
Un equipo de investigadores do Campus de Lugo coordinado por Wajih Al-Soufi, da unidade especializada en Fluorescencia de Moléculas Individuais da USC, e do que tamén forman parte Mercedes Novo, Miguel Ãngel González e Enrique Comesaña, profesores na Facultade de Ciencias e na Escola Politécnica Superior de EnxeñarÃa da USC que son especialistas no desenvolvemento de sensores e dispositivos e integra sondas moleculares, detección óptica, electrónica, impresión 3D e software de control, traballan no desenvolvemento dun sistema de detección de SARS-Cov-2 baseado en PCR, rápido e de baixo custe, ao abeiro do proxecto NANOFLUIDETEC.
Esta liña de I+D+I impulsada por un consorcio liderado por AMSlab e no que participan tamén laboratorio lugués AMSbiopharma e a biotech BFlow, con sede en Santiago, conta con apoio da Axencia Galega de Innovación (GAIN) para investigar na implementación de probas rápidas que contribúan ao cribado de posibles infeccións e que se poidan aplicar como probas de diagnóstico no punto de atención (POCT, Point-of-Care Testing).
O proxecto ‘Detección rápida e automatizable para SARS-Cov-2 baseada en PCR, nanotecnoloxÃa e microfluÃdicaÂ’ (NANOFLUIDETEC) nace co obxecto de acadar un sistema de detección do virus que provoca a enfermidade COVID-19, baseado en técnicas moleculares e integrando a nanotecnoloxÃa e microfluÃdica coa automatización e potencial conectividade para a súa comunicación. O consorcio persegue un dispositivo eficaz, compatible con métodos de diagnóstico de baixo custo e flexible para aumentar a capacidade de resposta diagnóstica en futuras pandemias ou enfermidades comúns.
NANOFLUIDETEC busca asà mellorar os actuais sistemas de detección baseados en PCR, tanto en rapidez, como en fiabilidade e complexidade técnica. O dispositivo final estarÃa pensado para o seu uso en centros de atención primaria, asistenciais ou residencias, nos que este tipo de probas de diagnóstico ofrecerÃan a posibilidade de obter os resultados en apenas uns minutos e sen necesidade de enviar a mostra a ningún laboratorio.
A tecnoloxÃa que se baralla empregar neste novo dispositivo de diagnóstico é semellante á dos sistemas domésticos que xa empregan os diabéticos nos seus domicilios para controlar a glicosa ou a dos aparellos que se utilizan as persoas medicadas con Sintrom para medir o Ãndice de coagulación do sangue, sen necesidade de extracción en vea.
Experiencias previas
O proxecto NANOFLUIDETEC baséase pois no aproveitamento de experiencias previas e de desenvolvementos anteriores e actuais dos integrantes deste consorcio que resultan axeitados para obter un dispositivo que permita a detección do material xenético do SARS-CoV-2 en individuos sospeitosos de COVID-19, a través dun mecanismo sinxelo e eficaz que miniaturice, automatice e simplifique o actual proceso de extracción do virus. Para acadar este obxectivo NANOFLUIDETEC integra a especialistas de áreas diversas que abranguen desde a xenética, nanotecnoloxÃa, microelectrónica, fotónica, biotecnoloxÃa, fabricación e procesamento avanzado, ata o seu tratamento e operatividade a través das tecnoloxÃas da información e a comunicación (TIC).
Os investigadores da USC implicados neste novo proxecto de GAIN achegan a este liña de traballo os coñecementos e as experiencias xa adquiridas en XuvenCiencia para o desenvolvemento do dispositivo Fotometrix, un fotómetro móbil de baixo custe apto para medir a cantidade de proteÃnas en lÃquidos biolóxicos que emprega o alumnado tanto nas actividades de innovación docente de XuvenCiencia como en prácticas de Veterinaria, BioquÃmica ou mesmo EnxeñarÃa de Procesos QuÃmicos Industriais.
Os profesores na Facultade de Ciencias Wajih Al-Soufi e Mercedes Novo, do grupo de investigación QuÃmica BiofÃsica, FotofÃsica e Espectroscopia da USC, achegan ao proxecto NANOFLUIDETEC os seus coñecementos e experiencia no campo da espectroscopia, mentres que Miguel Ãngel González GarcÃa, investigador do grupo BioMoDem e responsable do Laboratorio de Electrotecnia e Automatización da EPSE, e Enrique Comesaña, compoñente do grupo de Arquitectura de Computadores do Departamento de Electrónica e Computación da USC, ocuparanse da automatización e da electrónica.
Este equipo multidisciplinar da USC colabora desde 2015 no desenvolvemento dos kits de experimentación do grupo XuvenCiencia e participou en tres proxectos da Fundación Española para a Ciencia e a TecnoloxÃa (FECYT), no marco dos que se deseñaron dispositivos de baixo custe que integran sensores para a detección de variables medioambientais e a detección óptica de sondas moleculares e microcontroladores para a monitorización e lectura dos datos experimentais.
Conecta COVID
O proxecto NANOFLUIDETEC está subvencionado pola Axencia Galega de Innovación (GAIN) con cargo aos Fondos FEDER e conta co apoio da Xunta de Galicia a través da Vicepresidencia Segunda e ConsellerÃa de EconomÃa, Empresa e Innovación. A actuación está financiada a través do programa CONECTA COVID 2021 no marco do eixo REACT-UE do programa operativo Feder Galicia 2014-2020, como parte da resposta da Unión Europea á pandemia da COVID-19.
A programación desta nova edición volverá combinar espectáculos de sala, funcións de rúa, instalacións, música e propostas participativas arredor do mundo dos monicreques, con compañÃas galegas como Tanxarina TÃteres, TÃteres Alakrán, Babaluva, Mircromina, Trécola Producións, Troula Animación ou Bico de Toupa, xunto a formacións chegadas de diferentes puntos do Estado e de paÃses como Francia, Italia, Portugal, Uruguai ou Arxentina. Entre as montaxes destacadas figura A Biblioteca Galáctica contra IA Fantástica, de Tanxarina TÃteres, recoñecida nos Premios MarÃa Casares 2026, ademais de propostas premiadas como Gloria Bendita, de Arteria Producciones, ou Érase unha vezÂ… dous pés!, da italiana Teatro dei Piedi.
Os bos resultados acadados nos últimos anos en biotecnoloxÃa sitúan a Galicia nunha posición de referencia neste sector, con moita proxección de futuro. A biotecnoloxÃa pasou de ser unha aposta estratéxica a converterse nun sector económico e cientÃfico con masa crÃtica, capacidades diferenciais e resultados medibles. Asà o amosan os resultados acadados na execución da Estratexia de consolidación do sector en Galicia 21-25. Entre eles, destaca a creación de 30 novas empresas biotecnolóxicas, acadando a cifra de 162 compañÃas actuais; unha facturación de 2.037 millóns de euros, que cuadriplica a de 2021 e se sitúa no 2,6% do PIB; ou o aumento do emprego cualificado vencellado ao sector, acadando as 5.693 persoas traballadoras, tres veces máis desde 2021.