lunes, 27 de abril de 2026
Nel amósase como “grazas a este proxecto conseguiuse sacar á luz e rescatar do esquecemento un dos máis importantes xacementos arqueolóxicos de Galicia e convertelo nun dos principais activos histórico-culturais da comarca de Allariz”.
O libro está coordinado por Marta Lago (conservadora do proxecto Armea) e MarÃa López (Concello de Allariz), estando editado polo Servizo de Publicacións da Universidade de Vigo e impreso pola Deputación de Ourense. Tendo en conta o contexto do décimo aniversario, a publicación xurdiu a raÃz da elaboración dun detallado dosier do proxecto Armea para a súa presentación a uns premios estatais de protección de patrimonio. Os membros do proxecto decidiron aproveitar ese documento como base para a elaboración da publicación presentada agora. “O libro recolle todo o feito nos últimos dez anos. É unha especie de posta ao dÃa, desde onde partimos e ata onde chegamos, e do seu o impacto na contorna. É un libro para amosar á xente como foi a evolución o xacemento coas diferentes intervencións, como se lle foron incorporando valores, e tamén do enorme retorno que tivo e ten”, comenta Adolfo Fernández, responsable do proxecto Armea e un dos autores da publicación.
Exemplo para outros concellos
No ano 2011, explÃcase na publicación, asinouse o primeiro contrato de investigación entre o Concello de Allariz e a Facultade de Historia da Universidade de Vigo, que posteriormente (2015-2020) se converteu nun convenio especÃfico en materia de xestión do patrimonio cultural e arqueoloxÃa para o xacemento da Cibdá de Armea. En 2020, a ConsellerÃa de Cultura e Turismo da Xunta de Galicia uniuse ao proxecto, apoiando economicamente, mediante un convenio, as intervencións arqueolóxicas. Cando arrancou a iniciativa, lembran as e os seus responsables, a existencia do xacemento de Armea “era simplemente coñecida por uns poucos especialistas e parte da poboación local, aÃnda que se sentÃa certo desarraigo entre a veciñanza e case ninguén sabÃa da gran cidade romana de Armea”. Unha das causas era que ningún dos restos do xacemento se atopaba visible, xa que estaban agochados baixo unha tupida vexetación descontrolada durante as últimas décadas, desde que, nos anos 50, o enxeñeiro e intelectual local Francisco Conde-ValvÃs escavara na finca da Atalaia (tamén coñecida como a Igrexa) e tapara a posteriori os restos arqueolóxicos.
Ao longo da publicación, as e os lectores poden coñecer os avances acadados no xacemento grazas ás diferentes campañas anuais levadas a cabo polo GEAAT e a súa repercusión ata chegar á actualidade. Polos bos resultados acadados ao longo desta década de traballos, na actualidade, o proxecto, apúntase na publicación, é “unha ferramenta de xestión que se converteu nun modelo de éxito a seguir e que outros concellos teñen posto posteriormente en marcha para investigar e poñer en valor o seu patrimonio arqueolóxico”. “Hai dez anos Armea practicamente era só coñecido a nivel cientÃfico e polo enclave do Forno das Santas. Nestes dez anos pasados de ter cero metros cadrados a un xacemento musealizado que hoxe en dÃa é, grazas a todo este desenvolvemento do proxecto, un dos xacementos máis coñecidos da arqueoloxÃa galega”, comenta Adolfo Fernández. O enclave, subliña o arqueólogo da UVigo, “converteuse nun sÃmbolo da vila de Allariz e do seu pasado” tendo na actualidade “un valor simbólico elevadÃsimo”. Igualmente, na publicación afóndase no retorno económico do proxecto, apuntando como a redor do xacemento se desenvolveron empresas que explotan os contidos culturais de Armea e o impacto que supón para a vila as 10.000 visitas que ten anualmente o enclave. “O conseguido despois de dez anos é brutal”, sinala Adolfo Fernández.
O libro, indican as e os seus responsables, é “moi visual”, recollendo imaxes proporcionadas por moi diversas fontes, tanto particulares como entidades. Sobre os seus contidos, subliñan que “non é un libro de arqueoloxÃa, non pretende amosar os resultados cientÃficos do proxecto, é sobre todo un repaso sobre o que se escavou e o que cambiou a concepción do xacemento desde o 2011 a 2021, como aumentou o seu valor cientÃfico e o seu valor divulgativo”. Por último, a publicación tamén reflicte as accións levadas a cabo co gallo deste décimo aniversario do proxecto.
Ferrol é a primeira das 13 citas co libro e a lectura que terán os galegos e galegas en diferentes vilas e cidades das catro provincias. Tras esta cidade, recollerá o relevo Santiago de Compostela, do 2 ao 10 de maio; Lugo, do 13 ao 17 de maio; O Porriño, do 14 ao 17 de maio; Redondela, do 11 ao 14 de xuño, e Ourense, do 17 ao 20 de xuño. Xa no mes de xullo, Vigo abrirá o dÃa 1, prolongándose ata o dÃa 7, continuando en Ponteareas, desde o dÃa 9 ata o 12, e en Rianxo do 23 ao 26. Finalmente, en agosto, as Feiras do Libro viaxarán ata A Coruña, do 1 dÃa ata o 10; Viveiro, do dÃa 13 ao 19; Foz do 20 ao 23, e rematarán en Monforte de Lemos, onde se celebrará do dÃa 26 ao 29 de agosto.
O número de persoas en Galicia que le ocasional ou habitualmente na nosa lingua medra en case nove puntos ata acadar o 72 %, isto é, sete de cada dez galegos. Ademais deste incremento do 13 por cento na lectura ocasional ou habitualmente en galego con respecto ao ano anterior, o estudo de 2025 tamén revela a consolidación dunha Galicia lectora, reflectida no sindicadores que sinalan que o 96,5 % da poboación maior de 14 anos le en calquera medio e soporte, o que sitúa a nosa Comunidade nun 1,4% por enriba da media de España. Ademais, o 70 % destas lecturas son de libros.
