martes, 22 de septiembre de 2026
Co obxectivo de determinar se a an谩lise das augas residuais permit铆a detectar o virus e predicir a evoluci贸n da pandemia en Galicia, investigadores do Centro Superior de Investigaciones Cient铆ficas (CSIC), da Universidade de Vigo e a empresa Geseco Aguas S.A. crearon un equipo multidisciplinar no que, a trav茅s da sinerx铆a entre virolox铆a, biolox铆a molecular, modelizaci贸n matem谩tica e enxe帽ar铆a, puidesen po帽er a disposici贸n dos xestores da pandemia unha ferramenta que servise para adiantarse 谩s sucesivas vagas de infecci贸ns. 聯A r谩pida propagaci贸n do virus evidenciou pronto a necesidade de desenvolver ferramentas para detectar masivamente a s煤a presenza nas comunidades locais, pois estas ferramentas combinadas con m茅todos de detecci贸n individual, contribu铆an 谩 vixilancia do SARS-CoV-2聰, explica Antonio Figueras, profesor de investigaci贸n do CSIC no Instituto de Investigaci贸ns Mari帽as (IIM), que sinala que pronto se apreciou a posibilidade de utilizar o enfoque epidemiol贸xico de augas residuais para covid-19. 聯As铆, a carga viral en augas residuais utilizouse para detectar gromos de covid e seguir a evoluci贸n da poboaci贸n infectada e os protocolos de detecci贸n do material xen茅tico en augas residuais e a s煤a cuantificaci贸n optimiz谩ronse cada vez m谩is desde o inicio da pandemia聰, aclara Figueras.
Dous anos despois do iniciar o proxecto, os grupos de Inmunolox铆a e Xen贸mica e Enxe帽er铆a de Procesos do CSIC, a trav茅s do Instituto de Investigaci贸ns Mari帽as (IIM); o grupo de Biotecnolox铆a Industrial e Enxe帽er铆a Ambiental da UVigo; Geseco Aguas S.A e o Centro de Investigaci贸n en Tecnolog铆as de la Informaci贸n y las Comunicaciones, fan p煤blicos os resultados do proxecto no artigo Wastewater and marine bioindicators surveillance to anticipate COVID-19 prevalence and to explore SARS-CoV-2 diversity by next generation sequencing: One-year study, publicado en Science of the total Enviroment.
聯Os resultados confirmaron a capacidade da vixilancia de augas residuais para seguir a evoluci贸n da pandemia en Galicia, a trav茅s da monitoraxe de augas residuais SARS-CoV-2 dunha serie de municipios representativos. Ademais, e a diferenza doutras investigaci贸ns o noso estudo tam茅n pretend铆a explorar a detecci贸n do virus no medio mari帽o e a capacidade de eliminaci贸n do virus nas estaci贸ns depuradoras, pois Galicia 茅 co帽ecida polas s煤as actividades de pesca, marisqueo e acuicultura聰, explica Claudio Cameselle, investigador do grupo de Biotecnolox铆a Industrial e Enxe帽er铆a Ambiental da UVigo. Neste sentido, os datos confirmaron a capacidade dos reactores biol贸xicos e o sistema de desinfecci贸n en EDAR para eliminar o virus. 聯O impacto no medio mari帽o foi de menor importancia e a detecci贸n do virus na auga de mar e mexill贸ns silvestres e de acuicultura pode asociarse aos vertidos descontrolados de augas residuais e descontaminaci贸n da rede de sumidoiros聰, concl煤e Cameselle.
Mostraxes en estaci贸ns depuradoras e en puntos de vertido no medio mari帽o
O artigo, publicado en Science of the total Enviroment, presenta a metodolox铆a desenvolvida para a vixilancia de augas residuais do SARS-CoV-2 en Galicia a trav茅s de 11 estaci贸ns depuradoras localizadas en municipios de tama帽o medio, entre 20.000 e 23.000 habitantes e sen vertidos de hospitais, concretamente Baiona, Nigr谩n, Gondomar, Cambados, Mora帽a, Porto do Son, Muros, Melide, Ares, Cedeira e Noia, aos que por petici贸n das autoridades sanitarias, co obxectivo de axudar ao control da pandemia, engad铆ronse Pobra do Carami帽al, Betanzos, Burela e Viveiro. A mostraxe realizouse tanto en estaci贸ns, como no punto de vertido no medio mari帽o, prestando especial atenci贸n 谩 detecci贸n de SARS-CoV-2 en mexill贸ns, pola s煤a extraordinaria capacidade de filtrado de auga e a posibilidade de concentrar o ARN viral, aumentando a probabilidade de detecci贸n de material xen茅tico viral.
聯A metodolox铆a integra a mostraxe en augas residuais nas depuradoras (nos puntos de entrada, efluente de sa铆da e vertido final), mostraxe de sedimentos mari帽os e bioindicadores, pretratamento e cuantificaci贸n de biomarcadores, detecci贸n de ARN por RT-qPCR, secuenciaci贸n de SARS-CoV-2 en mostras de augas residuais, xesti贸n de datos a trav茅s dunha plataforma dixital e progn贸stico de epidemias por un modelo mecanicista preditivo, detalla Beatriz Novoa, profesora de investigaci贸n do CSIC no IIM. Este modelo, desenvolvido por Antonio A. Alonso, Irene Otero-Muras e Manuel P谩jaro do grupo de Enxe帽er铆a de Procesos do IMM, 茅 o primeiro que incorpora datos sanitarios e de carga viral da auga, e trav茅s del 聯obtivemos predici贸ns en horizontes temporais de 7-10 d铆as nas 11 localidades obxecto de estudo, permitindo a s煤a vez, ao ser mecan铆stico, analizar os efectos das distintas pol铆ticas de mitigaci贸n na evoluci贸n do n煤mero de persoas infectadas聰, explica Irene Otero-Muras, que destaca a robusteza e flexibilidade desta ferramenta, que se pode adaptar para a detecci贸n, vixilancia e monitoraxe da propagaci贸n de SARS-CoV-2 ou outros pat贸xenos.
Unha ferramenta moi valiosa para seguir a evoluci贸n do virus
A carga viral na corrente de entradas das estaci贸ns depuradoras de augas residuais utilizouse para detectar novos gromos de covid-19 e os datos de carga viral nas augas residuais, en combinaci贸n cos datos proporcionados polo sistema de sa煤de, utiliz谩ronse para predicir a evoluci贸n da pandemia nos municipios de estudo nun horizonte temporal de sete d铆as.
聯O traballo, respecto de estudos publicados anteriormente, achega a avaliaci贸n do destino do virus en augas residuais e ambientes mari帽os, a avaliaci贸n da eficiencia das EDAR na eliminaci贸n do material xen茅tico do virus e o desenvolvemento dun modelo mecanicista que, combinando datos do sistema de sa煤de, amose capacidade preditiva para prognosticar a evoluci贸n das pandemias a nivel mundial聰, explica Beatriz Novoa. Ademais, explica a profesora de investigaci贸n do CSIC no IMM, o enfoque integral, que incl煤e a detecci贸n de variantes a partir de mostras de augas residuais 茅 unha importante fonte de informaci贸n para o seguimento do impacto da pandemia, 聯pois fomos quen de detectar variantes do virus que est谩n a circular en toda a poboaci贸n, e non s贸 en pacientes. Isto 茅 unha ferramenta moi valiosa para seguir a evoluci贸n do virus聰, destaca.
O Consello da Xunta analizou na s煤a reuni贸n de hoxe un informe da Conseller铆a do Medio Rural sobre o anteproxecto de Lei de loita contra os incendios forestais de Galicia (LLCIF), antes da s煤a remisi贸n para consulta ao Consello Forestal de Galicia, cuxa reuni贸n est谩 prevista para ma帽谩 martes. A futura normativa prioriza reforzar a protecci贸n da poboaci贸n e a xesti贸n integral do territorio. O presidente do Goberno auton贸mico, Alfonso Rueda, lembrou que actual lexislaci贸n sobre incendios forestais 'ten case 20 anos' e 'c贸mpre actualizarla e adaptala aos novos tipos de lumes as铆 como aos avances que houbo tanto na loita como na prevenci贸n de incendios'.
Galicia 茅 a rexi贸n que m谩is solicitudes presentou en Europa para participar en proxectos interrexionais de I+D+i. As铆 o indican os datos da Vanguard Initiative, alianza europea da que a nosa Comunidade forma parte, xunto a outras rexi贸ns, para estimular o crecemento europeo da I+D+i a trav茅s da colaboraci贸n entre territorios de distintos pa铆ses e a especializaci贸n intelixente. Precisamente a Xunta v茅n de publicar a convocatoria VInnovate Galicia, unha li帽a de axudas para organismos de investigaci贸n e empresas que presenten proxectos con outras rexi贸ns. Para poder candidatar 谩 convocatoria VInnovate Galicia da Xunta, cuxo prazo de presentaci贸n de propostas est谩 aberto desde hoxe ata o 19 de outubro, os posibles participantes te帽en que presentarse antes 谩 fase europea.
