sábado, 15 de agosto de 2026
Nel amósase como “grazas a este proxecto conseguiuse sacar á luz e rescatar do esquecemento un dos máis importantes xacementos arqueolóxicos de Galicia e convertelo nun dos principais activos histórico-culturais da comarca de Allariz”.
O libro está coordinado por Marta Lago (conservadora do proxecto Armea) e MarÃa López (Concello de Allariz), estando editado polo Servizo de Publicacións da Universidade de Vigo e impreso pola Deputación de Ourense. Tendo en conta o contexto do décimo aniversario, a publicación xurdiu a raÃz da elaboración dun detallado dosier do proxecto Armea para a súa presentación a uns premios estatais de protección de patrimonio. Os membros do proxecto decidiron aproveitar ese documento como base para a elaboración da publicación presentada agora. “O libro recolle todo o feito nos últimos dez anos. É unha especie de posta ao dÃa, desde onde partimos e ata onde chegamos, e do seu o impacto na contorna. É un libro para amosar á xente como foi a evolución o xacemento coas diferentes intervencións, como se lle foron incorporando valores, e tamén do enorme retorno que tivo e ten”, comenta Adolfo Fernández, responsable do proxecto Armea e un dos autores da publicación.
Exemplo para outros concellos
No ano 2011, explÃcase na publicación, asinouse o primeiro contrato de investigación entre o Concello de Allariz e a Facultade de Historia da Universidade de Vigo, que posteriormente (2015-2020) se converteu nun convenio especÃfico en materia de xestión do patrimonio cultural e arqueoloxÃa para o xacemento da Cibdá de Armea. En 2020, a ConsellerÃa de Cultura e Turismo da Xunta de Galicia uniuse ao proxecto, apoiando economicamente, mediante un convenio, as intervencións arqueolóxicas. Cando arrancou a iniciativa, lembran as e os seus responsables, a existencia do xacemento de Armea “era simplemente coñecida por uns poucos especialistas e parte da poboación local, aÃnda que se sentÃa certo desarraigo entre a veciñanza e case ninguén sabÃa da gran cidade romana de Armea”. Unha das causas era que ningún dos restos do xacemento se atopaba visible, xa que estaban agochados baixo unha tupida vexetación descontrolada durante as últimas décadas, desde que, nos anos 50, o enxeñeiro e intelectual local Francisco Conde-ValvÃs escavara na finca da Atalaia (tamén coñecida como a Igrexa) e tapara a posteriori os restos arqueolóxicos.
Ao longo da publicación, as e os lectores poden coñecer os avances acadados no xacemento grazas ás diferentes campañas anuais levadas a cabo polo GEAAT e a súa repercusión ata chegar á actualidade. Polos bos resultados acadados ao longo desta década de traballos, na actualidade, o proxecto, apúntase na publicación, é “unha ferramenta de xestión que se converteu nun modelo de éxito a seguir e que outros concellos teñen posto posteriormente en marcha para investigar e poñer en valor o seu patrimonio arqueolóxico”. “Hai dez anos Armea practicamente era só coñecido a nivel cientÃfico e polo enclave do Forno das Santas. Nestes dez anos pasados de ter cero metros cadrados a un xacemento musealizado que hoxe en dÃa é, grazas a todo este desenvolvemento do proxecto, un dos xacementos máis coñecidos da arqueoloxÃa galega”, comenta Adolfo Fernández. O enclave, subliña o arqueólogo da UVigo, “converteuse nun sÃmbolo da vila de Allariz e do seu pasado” tendo na actualidade “un valor simbólico elevadÃsimo”. Igualmente, na publicación afóndase no retorno económico do proxecto, apuntando como a redor do xacemento se desenvolveron empresas que explotan os contidos culturais de Armea e o impacto que supón para a vila as 10.000 visitas que ten anualmente o enclave. “O conseguido despois de dez anos é brutal”, sinala Adolfo Fernández.
O libro, indican as e os seus responsables, é “moi visual”, recollendo imaxes proporcionadas por moi diversas fontes, tanto particulares como entidades. Sobre os seus contidos, subliñan que “non é un libro de arqueoloxÃa, non pretende amosar os resultados cientÃficos do proxecto, é sobre todo un repaso sobre o que se escavou e o que cambiou a concepción do xacemento desde o 2011 a 2021, como aumentou o seu valor cientÃfico e o seu valor divulgativo”. Por último, a publicación tamén reflicte as accións levadas a cabo co gallo deste décimo aniversario do proxecto.
O Proxecto Xenoma Galicia, que procura detectar variantes de risco para enfermidades hereditarias graves como o cancro de mama e ovario, a sÃndrome de Lynch ou a hipercolesterolemia familiar, xa permitiu detectar 42 persoas positivas entre as 2.504 mostras que se levan analizado. Este programa pioneiro de cribado xenético acada 2.504 mostras analizadas ata o de agora dos 4.261 participantes reclutados ata o momento, rexistrando unha taxa de positividade do 1,7 %. En decembro do ano 2024, botaba a andar o programa coa posta en marcha de dúas probas piloto, consistentes na recollida de mostras de sangue e de saliva.
O Festaclown volve a converter VilagarcÃa de Arousa nun dos puntos de referencia do circo e das artes de rúa en Galicia, entre o 17 ao 22 de agosto, cunha programación que nesta edición reforza especialmente a súa dimensión internacional e o seu compromiso coa inclusión. CompañÃas e artistas procedentes de Colombia, Arxentina e Australia compartirán cartel con destacadas formacións galegas e do resto do Estado nun programa para todos os públicos que se desenvolverá fundamentalmente ao aire libre en rúas, parques e prazas da cidade.
