martes, 24 de marzo de 2026
Cómpre remarcar que a creación deste organismo é consecuencia do cumprimento dos mandatos das comisións creadas para o estudo das medidas que se deberán tomar tras a pandemia da COVID-19, tanto no Congreso dos Deputados como no Parlamento de Galicia, e que defendían un reforzo en materia de asesoramento e coordinación das estratexias e políticas de saúde pública.
Alerta precoz e proactividade
Unha das prioridades deste organismo, segundo explicou Rueda, é responder con celeridade as novas ameazas para a saúde da poboación. Para iso, o Centro vai desenvolver un novo modelo de vixilancia epidemiolóxica en Galicia, baseado na alerta precoz e proactividade.
O Centro de Control e Prevención vai seguir vixiando as enfermidades transmisibles, pero tamén incluirá datos no seu control de patoloxías non transmisibles, factores ambientais e condutuais. Cunha visión one health (concepto que busca aumentar a colaboración interdisciplinar no coidado da saúde das persoas, animais e ambiente), integraranse na vixilancia epidemiolóxica a análise de augas residuais ou o impacto da calidade do aire na saúde da poboación. Así mesmo, tal e como explicou Rueda, utilizará ferramentas tecnolóxicas como modelos de predición con intelixencia artificial e Big Data.
Na mesma liña de anticipación, a Xunta prevé un traballo en rede que estea á vangarda en ciencia, calidade e seguridade. Crearase a Rede galega de vixilancia das infeccións e de microbioloxía en saúde pública, así como as redes sentinela de vixilancia en oficinas de farmacia, coas cales predicir episodios epidemiolóxicos a través dos datos de dispensación de determinados medicamentos ou produtos sanitarios (por exemplo, tests diagnósticos para gripe ou COVID).
E ademais, o departamento sanitario galego continuará coas estratexias de detección precoz de determinados cancros e, no período neonatal, de enfermidades xenéticas, endócrinas e metabólicas, a través do programa de cribado máis amplo do Sistema nacional de saúde coa detección de 37 enfermidades.
Este Centro desenvolve así a Estratexia galega de saúde 2030, recentemente aprobada polo Executivo galego, que fixa como unha das prioridades de transformación do sistema sanitario a de adoptar un enfoque máis proactivo, incrementando a actividade que se realiza sen agardar á aparición dun problema de saúde: desde a actividade de vixilancia epidemiolóxica ata as accións de prevención como a vacinación ou os cribados para, deste xeito, mellorar o estado xeral de saúde e previr a aparición das enfermidades.
Estratexias innovadoras na abordaxe da pandemia
Este Centro Galego de Control e Prevención de Enfermidades afianzará o traballo da Dirección Xeral de Saúde Pública, que se situou á vangarda da abordaxe da pandemia con cribados poboacionais masivos, puntos de tests autocovid, secuenciación nos hospitais galegos ou convocatorias proactivas de vacinación. Con estas accións, a Xunta puido tomar, de forma anticipada, decisións de control da pandemia avaladas en datos científicos e na valoración de expertos de múltiples disciplinas e Galicia conseguiu acadar as maiores porcentaxes de cobertura vacinal fronte á COVID de toda España.
Por esta importancia de ter un sistema sanitario público preparado para responder as ameazas presentes e futuras, o Goberno galego inicia a tramitación da creación deste órgano, que nace da ampla experiencia no desenvolvemento de programas de saúde pública, como os cribados poboacionais de cancro, o calendario galego de inmunización ao longo de toda a vida ou, por exemplo, o control oficial no ámbito da seguridade alimentaria e a sanidade ambiental.
Tras tratar o tema no Consello da Xunta, o proxecto de decreto polo que se crea o Centro Galego de Control e Prevención de Enfermidades será publicado no Portal de transparencia para iniciar a tramitación correspondente. A previsión é que comece a funcionar no primeiro semestre deste ano e estará constituído por medio cento de profesionais da medicina, enfermaría, matemática, psicoloxía ou veterinaria, indicou o presidente.
O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, advertiu de que as novas medidas para paliar os efectos da guerra de Irán aprobadas polo Goberno central terán 'un impacto directo nas arcas autonómicas' xa que Galicia 'deixará de ingresar máis de 120 millóns de euros' nos tres meses que estas medidas estarán inicialmente en vigor. As medidas con impacto fiscal anunciadas polo Goberno central enfócanse na redución do IVE e dos impostos especiais para os carburantes, electricidade e gas. Ao estar estes tributos cedidos ás Comunidades Autónomas, o impacto derivado da menor recadación repártese entre o Estado e as autonomías, en función da porcentaxe de cesión(no IVE é do 50%, nos impostos especiais do 58%).
O número de emigrantes galegos persoas que naceron en Galicia e residen no exterior volve baixar un ano máis en 2.006 persoas, continuando a tendencia dos últimos exercicios. En paralelo, a poboación galega total que reside no exterior increméntase debido ás novas inscricións de persoas descendentes de galegas e galegos nacidas no estranxeiro, ata acadar os 563.303 (incremento de 15.051 persoas, un 2,75%) a 1 de xaneiro de 2026, segundo os datos publicados hoxe polo Instituto Nacional de Estadística (INE).
