domingo, 1 de noviembre de 2026
Deste xeito poñen o foco no problema global que representa desinformación os profesores da Facultade de Comunicación Mabel MÃguez e Alberto Dafonte, coordinadores dun libro que recolle os principais resultados do proxecto de investigación, financiado polo Ministerio de Ciencia e Innovación, Narrativas digitales contra la desinformación. Estudio de redes, temas y formatos en los fact-checkers iberoamericanos. Desenvolvido ao longo dos últimos catro anos e centrado na actividade das plataformas de verificación de datos ou fact-checkers de dez paÃses iberoamericanos, este proxecto do grupo Sepcom permitiu constatar que a polÃtica é “o eixe fundamental arredor do que xiran os contidos” producidos por estes verificadores, centrando preto do 40% das súas publicacións, como sinala MÃguez. Ao mesmo tempo, explica, a infodemia xerada pola covid-19 converteu a saúde noutra das temáticas centrais destas plataformas no perÃodo analizado.
Publicado por Comunicación Social, o libro Narrativas digitales contra la desinformación. Verificación de datos y alfabetización en la sociedad digital presenta, dun xeito divugaltivo, os principais resultados deste proxecto, xunto coas achegas de expertos e expertas de diferentes universidades españolas, da Michigan State University e da Universidad Católica de Chile.
A polÃtica como eixe ata a irrupción da covid-19
Tras un primeiro bloque centrado nun fenómeno que, como explica Dafonte, engloba “toda aquela información falsa, imprecisa ou enganosa presentada e promovida coa intención de facer un dano público ou con ánimo de lucro”, a segunda parte do libro recolle os resultados da análise das estratexias de distribución de contidos das 17 plataformas de España, Portugal e América Latina, acollidas á International Fact-Checking Network (IFCN). Este estudo constata que o “volume de desinformación” que xera “o dÃa a dÃa da actividade polÃtica” nos diferentes paÃses fai desta, como sinala MÃguez, o principal campo de traballo destas iniciativas, representando preto do 40% dos contidos que publicaron en Facebook e Instagram en 2021. Non obstante, a pandemia converteu a saúde na segunda temática máis relevante nestes anos, mesmo para plataformas ata entón “orientadas case en exclusiva á verificación de contidos de tipo polÃtico”, protagonizando boatos que “circularon por varios paÃses, relacionados sobre todo coas vacinas”.
O libro detense tamén no uso que os fact-checkers realizan das diferentes redes sociais, sendo X, a antiga Twitter, a máis empregada. Neste punto, outra das cuestións detectadas foi que, a raÃz, da covid-19, estas plataformas “incrementaron moito a súa actividade en redes sociais”, o que provocou que “as súas comunidades de seguidores aumentaran tamén dunha maneira moi significativa”, destaca MÃguez. Pola contra, isto non se traduciu nun aumento significativo “das interaccións que conseguen coa súa actividade, que seguen sendo limitadas”. Nese senso, outro dos obxectivos do proxecto era coñecer que factores podÃan contribuÃr a unha mellor difusión dos seus contidos, constándose a influencia que teñen “os cambios nos algoritmos” das redes sociais á hora de determinar cales poden “xerar máis interaccións”, como explica Dafonte.
O proxecto abrangueu tamén o estudo do uso que realizaban de servizos de mensaxerÃa como WhatsApp ou Telegram, que se teñen convertido “nunha das principais vÃas de difusión de desinformación”, asà como a produción de contidos audiovisuais para redes sociais.
Da verificación de datos á alfabetización mediática
A terceira parte do libro aborda diferentes “contextos de desinformación”, relacionados cos ámbitos da saúde, o feminismo e o discurso do odio xerado contra a comunidade chinesa durante a pandemia, mentres que a última céntrase na importancia da “alfabetización mediática” fronte a esta problemática. Como lembra Dafonte, as restantes estratexias, como os desmentidos, “son reactivas” e chegan “a moita menos xente que os boatos”, sendo esta a que permite xerar un “espÃrito crÃtico” na cidadanÃa e dotala das “ferramentas necesarias para enfrontarse con seguridade ao ecosistema informativo”.
A alfabetización mediática foi, de feito, outro dos eixes dun proxecto no que se inseriron accións como o deseño dun recurso educativo aberto, dispoñible no repositorio Procomún, no que presentan unha serie de vÃdeos e unidades didácticas dirixidas a alumnado de secundaria. Ao mesmo tempo, tamén están previstas novas publicacións resultado deste proxecto, no que se inseriu asà mesmo o I Congreso Internacional de Comunicación en la Sociedad Digital. Retos en la era de la desinformación, que o grupo Sepcom promoveu de xeito virtual o pasado mes de xuño e no que participaron máis dun centenar de relatores e relatoras de 14 paÃses.
O XXXVI Festival de Jazz de Lugo ofrecerá do 4 ao 14 de novembro un total de 22 actuacións que combinarán grandes figuras internacionais cunha ampla presenza de músicos galegos en catro escenarios. Conforme ao programa, o Auditorio Fuxan os Ventos acollerá a apertura o mércores 4 co trÃo do saxofonista e clarinetista cubano Paquito DÂ’Rivera. Neste mesmo escenario actuarán Abe Rábade, o dÃa 8, e Kenny Barron Trio, o 11. No CÃrculo das Artes sucederanse James Carter Organ Trio, o 5 de novembro; Jogo de Damas, o dÃa 6; Takuya Kuroda Quintet, o 7; Patricia Brennan Septet, o dÃa 12; Erik Truffaz & Antonio Lizana, o dÃa 13, e Clarence Bekker Band, o 14 de novembro.
O informe da Dirección Xeral de Saúde Pública da ConsellerÃa de Sanidade sobre a actividade das infeccións respiratorias agudas referido á semana que rematou o 25 de outubro reflicte que a actividade gripal na comunidade mantén o seu nivel basal con tendencia crecente, constatando un incremento na dispensación de antigripais nas farmacias galegas. En concreto, a taxa de dispensación de antigripais nas farmacias aumentou un 38,9 % na última semana, mentres que a de probas de antÃxenos se reduciu nun 17,9 %, tal e como informan as oficinas de farmacia integradas na rede sentinela impulsada pola Xunta, co obxectivo de anticipar a evolución dos virus respiratorios na comunidade.
