sábado, 7 de noviembre de 2026
O vicepresidente da Xunta, Anxo Quintana, destacou a “apaixonada defensa” feita polo académico Manuel LugrÃs Freire ao longo da súa vida “do dereito dos galegos e galegas a expresarse na súa lingua” e o seu traballo incansable “a prol da identidade nacional e da súa soberanÃa”. Quintana pronunciaba estas palabras no acto de conmemoración do primeiro discurso polÃtico en galego pronunciado por Manuel LugrÃs Freire o 6 de outubro de 1907, en Betanzos e que se celebrou na vila betanceira.
Quintana referiuse a Manuel LugrÃs como “mestre da fala” e asegurou que “ninguén de nós é quen de igualar as súas virtudes oratorias”. O vicepresidente sinalou que nun momento determinante para a nosa lingua como o actual, “no que coexiste certo ritualismo institucional no seu emprego coa perda de espazo social”, debemos ser fieis ao “labor insubornable de xente xenerosa” como Manuel LugrÃs.
No seu discurso, Anxo Quintana, sinalou que a vida de LugrÃs “auténtico irmandiño” é “a encarnación da evolución sosegada do primeiro galeguismo” e loubou o seu esforzo por desenvolver “unha acción social, cultural e polÃtica tan vizosa e renovadora naqueles tempos de grande adversidade”.
Recoñecer o galego
Antes da súa intervención, Anxo Quintana recoñeceu en declaracións aos medios de comunicación que o idioma galego ten problemas e “non podemos seguir dicindo que non pasa nada co galego, que todo vai ben”. Para o vicepresidente da Xunta hoxe en dÃa “estamos inmersos no ritual institucional do utilización do galego mentres o idioma perde peso socialmente”, por iso, fixo referencia á importancia de traballar para cambiar esa tendencia e procurar usar o galego en todos os eidos da vida. Neste senso reiterou o compromiso do Goberno galego coa defensa e a promoción do idioma galego. “Non hai nada bo que se poida facer nesta vida que non se poida facer en galego”, sentenciou Quintana, quen lembrou que esta foi a máxima que nos deixou en herdanza LugrÃs Freire.
Mestre da fala
No decurso do acto, o vicepresidente da Xunta fixo un repaso da biografÃa do “mestre da fala”, unha biografÃa que describiu como “a metáfora dun dos perÃodos mais fermosos e ilusionantes da nosa historia como é o da Galiza galeguista”. LugrÃs, sinalou, naceu cos Cantares Gallegos de RosalÃa de Castro e finou no 1940, primeiro ano triunfal do golpe franquista, que xa enterrara o soño daquela xeración de homes, segundo Quintana, chamada a ser “a máis determinante da nosa existencia como pobo”. O vicepresidente lembrou que con 25 anos, LugrÃs fundou na Habana A Gaita Gallega, primeiro xornal da emigración publicado na nosa lingua, fundou a Escola de Declamación, fito precursor do teatro galego e en galego e participou na publicación de A Nosa Terra. Escribiu ademais a primeira gramática en lingua galega e foi un dos fundadores da Real Academia Galega, de Solidaridad Gallega, das Irmandades da Fala, do ORGA, do Partido Galeguista e un dos redactores do Estatuto de AutonomÃa do 1936.
Ao longo da súa vida, dixo Quintana, LugrÃs compaxinou “o labor culturalista máis xenuÃno, nas iniciativas civÃs e nas das institucións da nosa cultura, co labor de mobilización e o activismo propagandista na que salientou como un afervoado e engaiolante orador”. Púxose ao servizo de Galiza na emigración e entregouse con igual paixón á construción do ideal galeguista de volta á terra. O vicepresidente destacou ademais, no seu discurso, o labor de LugrÃs á hora de definir a identidade nacional do noso paÃs, de normalizar a súa cultura e de dotar aos galegos e galegas de capacidade de decisión soberana.
Para Quintana, o compromiso de LugrÃs non foi “un compromiso teórico, elitista e afastado do pobo, senón que reivindicou publicamente o dereito a empregar con normalidade en todos os ámbitos unha lingua que segundo el, falaban cinco sextas partes da poboación”. O vicepresidente tamén destacou a súa implicación á hora de promover o uso do galego nas escolas rurais asà como na loita dos labregos para acceder á propiedade das terras que traballaban combatendo o caciquismo. Pulou ademais por acadar o autogoberno que posibilitarÃa a Galiza, segundo dixo o mesmo LugrÃs, “unha cumprida e vizosa existencia de seu que lle permita o desenvolvemento de todas as súas forzas efectivas”.
Despois de ler os versos que LugrÃs compuxo como himno para as Irmandades da Fala, Quintana avogou por non esquecer a obriga que “como nación temos contraÃda con personalidades como a do propio Manuel LugrÃs, Ãnxel Casal, Alexandre Bóveda, Castelao ou outros tantos que co seu compromiso modelaron unha Galiza máis avanzada”.
O acto organizado pola Real Academia Galega, contou tamén coa asistencia da conselleira de Cultura, Ãnxela Bugallo, con integrantes da Real Academia Galega, co seu presidente á cabeza, Xosé Ramón Barreiro Fernández e con membros da corporación municipal de Betanzos.
A Filmoteca de Galicia pon o foco da súa carteleira para novembro na estrea do ciclo dedicado ao guionista Rafael Azcona no centenario do seu nacemento, unha escolma do cinema do xaponés Keisuke Kinoshita e a visita de James Benning para presentar as súas dúas últimas pelÃculas. Coa proxección de El pisito, de Marco Ferreri, comeza esta mesma tarde a ConsellerÃa de Cultura, Lingua e Xuventude a conmemoración do centenario de Rafael Azcona, que ata o mes de xaneiro ofrecerá unha escolma representativa da súa dilatada carreira xunto a grandes directores do cinema español. Este mes poderá verse El jardÃn de las delicias, de Carlos Saura; El anacoreta, de Juan Estelrich, e El año de las luces, de Trueba.
O avance do último informe climatolóxico elaborado por MeteoGalicia indica que a Comunidade rexistrou un mes de outubro cálido e moi seco. Foi un perÃodo anómalo, xa que as altas presións foron moito máis frecuentes do que caberÃa agardar nesta época. De feito, só chegaron tres frontes desde o Atlántico que, ademais, tiveron pouca actividade. Neste contexto, as temperaturas estiveron por riba dos valores climatolóxicos e as precipitacións acumuladas foron moi inferiores ao que caberÃa agardar. Máis polo miúdo, a media das temperaturas foi superior ao habitual neste mes, sobre todo no caso das máximas, debido ao predominio de situacións anticiclónicas que achegaban aire cálido desde o sur.
