sábado, 28 de marzo de 2026
Entre as medidas a curto prazo recollidas no borrador presentado hoxe, inclúense a creación dunha dirección de atención primaria en cada área sanitaria á que lle corresponderá, entre outras funcións, a coordinación e supervisión de todos os recursos nese nivel asistencial. Prevese o incremento da oferta de prazas na OPE de 2019 para as categorías de medicina de familia, pediatría, enfermería de familia, fisioterapeutas e odontólogos, ademais de mellorar a xestión das axendas e da demanda programada non urxente nos centros de saúde. Tamén a curto prazo, e no apartado do plan de necesidades, o Sergas incorporará un orzamento específico e diferenciado para atención primaria, e incrementará a capacidade de decisión dos profesionais sobre os plans formativos.
Durante a súa intervención, o conselleiro de Sanidade, Jesús Vázquez Almuiña, referíuse aos cambios sociodemográficos: o envellecemento poboacional, a cronicidade e pluripatoloxía, e á maior complexidade na atención sanitaria, xunto co déficit de especialistas, como as múltiples causas e o desencadenante que se dan en todo o Sistema Nacional de Saúde (SNS) non só a Galicia, e que fixeron necesario a posta en marcha deste proceso de cambio, dixo.
Tras agradecer a implicación dos profesionais no proceso de reformulación do primeiro nivel asistencial, Almuiña amosouse convencido que o resultado final deste proceso, unha vez superadas as reticencias e as dificultades para implantar as melloras, permitirá ter unha atención primaria máis forte, máis accesible e máis resolutiva.
O texto recolle as achegas formuladas por máis de cen profesionais de todas as categorías, nas 21 reunións mantidas ao longo de todo o proceso e constituídos en 10 grupos de traballo. Tamén se tiveron en conta as propostas presentadas polos profesionais a través dos correos electrónicos habilitados pola Consellería a tal fin e as aportadas polos colexios profesionais, as asociacións científicas, o Consello Asesor de Sanidade e o de Pacientes. Igualmente, o documento recolle as achegas aportadas pola cidadanía a través das 4.549 enquisas telemáticas rexistradas na plataforma É-Saúde.
Liñas estratéxicas
O borrador do novo modelo de Atención Primaria estrutúrase en seis liñas estratéxicas que abordan a creación de equipos de atención primaria nos que se definan novos roles; a coordinación e comunicación entre a atención primaria e a hospitalaria; a atención á demanda (axenda, triaxe de atención primaria, sobredemanda, domicilios, atención programada e urxente); a formación docencia e investigación; a relación cos pacientes e a comunidade e, finalmente, o plan de necesidades.
A primeira das liñas estratéxicas formula a definición da estrutura directiva de atención primaria do Sergas e das áreas sanitarias, potencia a figura de xefatura e coordinación, contempla adecuar os recursos humanos dos equipos deste nivel asistencial garantindo unha correcta continuidade asistencial con criterios de calidade, así como a reordenación das competencias dos profesionais e a mellora na atención aos pacientes fráxiles e crónicos pluripatolóxicos.
Entre as medidas a curto prazo a adoptar neste apartado inclúese a creación dunha dirección de atención primaria en cada área sanitaria, que terá entre as súas competencias, a coordinación, supervisión e avaliación de todos os recursos dos centros de saúde na respectiva área sanitaria.
Outras das medidas a implementar a curto prazo neste apartado é promover anualmente a mobilidade voluntaria dos profesionais, a través do concurso de traslados aberto e permanente e solicitar ao Ministerio de Sanidade a convocatoria das probas precisas para a obtención do recoñecemento de persoal de enfermería como especialistas en enfermería familiar e comunitaria.
A elaboración dun estudo da posibilidade de zonificación para a atención domiciliaria ou un programa de atención domiciliaria para persoas en situación de vulnerabilidade son algunhas das propostas a longo prazo. Mentres que a incorporación progresiva na contratación do persoal de enfermería especialista en medicina familiar e comunitaria, así como a abordaxe dos pacientes crónicos pluripatolóxicos complexos polo equipo interdisciplinar composto por persoal médico, de enfermería, farmacia, traballo social e fisioterapia son algunhas das medidas formuladas a curto prazo.
A segunda das liñas estratéxicas, busca mellorar a relación e a coordinación entre a atención primaria e a hospitalaria, ao obxecto de garantir que esta sexa directa, áxil e bidireccional. Outro dos obxectivos neste apartado é o de dispoñer de profesionais de referencia entre ambos niveis para facilitar a coordinación, establecer reunións periódicas de área entre profesionais; homoxeneizar e protocolizar procedementos de traballo e a coordinación e protocolos de procedementos de traballo co 061 e cos PACs. Neste senso, propóñense como accións a curto prazo habilitar a e-interconsulta entre ambos niveis asistenciais e axustar os tempos de resposta ou consensuar criterios de derivación de pacientes entre profesionais, entre outros.
Desburocratización e estabilidade
Na terceira das liñas estratéxicas, a da atención á demanda, fíxanse como obxectivos definir os criterios de calidade das axendas e mellorar a súa xestión; desburocratizar a actividade dos médicos de atención primaria e mellorar a demanda non programada ou urxente. Tamén se propón cubrir as ausencias de profesionais con criterios de calidade e seguridade para pacientes e profesionais, promovendo, neste senso, entre as medidas a curto prazo, a formalización dos nomeamentos estatutarios eventuais de continuidade que permitan dar unha maior estabilidade ao persoal substituto.
Outros dos obxectivos que se formulan nesta terceira liña estratéxica é fomentar o uso racional dos recursos pola cidadanía; a reordenación dos fluxos de traballo e mellorar a atención domiciliaria en atención primaria, coa implantación entre outras accións a curto prazo, do Telea en todos os postos clínicos, de xeito que ao remate deste ano estea dispoñible no 100% en todos os centros do Sergas. Tamén se contempla a reordenación das cotas tendo en conta as características da poboación asignada; e para elo, expóñense como medidas a medio prazo, a identificación das prazas de difícil cobertura e, a longo prazo, promover que se cubran estas a efectos de primar a prestación de servizos nas mesmas nos procesos de provisión.
A cuarta das liñas estratéxicas, a da formación, docencia e investigación, pretende incrementar a capacidade de decisión dos profesionais de atención primaria sobre os plans formativos programados pola Axencia de Coñecemento en Saúde (ACIS) e potenciar a figura do titor e colaborador docente. Tamén se fixa como propósito, incrementar o número de centros docentes ou prazas de formación especializada. Para elo, como medida a curto prazo, solicitarase ao Ministerio de Sanidade un incremento do número de prazas MIR de Medicina, Enfermería Familiar e Comunitaria e Pediatría, ofertarase o 100% das prazas e solicitarase unha convocatoria excepcional nestas especialidades.
Facilitar a rotación de estadías noutros centros, fomentar e potenciar a investigación ou incrementar a presenza da atención primaria nas facultades de Medicina e Enfermería, son outros dos obxectivos neste apartado.
Outras das liñas estratéxicas contempladas no borrador é a relación cos pacientes e a comunidade. Neste senso, implementaranse, entre outras, medidas para avanzar na coordinación sociosanitaria nas áreas sanitarias e no ámbito local, implicar á cidadanía na mellora dos servizos de atención primaria e planificar a acción comunitaria a realizar nos centros de saúde. Unha das accións a longo prazo é a elaboración dun Plan estratéxico de intervención comunitaria que defina as liñas de actuación na potenciación de programas e hábitos de vida saudable e o desenvolvemento dun Observatorio galego de saúde materno-infantil e xuvenil.
Renovación de equipamentos
Finalmente, a última das liñas estratéxicas, establece un Plan de necesidades, no que figuran como obxectivos o desenvolvemento de sistemas de información e aplicacións informáticas acordes coas necesidades de atención primaria, e, neste senso, contémplanse, como medidas a renovación de 1.500 equipos informáticos e 5.000 equipos de impresión e a tramitación electrónica do 100% das peticións de proba.
Dentro deste Plan de necesidades e priorización das mesmas tamén se inclúe, entre outros, adecuar os espazos ás necesidades dos profesionais e dos pacientes, mellorar a historia clínica electrónica e promover a implantación da historia social única no primeiro nivel asistencial. Tamén se renovará ou se dotará aos centros de saúde do equipamento sanitario e electromédico necesario, substituírase o mobiliario preciso e realizarase a avaliación do plan de necesidades dos centros de saúde, contado coa participación dos profesionais. Para levar a cabo este plan, manterase a tal efecto un orzamento específico destinado a atención primaria.
Na presentación do borrador participaron, xunto ao conselleiro de Sanidade, o xerente do Sergas, Antonio Fernández-Campa, e do director de Asistencia Sanitaria, Jorge Aboal Viñas, os recoñecidos médicos, Armando Martín-Zurro e Andreu Segura Benedicto, especialistas en Medicina de Familia e Comunitaria e Salud Pública, respectivamente.
O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, anunciou hoxe que a Xunta destinará un total de 270 millóns de euros a paliar os efectos do conflito en Oriente Medio na nosa comunidade. Durante a sesión de control no Pleno do Parlamento de Galicia en resposta ás preguntas dos grupos parlamentarios, o titular do Goberno galego lembrou, ao respecto da situación en Oriente Medio, que o Consello da Xunta xa analizou hai dúas semanas 'os primeiros impactos' e que Galicia foi 'a primeira comunidade autónoma en falar cos clústeres'. Nesta liña, o presidente anunciou que o vindeiro Consello autorizará 'un plan de máis de 150 millóns' para atender aos sectores afectados, que se sumará aos máis de 120 millóns que suporá para Galicia financiar as iniciativas do Goberno central a este respecto.
Para a edición de 2026, chegan desde o outro lado do Atlántico La Cura e El Vacío (ambas estreas en España), nas que o coreógrafo cubano Julio César Iglesias dirixe á prestixiosa Compañía Colombiana de Danza Contemporánea. Tamén a conferencia escénica Arder Épica (Cap. 1) na que o artista brasileiro Reinaldo Ribeiro constrúe unha nova memoria colectiva a partir das cinzas que deixou o incendio do Museo Nacional do Brasil en 2018. Forma parte tamén da programación a instalación inmersiva Hecatombe II: Movementos e rituais para a renovación do mundo, da colombiana de orixe indíxena Martha Hincapié Charry, que rescata saberes ancestrais de líderes nativos das primeiras nacións americanas.
