
A campaña deste ano rematou cun balance excepcional que reforza o valor patrimonial e científico deste enclave, situado no val do Támega. Os traballos desenvolvidos permitiron documentar novos materiais e estruturas que amplían de xeito notable o coñecemento sobre as distintas ocupacións humanas que se sucederon neste espazo ao longo de milenios, sinalan desde o proxecto.
A iniciativa enmárcase nunha liña de investigación consolidada da Área de Prehistoria da Universidade de Vigo centrada desde a Facultade de Historia do campus de Ourense no estudo das sociedades da Prehistoria recente no territorio transfronteirizo do val do Alto Támega. A dirección científica correu a cargo de Diego Herrero, en colaboración con Beatriz Comendador, Eduardo Méndez e Mikel Díaz (da Área de Prehistoria da UVigo); Miguel Ángel Álvarez (da Área de Xeografía Física) e de Víctor Rodríguez Muñiz (da Área de Historia Medieval). A dirección arqueolóxica recaeu en Lucía Rodríguez, doutora pola UVigo e actualmente investigadora da Universidad de Alcalá. A actividade contou co financiamento da convocatoria de axudas aos grupos de investigación do campus de Ourense Inou 2026 (froito do convenio anual entre a Universidade de Vigo e a Deputación de Ourense) e co apoio do Concello de Monterrei.
Da Prehistoria á época tardorromana
A campaña deste ano, chamada Lobarzán Aberto, centrouse no estudo deste asentamento prehistórico, datado entre os milenios IV e III antes de Cristo, co obxectivo de avanzar no coñecemento das primeiras comunidades campesiñas do noroeste peninsular e da súa relación coa paisaxe e cos espazos simbólicos. Entre os achados feitos estas semanas, desde o GEAAT subliñan a recuperación dun abundante conxunto de material cerámico e lítico, incluíndo algunhas pezas dunha singularidade notable. Entre elas, indican que sobresae unha conta de variscita, mineral de tonalidade verde moi apreciado na Prehistoria recente e cuxa presenza no xacemento constitúe unha evidencia directa de redes de intercambio que conectaban Lobarzán con áreas de captación de materia prima situadas a gran distancia. Xunto a esta peza documentáronse tamén varias puntas de frecha de sílex. O conxunto destes materiais, indica o equipo arqueolóxico, achega probas da mobilidade e dos contactos que estas poboacións mantiñan con outros territorios.
Os traballos veñen certificar, unha vez máis, a relación entre a ocupación prehistórica do xacemento e unha posterior ocupación de época altomedieval, confirmando a longa secuencia cronolóxica que caracteriza este enclave, sinala o equipo investigador. Porén, engaden, a novidade máis relevante desta campaña foi comprobar que a actividade de época tardorromana alterou os niveis prehistóricos previos. A campaña permitiu descubrir unha posible tumba cuberta con tégula, datada entre os séculos IV e VI, de plena época tardorromana. Deste xeito, nunha mesma área de escavación e a poucos centímetros, conviven os testemuños da ocupación prehistórica e os restos de época tardorromana, afirman desde o GEAAT. Como curiosidade, tamén atoparon o que pode ser unha posible bala da Guerra Civil.
Un xacemento de enorme potencial
Segundo explica o equipo arqueolóxico, o conxunto de resultados obtidos este ano no marco do proxecto Lobarzán Aberto reafirma o enorme potencial do xacemento para futuras actuacións arqueolóxicas e contribúe a arroxar luz sobre a historia do val do Támega, as súas dinámicas de poboamento e os seus contactos con outros territorios ao longo de miles de anos. En certo modo, engaden, esta campaña tamén devolveu o verde a Lobarzán: o mesmo verde da conta de variscita que viaxou ata nós dende a Prehistoria, o verde das camisetas do equipo que traballou esta campaña sobre o terreo, e o verde que, tras os incendios sufridos o pasado ano, volve pouco a pouco recuperar a paisaxe que rodea o xacemento. Un símbolo de continuidade e de renovación para un lugar que segue, campaña tras campaña, escribindo novas páxinas da historia deste territorio.
Ademais da súa dimensión investigadora e formativa, o proxecto incorporou unha destacada vertente de difusión e educación patrimonial, levándose a cabo diferentes actividades dirixidas á cidadanía, incluíndo visitas ao enclave e propostas educativas orientadas a fomentar o coñecemento e a valorización do patrimonio arqueolóxico da comarca.
Celébrase o XIV pleno do Consello de Comunidades Galegas, do que sairá elixida a súa nova Comisión Delegada, composta por 13 entidades de España, Europa e América, coa misión de traballar polos intereses dos galegos na diáspora durante os vindeiros tres anos. Na inauguración do Consello foron homenaxeados catro galegos pola súa contribución a estreitar lazos entre Galicia e o Brasil. Os recoñecidos son a presidenta da Sociedade Hispano Brasileira de Socorros Mútuos e Instruçao, María Dolores Daparte; o presidente da Sociedade de Socorros Mútuos e Beneficiente Rosalía de Castro, Casto Vieites; a expresidenta da asociación Recreo de Anciáns da Vellez Desamparada, Regina Jallas, e a voluntaria e colaboradora da Asociación Cultural Hispano-gallega Caballeros de Santiago, de Salvador de Bahía, Lourdes Valencia.
Foi presentada na Cidade da Cultura a iniciativa 'Circo no Camiño', que celebrará entre o 12 de novembro e o 6 de decembro a súa primeira edición, na que contará con artistas nacionais e internacionais. A proposta Circo no Camiño quere achegar as artes escénicas a diferentes localidades galegas relacionadas co Camiño de Santiago. Para isto avanza unha programación variada de espectáculos de circo, maxia, música, acrobacias, humor e animación de rúa dirixidos a todos os públicos, que se desenvolverán tanto nunha gran carpa como nas rúas.En concreto, a programación desenvolverase en catro localidades galegas: Verín, Lalín, A Estrada e Santiago de Compostela, onde se pechará a programación, entre os días 3 e o 6 de decembro.