sábado, 31 de enero de 2026
O modelado empÃrico dinámico é unha técnica non paramétrica que permite cruzar os datos dese arquivo coa situación actual e realizar estimacións sobre cal será o seu progreso. No caso da covid-19, ampliaron esa “librarÃa” de patróns non só ao pasado dalgunhas dinámicas en curso, senón tamén a procesos en curso en diferentes rexións que puidesen amosar coincidencias no seu comportamento. Este novo enfoque acaba de ser formulado no artigo Leveraging Geographically Distributed Data for Influenza and SARS-CoV-2 Non-Parametric Forecasting da revista Mathematics.
“Cando empezou a covid-19 empezamos a ver que os modelos matemáticos existentes tiñan certas eivas para predicir a evolución da pandemia”, explica o catedrático de Electromagnetismo da USC, pertencente ao Instituto de Materiais (iMATUS), Jorge Mira, que asina o artigo xunto ao catedrático de Análise Matemática da USC, Juan José Nieto, pertencente ao Centro de Investigación e TecnoloxÃa Matemática de Galicia (CITMAga). Tamén son asinantes da publicación, Iván Area da UVigo e do CITMAga, xunto cos investigadores Pablo Boullosa e Adrián Garea. “Basicamente o problema é que nos modelos de epidemioloxÃa clásicos hai comportamentos exponenciais, que fan algo análogo ao ‘efecto bolboretaÂ’ en meteoroloxÃa: pequenos cambios nos datos levan a notables cambios na predición”, explica Jorge Mira.
No caso da covid-19, esa variabilidade dos datos é orixinada “pola falta de homoxeneidade nas medidas polÃticas entre diferentes territorios, a resposta social ante esas medidas, e mesmo pola maneira de manexar os datos por parte das administracións públicas, con diferentes criterios na súa recollida e publicación”. Os autores desenvolveron un sistema que explorase o comportamento das pandemias en casos anteriores e buscase patróns nos datos actuais de xeito que, de detectarse algunha semellanza, a evolución do pasado puidese axudar a predicir o presente. O problema radicaba en que, no caso dunha nova pandemia como a covid-19, non hai “librarÃa” de casos pasados. Os autores deseñaron entón un novo método que construÃse unha “librarÃa” que permitise comparar zonas xeográficas nas que se desen esas coincidencias.
Unha técnica testada con éxito
O equipo testou con éxito esta técnica no relativo ao virus da gripe a partir dos datos proporcionados polo Instituto de Saúde Carlos III, entre os anos 2000 e 2020, de quince comunidades autónomas, asà como das cidades autónomas de Ceuta e Melilla. A continuación e, a partir da mesma fonte oficial, avaliaron o caso da covid-19 dende o inicio da pandemia e ata abril de 2021, tomando en consideración as diferentes vagas. En concreto, cuantificaron cantas veces á hora de elaborar as predicións, un determinado territorio reproduce patróns tomados da serie temporal do resto de rexións, asumindo que a dinámica desta rexión está relacionada coas demais. Tamén cuantificaron cantas veces reproduce tendencias da súa propia serie temporal, o que remarca que a dinámica deste territorio é diferente aos demais e construÃron redes de gripe e covid-19 para comprobar posibles coincidencias na distribución xeográfica das dúas enfermidades, evidenciando a singularidade da dinámica xeográfica desta última.
Os investigadores constataron como algúns territorios reproducen un gran número de patróns da súa propia evolución e non da de outros territorios; trátase dos casos da Comunidade de Madrid, a Comunidade Valenciana e AndalucÃa. En canto ás conexións, a rede da covid-19 é máis dispersa, non hai unha agrupación clara de tendencias como a que se dá na rede da gripe. De feito, as rexións do norte están máis conectadas coas do sur, reproducen patróns semellantes, mentres que no caso da gripe as conexións explicábanse en virtude do clima similar, “o que leva a incidencias comparables debido ao modo de vida que desenvolven as persoas”, sinalan os investigadores.
A dinámica da covid difire da gripe, a xuÃzo dos cientÃficos, entre outras razóns polas diferenzas na xestión da pandemia por parte das comunidades autónomas, “xa que foron maioritariamente independentes do goberno central e levaron a cabo diferentes medidas para deter a propagación da pandemia”. A gripe, pola contra, combateuse durante moitos anos con accións máis homoxéneas.
O Centro Galego de Arte Contemporánea foi elixido como insignia da cultura galega en 2025 polo Observatorio da Cultura da Fundación Contemporánea, o prestixioso informe elaborado coas valoracións de máis de 400 expertos e profesionais de toda España que mantén a Galicia como a sexta comunidade pola calidade e innovación da súa oferta, e superando por primeira vez o 20% dos votos. A Cidade da Cultura ocupa o segundo posto, mentres que Centro Dramático Galego comparte a terceira posición da clasificación co Festival Internacional Outono de Teatro, o Festival Sinsal e a Bienal de Pontevedra.
Galicia vén de pechar o ano 2025 cunha taxa abandono escolar do 10,4%, o que supón 0,4 puntos menos que o ano anterior e coloca á nosa Comunidade 2,4 puntos por debaixo da media estatal (que é do 12,8%), polo que se sitúa entre as autonomÃas cun mellor resultado neste eido. Asà pois, no último ano Galicia reduciu o dobre que o Estado esta variable que mide a porcentaxe de persoas entre 18 e 24 anos sen titulación superior á ESO. No que atinxe aos datos por sexos, a taxa é case o dobre no caso dos homes que das mulleres (13,5% fronte a 7,2%), polo que a ConsellerÃa de Educación, Ciencia, Universidades e FP establece medidas especiais no Plan FPGal360 para actuar neste colectivo.
