Noticias

Cinco razas de vacas autóctonas gallegas, en peligro de extinción

Las razas autóctonas cachena, caldelá, frieiresa, limiá y vianesa, que no superan las 6.000 cabezas entre todas, están en peligro de extinción. Comparten protagonismo con la más conocida Rubia Galega, con más de 200.000 reses, y gozan de especiales medidas de protección por parte de la Administración como la ovella galega, el porco celta o la gallina de Mos.

La realidad de la cabaña bovina de Galicia revela no sólo que no es cierta la cifra literaria de Manolo Rivas de Un millón de vacas -en los campos gallegos sólo pastan 400.000- sino que, contrario a la creencia extendida, la Rubia Galega no es su única raza autóctona, aunque pueda parecerlo por sus 200.000 reses. Así, debe compartir este origen de pureza con otras cinco: la cachena, caldelá, frieiresa, limiá y vianesa. Menos conocidas, sin embargo, porque entre todas ellas no superan las 6.000 cabezas y, por tanto, están en peligro de extinción.

Por estos motivos, estas cinco razas autóctonas gallegas cuentan con una protección especial por parte de la Administración autonómica, al igual que la ovella galega, el porco celta y la gallina de Mos, que también corren riesgo de desaparecer. Para evitarlo, la Consellería de Medio Rural cuenta en Coles (Ourense) con el Centro de Recursos Zooxenéticos, donde se cría y se mejora genéticamente este tipo de ganado para recuperar esta cabaña. Precisamente, el director de este centro, Carlos López, explicó a Europa Press que se trata de estirpes milenarias que empezaron a desaparecer en los años 60. A mediados de siglo surgieron problemas de alimentación, que propiciaron la introducción de razas foráneas con capacidad de engorde "más rápido".

Las autóctonas necesitan 70 días para engordar un kilo y medio, frente a los 40 para dos kilos de los animales importados. "No podían competir", admitió Carlos López. A esta situación, se sumó la mecanización del campo. Las razas autóctonas son más rústicas y propicias para el tiro de aparejos agrarios como arados y carros, que comenzaron también a desaparecer y con ellos también estas vacas hasta llegar a la crítica situación actual. Sin embargo, Carlos López destacó que con la labor del centro y las ayudas de Medio Rural el censo de estas cinco razas de vacas se ha ido incrementando en los últimos años, al igual que el de resto de especies en peligro de extinción, tal y como demuestra que la galiña de Mos -tradicionalmente empleada para la cría de los famosos capóns de Vilalba- ha pasado de los 11 criadores en 2001 a los 352 actuales.

Igual ascenso han registrado las cinco razas autóctonas bovinas, donde la cachena -considera la vaca más pequeña del mundo- es la que mejor situación registra con 3.025 cabezas en el censo de 2007: le sigue la vianesa, con 1.159; y la caldelá, con 1.025. En este registro, se incluyen los terneros destinados al sacrificio, por lo que la cabaña real actual es menor. Niveles más bajos revelan la frieiresa con una cabaña de 372 reses y la limiá con 414. El origen de esta diferencia con respecto a los otras tres razas autóctonas se debe a que se trata de un tipo de ganado propio de la zona interior de Ourense, donde el censo bovino en los últimos once años quedó mermado en su totalidad "a menos de una cuarta parte", lamentó Carlos López. En todo caso, aclaró que el número en ambas razas aumenta "año tras año", al igual que en el resto de las autóctonas gallegas en peligro de extinción, aunque todas lejos de las 7.000 reses por cada raza para poder estar fuera del actual umbral que exige una especial protección para que no desaparezcan.

Carlos López puso en valor las "ventajas" de estas razas autóctonas que los ganaderos están comenzando a "redescubrir" como su "gran adaptación" al medio en que viven o el hecho de que que han sufrido un proceso de selección natural que les ayuda a prevenir enfermedades y hacer frente a rigores climáticos. Su proceso de producción responde a las características de la ganadería ecológica: crianza al aire libre, producción extensiva, alimentación natural y ausencia de factores estresantes. Todo ello, unido a su especial morfología, hace que estas reses proporcionen menos cantidad de carne, pero con una enorme calidad. Además, tienen facilidad para alimentarse en terrenos de escasa rentabilidad y, por tanto, junto a la 'ovella galega' son "unas perfectas desbrozadoras naturales para evitar los incendios".

Así lo corroboró "completamente" a Europa Press Hortensia Rodríguez, propietaria de una de las 327 explotación existentes en Galicia dedicadas a ganado bovino autóctono en peligro de extinción. Su granja está situada en Coles (Ourense) y está formada por 50 reses, en la que la mayor parte están formada por vacas frieiresas, cuya cabaña comenzó a ampliar a partir del año 2000 y le permite contar con un producción ecológica. "Es una vaca más adaptada al medio y más dura y no registra tantos problema de parto", valoró Hortensia Rodríguez, a lo que sumó "su docilidad y pocos cuidados". Además, destacó su "adaptabilidad" para alimentarse en cualquier terreno. "Estamos muy satisfechos con la elección", resumió.

Sin embargo, admitió que son los únicos ganaderos de la zona con una explotación de raza autóctona en peligro de extinción. El motivo, según interpretó, es su "apariencia". "La frisona es bonita y gorda y a los ganaderos le parece más linda". Por ello, infirió que existe una "idea equivocada" sobre estas reses. "Hay que gente que ve un lugar y piensa '¡que zona más fea y poco provechosa para vivir!' y una vez allí descubre su rentabilidad", comparó a modo de ejemplo.

R., 2008-04-14

Actualidad

Foto del resto de noticias (costa-feira-2026.jpg) Sanxenxo volverá converterse este verán nun dos grandes referentes da música en directo en Galicia coa celebración da cuarta edición de Costa Feira, un evento que ofrecerá máis dunha decena de concertos e propostas musicais entre os meses de xullo e agosto no recinto do Polígono de Nantes. O ciclo arrancará o 24 de xullo con Wake Up! in Costa Feira e continuará o 28 de xullo e os días 4, 11 e 18 de agosto coa proposta Electrolatino, que reunirá artistas destacados neste xénero como Henry Méndez, Danny Romero, Jose de Rico, Anthony & Yeigo, Jay Santos, Marc Magán ou Mar Lucas.
Foto de la tercera plana (abril-cultura-camino.jpeg) Ponse en marcha a programación da 14ª edición de Cultura no Camiño, que este verán ofrecerá 316 espectáculos escénicos e concertos a cargo de 147 formacións artísticas en 87 concellos galegos situados nas diferentes rutas xacobeas. Trátase dunha proposta enmarcada na campaña Para gustos, cultura, que este ano chegará a 200 localidades con máis de 3.600 propostas. O calendario de Cultura no Camiño para este ano, que se abriu esta semana con paradas en Ribadumia, onde Marta Ortiz presentou Canta, Bugina, canta! na Escola Infantil, e en Miño coa proposta A maxia dos libros, do Mago da Boina e Nami, no Centro de Día, continuará hoxe de novo en Ribadumia con Donas do lugar, un espectáculo de narración oral a cargo de María da Pontragha.

Notas

O vicerreitor de Coordinación do Campus de Lugo, Roberto Bande, e a directora do Campus Terra, Marta Miranda, inauguraron este xoves 18, no edifico Cactus do Campus de Lugo, unha nova edición do Foro empresarial Galicia–Asia que xirou na súa primeira xornada arredor do ecosistema da saúde. Alimentación e lonxevidade, así como as posibilidades da robótica asistencial, foron outros dos aspectos abordados na reunión.
O transporte marítimo enfróntase a un dos grandes desafíos da súa transición enerxética: decidir que combustibles alternativos empregar nun contexto no que aínda existe pouca experiencia operativa e escasean os datos sobre o seu comportamento real. Metano, metanol, amoníaco ou hidróxeno aparecen como alternativas para reducir as emisións do sector, pero a súa implantación introduce novas incógnitas relacionadas coa seguridade, o almacenamento e a operación dos buques.
PUBLICIDAD
ACTUALIDAD GALICIADIGITAL
Blog de GaliciaDigital
HOMENAXES EGERIA
PUBLICACIONES