lunes, 9 de noviembre de 2026
A iniciativa re煤ne cinco instituci贸ns vinculadas a figuras fundamentais da literatura galega: a Fundaci贸n Rosal铆a de Castro, a Fundaci贸n Eduardo Pondal, a Fundaci贸n Curros Enr铆quez, a Fundaci贸n Ux铆o Novoneyra e a Fundaci贸n Otero Pedrayo. O seu obxectivo 茅 explorar novas formas de relaci贸n entre o patrimonio literario rural e a cidadan铆a, convertendo as casas-museo en espazos de investigaci贸n, creaci贸n art铆stica e participaci贸n comunitaria.
A xornada comezou cun encontro de traballo entre representantes das cinco instituci贸ns e o equipo investigador da UDC, no que se compartiron os primeiros avances da diagnose sociol贸xica, se identificaron necesidades e intereses com煤ns e se abordou a planificaci贸n das pr贸ximas actuaci贸ns. Entre elas figuran a realizaci贸n de entrevistas en profundidade e a preparaci贸n das intervenci贸ns art铆sticas que se desenvolver谩n nos cinco territorios a partir de comezos de 2027.
Unha xornada para co帽ecer as cinco casas e os seus territorios
A programaci贸n da tarde comezou cunha visita guiada 谩 Casa de Rosal铆a, a cargo do presidente da Fundaci贸n Rosal铆a de Castro, Anxo Angueira, acompa帽ada dunha intervenci贸n literaria.
A continuaci贸n, tivo lugar a presentaci贸n p煤blica de TERRAVERSO, na que Mar铆a Jos茅 Andrade Su谩rez, investigadora principal do proxecto, explicou os seus obxectivos e a metodolox铆a de traballo, baseada na investigaci贸n social, a escoita activa e a participaci贸n das comunidades.
Baixo o t铆tulo 聯Cinco casas, cinco territorios, unha conversa聰, representantes das cinco instituci贸ns compartiron experiencias e reflexi贸ns sobre a relaci贸n entre os legados literarios que custodian e as comunidades das s煤as contornas. O di谩logo permitiu po帽er de manifesto a importancia de co帽ecer as particularidades de cada territorio para dese帽ar actuaci贸ns adaptadas 谩 identidade de cada casa e 谩s necesidades da s煤a veci帽anza.
A presentaci贸n inclu铆u tam茅n o bloque 聯TERRAVERSO comeza escoitando聰, no que integrantes do equipo investigador expuxeron as primeiras aproximaci贸ns da diagnose sociol贸xica en marcha. O estudo busca co帽ecer a percepci贸n cidad谩 sobre o patrimonio literario, os v铆nculos que se establecen coas casas e fundaci贸ns e as posibilidades de ampliar a s煤a participaci贸n na vida cultural dos territorios.
Durante o encontro present谩ronse, ademais, algunhas das actuaci贸ns previstas, como rutas sonoras, cartograf铆as literarias e outros recursos dixitais para conectar literatura, memoria e territorio.
A co-creaci贸n como ferramenta de participaci贸n comunitaria
Un dos eixos centrais de TERRAVERSO 茅 a co-creaci贸n como ferramenta para fortalecer a relaci贸n entre as instituci贸ns literarias e as comunidades. As铆, o co帽ecemento obtido a trav茅s da investigaci贸n servir谩 de base para desenvolver procesos de mediaci贸n nos que participen a veci帽anza, os artistas e as entidades culturais.
As intervenci贸ns art铆sticas partir谩n das caracter铆sticas e necesidades de cada territorio, mediante procesos de di谩logo e traballo conxunto. O proxecto pon o foco non s贸 nos resultados das creaci贸ns, sen贸n tam茅n no propio proceso de participaci贸n e nos v铆nculos que este pode xerar entre o patrimonio literario e a cidadan铆a.
O encontro celebrado en Padr贸n permitiu avanzar nesta li帽a de traballo e reforzar a colaboraci贸n entre a Universidade da Coru帽a e as cinco instituci贸ns participantes, co prop贸sito de explorar novas posibilidades para o patrimonio literario rural como espazo de co帽ecemento, participaci贸n e creaci贸n contempor谩nea.
Unha enquisa aberta 谩 participaci贸n cidad谩
TERRAVERSO mant茅n aberta unha enquisa sociol贸xica dirixida 谩s persoas que co帽ecen, visitan ou mante帽en alg煤n v铆nculo coas cinco casas literarias. O cuestionario permitir谩 recoller percepci贸ns e experiencias sobre o patrimonio literario galego, que servir谩n para orientar as seguintes fases da investigaci贸n e as actuaci贸ns previstas nos distintos territorios.
Lugo e L谩ncara acolleron do 5 ao 7 de novembro as II Xornadas Anuais de Pensamento Galego, dedicadas nesta segunda edici贸n 谩 figura de Ram贸n Pi帽eiro. O encontro, organizado por Egeria reuniu especialistas, investigadores e representantes do 谩mbito cultural e acad茅mico arredor do pensamento, a traxectoria vital e o compromiso coa lingua e a cultura galegas dun dos intelectuais m谩is relevantes do s茅culo XX. As xornadas inaugur谩ronse o xoves 5 de novembro na Casa do Concello de Lugo coa participaci贸n da alcaldesa, Elena Candia, e a presentaci贸n da exposici贸n bibliogr谩fica 'Eu, Ram贸n Pi帽eiro' e da web ramonpineiro.gal (desenvolvida por GaliciaDigital).
Foio presentada a quinta edici贸n de Galicia Ilusiona, o Festival Mundial de Ilusionismo de Galicia, que volver谩 converter a comunidade nun referente internacional da maxia durante os meses de novembro e decembro de 2026. Dirixido por Pedro Bugar铆n e Dani Polo, o festival, reunir谩 a seis artistas internacionais multipremiados: Mago Murphy, Toni Frebourg, An Ha Lim, Didak , Bonjin Koo e Diego @ Elena, que ofrecer谩n o mellor do ilusionismo en diferentes teatros e auditorios galegos, achegando espect谩culos a milleiros de espectadores. A programaci贸n das galas Internacionais desenvolverase en oito cidades galegas: A Coru帽a, Cangas, Vigo, Pontevedra, Lugo, Ferrol, Ourense e Santiago de Compostela, entre o 20 de novembro e o 13 de decembro.
