sábado, 8 de agosto de 2026
O director cientÃfico do CiTIUS, Senén Barro Ameneiro, recollerá o galardón na ‘XVI Noite da EnxeñarÃa en Informática de GaliciaÂ’ a celebrar o 21 de xuño no Hotel OCA Puerta del Camino de Santiago como punto de encontro entre as colexiadas e colexiados do CPEIG e un gran número de empresas e profesionais TIC de Galicia.
O CiTIUS proxecta a intelixencia artificial de Galicia ao conxunto do Estado e a Europa con eventos de primeira liña mundial, como o ECAI 2024 –27 Congreso Europeo de Intelixencia Artificial–, ou liderando outros proxectos internacionais de alto impacto para mellorar a sociedade a través das tecnoloxÃas intelixentes.
O CiTIUS é o centro de investigación de referencia no ámbito da IA en Galicia, e un dos poucos especializados neste ámbito a nivel estatal. Pertence á Rede de Centros Singulares de Investigación da Universidade de Santiago de Compostela e forma parte da Rede CIGUS, que integra aos Centros de Investigación de excelencia acreditados na actualidade pola Xunta de Galicia. En pouco máis de 10 anos de vida, o CiTIUS tense convertido en referente de investigación no campo da intelixencia artificial.
FrutÃfera traxectoria
O centro participa en nove proxectos europeos, liderando algúns tan importantes como HYBRIDS, unha iniciativa paneuropea para a detección de desinformación, discursos de odio e noticias falsas en Internet; NL4XAI, un proxecto que proporciona as máquinas tecnoloxÃas de linguaxe natural para que poidan explicar o fundamento das súas decisións; e MENELAOS_NT, un consorcio internacional que busca aplicar tecnoloxÃas intelixentes para integrar de xeito óptimo datos de sensores de diferentes tipos, tanto a nivel macro como microscópico, co obxectivo de explorar o medio ambiente de maneira multimodal.
Ademais, o CiTIUS é o único centro de investigación en España que lidera dúas cátedras universidade-empresa concedidas polo Estado no presente ano: ‘CAMELIAÂ’, un proxecto en colaboración coa empresa Plexus Tech, centrado no ámbito da intelixencia artificial aplicada á medicina personalizada de precisión; e a Cátedra Chip Televés-USC, enfocada no campo do deseño microelectrónico. Tamén lidera conxuntamente co Instituto da Lingua Galega (ILG) o Proxecto Nós, que ten como obxectivo desenvolver os recursos tecnolóxicos que sitúen ao galego na sociedade e na economÃa da intelixencia artificial, como acontece xa con desenvolvementos como o primeiro tradutor neuronal libre ao galego a partir do castelán, inglés, catalán e éuscaro. Ademais, Nós forma parte do Proxecto ILENIA, financiado polo PERTE Nova economÃa da lingua, para impulsar de xeito cooperativo as tecnoloxÃas lingüÃsticas nas linguas do Estado, e da estratexia española para o desenvolvemento de modelos fundacionais, que hoxe son a vangarda da IA.
Desde a súa fundación en 2012, o CiTIUS alumeou a creación de catro compañÃas de base tecnolóxica, xurdidas como spin-offs da investigación do centro: Cilenis, Imagames, InVerbis, e Situm Technologies, lÃder mundial en tecnoloxÃas de posicionamento global en interiores.
O centro está formado por un equipo de máis de 150 persoas (31 delas investigadoras ‘seniorÂ’) e contou cun orzamento de máis de 11 millóns de euros nos últimos 3 anos, destacando os proxectos europeos (21%) e contratos de transferencia (20%). A súa actividade investigadora organÃzase en torno a catro ámbitos cientÃficos: Dispositivos e computación verde e intelixente, fundamentos da Intelixencia Artificial, tecnoloxÃas intelixentes e marco ético, legal, social, económico e cultural (ELSEC).
A loita contra os incendios forestais suma un novo aliado tecnolóxico ao servizo de toda a sociedade. A aplicación móbil ALume, deseñada para facilitar que calquera persoa poida dar a alarma sobre un foco de lume de forma inmediata e precisa, xa se atopa plenamente operativa e dispoñible para a súa descarga de balde nas plataformas Android e iOS. O obxectivo principal desta ferramenta é potenciar a detección temperá dos incendios forestais. Nunha emerxencia no monte, os primeiros minutos son decisivos para evitar que un foco inicial se converta nun gran incendio; por iso, ALume nace para acurtar os tempos de aviso e facilitar ao servizo de extinción datos exactos antes de despregar os medios sobre o terreo. Cabe sinalar que a aplicación leva xa 7.000 descargas e 200 notificacións que axudaron ao operativo.
Un dos grandes atractivos desta undécima edición será a estrea de dez novos espectáculos, todos eles impulsados por compañÃas galegas, un dato que evidencia o dinamismo creativo do sector dos monicreques na Comunidade. A programación abrirase coa nova versión de A festa dos tÃteres, presentada por Viravolta, Vai de Roda e TÃteres Alakrán, para continuar coa estrea de Treco-lerias, de Trécola Producións, e A rosa de papel, adaptación ao teatro de monicreques do texto de Valle-Inclán realizada por Alakrán.
