Notas de prensa

O IGFAE participa no catálogo interactivo con 100 dos raios cósmicos máis enerxéticos xamais detectados

Un dos grandes misterios en astropart√≠culas √© saber como unha part√≠cula, na s√ļa viaxe polo cosmos de centos de mill√≥ns de anos luz cara √° Terra, pode ser acelerada cunha enerx√≠a ata dez mill√≥ns de veces superior √° que alcanzan os prot√≥ns no acelerador de part√≠culas m√°is potente do mundo, o Gran Colisionador de Hadr√≥ns (LHC) do CERN.

Para estudar estes raios c√≥smicos e esclarecer os mecanismos de aceleraci√≥n, propiedades e a fonte que os orixina, existen observatorios como Pierre Auger, cuxa colaboraci√≥n internacional publicou recentemente un traballo en The Astrophysical Journal Supplement Series cos 100 raios c√≥smicos m√°is enerx√©ticos xamais detectados neste detector entre 2004 e 2020. O artigo complem√©ntase cun cat√°logo en li√Īa no que participa o Instituto Galego de F√≠sica de Altas Enerx√≠as (IGFAE), centro mixto da USC e da Xunta de Galicia, que permite explorar de forma sinxela e interactiva as s√ļas caracter√≠sticas, direcci√≥ns de chegada √° Terra ou os detectores que os observaron.

Un raio c√≥smico √© unha part√≠cula, a maior√≠a prot√≥ns ou n√ļcleos m√°is pesados, que cando chega √° atmosfera, interacciona con ela e produce unha chuvia de part√≠culas secundaria, a modo de fervenza, que abarca unha extensi√≥n xigantesca. Os raios c√≥smicos m√°is enerx√©ticos, con enerx√≠as por enriba e ao redor de 1 exaelectronvoltio (1 EeV = 1018 eV), viaxan a unha velocidade pr√≥xima √° da luz e os de enerx√≠as m√°is elevadas son tan escasos que apenas chegan √° Terra tres ou catro por quil√≥metro cadrado cada s√©culo. Por iso se necesitan detectores que cubran √°reas enormes como o Observatorio Pierre Auger en Mendoza (Arxentina), o m√°is preciso e grande do mundo, abarcando unha superficie de 3.000 km2, comparable √° extensi√≥n de Mallorca.

Auger conta cun sistema h√≠brido de detectores. Por unha banda, 1.600 tanques de auga altamente purificada observan unha luz azulada, denominada luz Cherenkov, que se produce cando as part√≠culas atravesan a auga a velocidades superiores √° da luz neste medio. Doutra banda, 24 telescopios de fluorescencia recollen a luz emitida polas mol√©culas de nitr√≥xeno da atmosfera ao ser excitadas cando os raios c√≥smicos a atravesan. Con este sistema h√≠brido p√≥dese determinar a enerx√≠a e direcci√≥n de chegada de cada raio c√≥smico primario e calcular as s√ļas masas.

Reconstrución de chuvias de partículas inclinadas

O equipo do IGFAE que participou neste traballo √© experto na reconstruci√≥n de chuvias de part√≠culas moi inclinadas e desempe√Īou un papel crucial na recompilaci√≥n, reconstruci√≥n e an√°lise dos eventos inclu√≠dos no cat√°logo. As chuvias inclinadas, compostas principalmente por mu√≥ns ao nivel do chan e diferentes de analizar, son importantes para identificar os neutrinos extremadamente enerx√©ticos de entre todas as part√≠culas c√≥smicas que bombardean a Terra e achegan informaci√≥n para saber que obxectos c√≥smicos orixinan os raios c√≥smicos primarios. O evento inclinado m√°is enerx√©tico do cat√°logo corresponde ao n√ļmero 17, cun √°ngulo cenital de 77,2 graos e 117 EeV, producindo sinal en 75 detectores de auga-Cherenkov ao longo de 35 km. O evento m√°is enerx√©tico xamais detectado en Auger, o n√ļmero 1, rexistrouse o 10 de novembro de 2019 cunha enerx√≠a de 166 EeV e un √°ngulo de 58,6 en 34 detectores. O cat√°logo tam√©n incl√ļe nove eventos moi enerx√©ticos que se utilizaron para calibrar e determinar a enerx√≠a dos raios primarios.

¬ďO estudo desta radiaci√≥n extremadamente enerx√©tica ‒apunta Jaime √Ālvarez Mu√Īiz, un dos autores do IGFAE asinante do traballo‒ √© moi relevante para identificar as fontes de raios c√≥smicos m√°is extremas e violentas do universo, que posiblemente conseguen a s√ļa enerx√≠a aliment√°ndose de obxectos como buracos negros supermasivos. Na actualidade, o Observatorio at√≥pase nunha fase de actualizaci√≥n denominada AugerPrime na que se est√°n instalando detectores de escintilaci√≥n na parte superior dos detectores de superficie para mellorar os estudos sobre a composici√≥n de masa dos raios c√≥smicos de ultra alta enerx√≠a¬Ē.

Sobre o Observatorio Pierre Auger

O Observatorio √© operado pola Colaboraci√≥n Pierre Auger, na que traballan m√°is de 400 cient√≠ficos, enxe√Īeiros e t√©cnicos de m√°is de 90 instituci√≥ns en 18 pa√≠ses. O equipo da USC no IGFAE e a Universidade de Granada, que tam√©n participou na an√°lise destes eventos, son as √ļnicas instituci√≥ns espa√Īolas. Os investigadores do IGFAE que contribu√≠ron na elaboraci√≥n do cat√°logo son Jaime √Ālvarez Mu√Īiz, Juan Ammerman Yebra, Lorenzo Caz√≥n Boado, Marvin Gottowik, Miguel Alexandre Martins, Gonzalo Parente Berm√ļdez e Enrique Zas Arregui.

Universidade de Santiago de Compostela (USC), 2023-03-17

Actualidad

Foto del resto de noticias (facelafest-2023.jpg) Artistas nacionais e internacionais actuar√°n en Lugo os d√≠as 11, 12 e 13 de maio no marco do s√©timo festival Fa Ce La Fest. Os concertos ser√°n na sala Clavic√©mbalo e na explanada exterior do auditorio Gustavo Freire -a√≠nda queda algunha outra ubicaci√≥n por determinar. Destaca a presenza da bilba√≠na La Bien Querida e os cantantes estadounidenses Micah P. Hinson e Ron Gallo. No apartado nacional figuran tam√©n Depresi√≥n Sonora (Madrid) e El √öltimo Vecino (Barcelona); xunto con propostas de m√ļsica internacional tan variadas como as dos Neatbeats (Xap√≥n); The Shadracks (Reino Unido); Na Noise (Nova Zelanda); e Fee Reega (alemana afincada en Asturias).
Foto de la tercera plana (pesca-frota.jpg) A Xunta de Galicia presentou esta semana ante o Tribunal Xeral da Unión Europea a demanda de intervención da comunidade autónoma como parte coadxuvante no recurso presentado pola Organización de Produtores Pesqueiros de Burela (OPP-7) e os seus socios contra o regulamento de execución aprobado pola Comisión Europea que veta a pesca de fondo en 87 zonas de augas comunitarias. Se o tribunal acepta a participación como parte coadxuvante, o Executivo galego poderá intervir no procedemento e defender de xeito directo os intereses tanto da frota afectada como do conxunto da autonomía.

Notas

Con √©xito de p√ļblico. As√≠ arrancou a XXV edici√≥n da Mostra Internacional de Teatro Universitario de Vigo, Miteu. F√≠xoo coa participaci√≥n do alumnado da Escola Superior de Arte Dram√°tico de Galicia, que a trav√©s de Rebentadas, inspirada na obra Blasted da dramaturga brit√°nica Sarah Kane, trouxo ao Teatro Vidal Bola√Īo da Cidade Universitaria a dura lembranza da Guerra dos Balc√°ns, un conflito que se prolongou de 1992 a 1995 e que deixou tras de si decenas de miles de mulleres bosnias, serbias e croatas que foron agredidas e violadas.
A presentaci√≥n na Facultade de Matem√°ticas, do novo modelo da calculadora ClassWiz, que por primeira vez incl√ļe o galego entre as s√ļas opci√≥ns de configuraci√≥n, serviu de colof√≥n ao programa de actos que este centro impulsou en marzo co gallo da conmemoraci√≥n do mes das Matem√°ticas. Ao longo das √ļltimas semanas, esta Facultade deu pulo a exposici√≥ns ou certames, entre outras actividades.
PUBLICIDAD
ACTUALIDAD GALICIADIGITAL
Blog de GaliciaDigital
PROMOCIÓN
PUBLICACIONES
Publicaciones
Publicaciones Amencer
Revista Egap
Obradoiro de Artesania