido de ferro sobre as células (citotoxicidade), o ADN (xenotoxicidade) e o sistema nervioso (neurotoxicidade) son moi escasos, polo que os investigadores galegos decidiron iniciar un proxecto cientÃfico exhaustivo para mellorar o coñecemento sobre os riscos que pode ter a introdución destes nanomateriais no organismo humano.
Cun nivel de profundidade sen precedentes a nivel cientÃfÃco, o equipo da UDC realizou numerosas análises con diferentes variables das que concluÃron unha baixa toxicidade xeral das nanopartÃculas sobre o organismo. A nivel celular e neurolóxico, só se atoparon resultados positivos en concentracións moi elevadas e tempos prolongados de exposición. Os danos no ADN, pouco probables, non chegarÃan a producir roturas de dobre cadea ou perda de cromosomas.
Os resultados obtidos neste traballo proporcionan unha mellor comprensión da interacción das nanopartÃculas de óxido de ferro cos sistemas celulares e tamén das súas posibles consecuencias, especificamente a nivel do sistema nervioso. Ademais, segundo a coordinadora do equipo investigador, “os datos xerados poderán ser utilizados na avaliación de risco de exposición a estas nanopartÃculas e, polo tanto, como base para o establecemento de guÃas de boas prácticas sobre o manexo destes materiais. Isto permitirá garantir tanto a seguridade dos traballadores implicados na súa manufactura como a dos pacientes e dos consumidores finais dos produtos comercializados”.
Premio investigadores mozos
O traballo premiado na categorÃa de investigadores mozos, outorgado ao quÃmico da Uvigo Miguel Alexandre Ramos, consiste no deseño e obtención de nanopartÃculas octaédricas de monóxido de cobalto. No seu traballo descrÃbense procesos complexos como o que permite crear ocos dentro das nanopartÃculas, o que facilita a súa aplicación no transporte e liberación de fármacos, entre outros usos.
O calendario de Programación Kármica arranca este 25 de setembro con Taïn na Sala Guión de Pontedeume. A seguinte cita será o 16 de outubro, con Camellos e Cora Yako en La Conservera de Viveiro, mentres que o 24 de outubro actuarán Javier Lago e Santi Araújo na Pousada da Galiza Imaxinaria de Boiro. O ciclo chegará precisamente á sala que acolle hoxe a súa presentación, A CofradÃa de Vilanova de Arousa, o 27 de novembro, coas actuacións de Montedapena e Nuntia. O programa de 2026 pecharase o 26 de decembro na Pousada da Galiza Imaxinaria con Portosanto e Hermanos Visi.
O Instituto Nacional de EstatÃstica (INE) publicou este martes os datos da enquisa de ocupación hoteleira na comunidade galega, que revelan que os hoteis e pensións galegas ingresaron nos oito primeiros meses do ano 334,7 millóns de euros, que revelan un incremento do 6,6% con respecto ao mesmo perÃodo do pasado ano. A rendibilidade hoteleira medra nos oito primeiros meses do ano o 7,5%. Só no mes de agosto, o sector tivo uns ingresos de 92,4 millóns de euros que se traducen nunha suba do 8,8% con respecto ao mesmo mes do ano pasado. Por primeira vez supérase a barreira dos 90 millóns de euros de ingresos no mes de agosto rexistrando un máximo histórico.
