Notas de prensa

A USC homenaxea a transgresión e o compromiso de Xela Arias, a autora que denunciou os 'falsos equilibrios'

'Son conscientísima de que o utilizar unha lingua minoritaria cérrame portas e de que iso non me fará cambiar de idioma'. Coa lectura destas verbas escritas por Xela Arias en 1988 deu comezo o relatorio co que a profesora Chus Nogueira repasou a traxectoria da autora homenaxeada co gallo do Día das Letras Galegas 2021. A USC sumouse á celebración cun libro no que se reuniu unha serie de estudos, textos e materiais que ilustran distintas facetas da vida e da obra da autora homenaxeada.

O Salón Nobre do Colexio de Fonseca foi o lugar no que a USC rendeu tributo este mércores a esta “muller transgresora e comprometida, insubmisa e desconforme, radicalmente independente e sobre todo esmagadoramente honesta”, en palabras do director do Departamento de Filoloxía Galega, Francisco Cidrás, quen interveu no acto para presentar o libro Xela Arias. A literatura e a vida, por elección, editado polo Servizo de Publicacións e Intercambio Científico da Universidade e co que a USC afonda na figura de Xela Arias. Nesta liña, o reitor Antonio López salientou que esta é a achega da Universidade xa que a “A USC non podía faltar ao seu compromiso co Día das Letras Galegas”.

Antonio López subliñou que este ano réndeselle tributo a unha “poeta contemporánea” que fixo literatura “coincidindo cos nosos tempos”, mentres que habitualmente son homenaxeados autores e autoras que desenvolveron a súa traxectoria con moita anterioridade. “Isto presenta consecuencias importantes”, sinalou o reitor, xa que Xela Arias asumiu principios e valores que están de actualidade como son “a liberdade, a independencia, o feminismo e o galeguismo”. “Oxalá isto nos permita dar un paso máis para manter vivo o facho da lingua, especialmente, nas xeracións máis novas”, apuntou Antonio López. Tamén estiveron presentes no acto Darío Xil Arias, fillo da poeta, así como a nai e o irmán de Xela Arias.

“Entenderme e facerme entender”

A profesora Nogueira trazou un percorrido pola obra literaria, así como polas facetas de editora, docente ou tradutora, a través de diferentes fragmentos escritos pola propia Xela Arias. “Escribo por motivacións diversas, para entenderme e facerme entender, para comprender o mundo no que vivo. É un problema de palabras, e quizais nelas está a clave da cuestión, das preguntas e das respostas”, reflexionaba a autora no ano 1988. Chus Nogueira puxo o foco na “vocación experimentadora coa linguaxe, libre nos seus usos gramaticais, estraña e inquietantemente fermosa” que a escritora evidenciou dende os seus versos máis temperás, así como no seu primeiro libro de poemas Denuncia do equilibrio. Esta obra publicada en 1986 “exhibe tamén o discurso rupturista da escritora” e alberga “a representación dunha escenografía urbana, infrecuente até o momento na tradición poética galega”.

Tigres coma cabalos (1990), Darío a diario (1996) —poemario no que se dirixe ao seu fillo Darío e no que reivindica a maternidade contradicindo o establecido polos roles tradicionais— ou Intempériome (2003) foron outras das obras nas que se detivo Chus Nogueira para profundar nos “trazos de disidencia, iconoclastia e modernidade que perfilaron, de maneira grosa, unha figura complexa. A dunha autora que pensou con lucidez non só a cultura do seu momento e a súas posibilidades de actualización, senón tamén o papel seu como escritora”.

Libro editado pola USC

O Departamento de Filoloxía Galega sumouse á celebración do Día das Letras Galegas, como todos os anos, cun libro no que, tamén baixo a dirección e o coidado da profesora Chus Nogueira, reuniuse unha serie de estudos, textos e materiais que ilustran distintas facetas da vida e da obra da autora homenaxeada. “Xela Arias está recoñecida como unha excelente poeta pero, transcendendo ese ámbito, a súa figura toca moitas outras facetas relevantes na normalización do sistema cultural galego, e mesmo dentro dese ámbito da poesía, a súa obra está sempre atravesada por un impulso de romper os moldes do xénero e apostar polo diálogo interartístico”, sinalou o profesor Francisco Cidrás na presentación da obra. “A denuncia dos falsos equilibrios que a orde establecida pretende facernos ver como produto da natureza das cousas, cando non son máis que o resultado dunha acción política tan sutil e camuflada que chegamos a confundila coa natureza” é, a xuízo do profesor Cidrás, a “idea motriz” que vertebra a obra da autora.

As contribucións recollidas neste volume achegan a actividade de Xela Arias no mundo editorial e lembran, asemade, a Xela alumna, profesora e amiga da man e da voz de Ana Iglesias, unha das súas mellores compañeiras. A obra recorda a relación da autora coa revista Dorna e estuda a intermedialidade e o diálogo interartístico presente en Tigres coma cabalos e en toda a produción poética de Xela Arias da man de Xosé Lois Gutiérrez Faílde. As incursións exploratorias de Xela como creadora fóra da súa zona de confort como poeta e a súa significación na literatura infantil e xuvenil é presentada da man de Montse Pena; mentres que a súa participación no proxecto Contos Eróticos, con que se quixo alicerzar a creación dun xénero literario daquela inexistente en galego, é ilustrado pola profesora Dolores Vilavedra.

No libro pode atoparse tamén a reprodución de pezas de Xela Arias hoxe de difícil acceso, como os poemas publicados en Dorna; o relato "Que si, que si", do volume Contos eróticos, hoxe descatalogado; unha reprodución gráfica de diversas contribucións poéticas de Xela Arias en distintas revistas de creación, fanzines ou suplementos de xornais na actualidade case imposibles de recuperar, e unhas "Prosas soltas" escolmadas por Chus Nogueira, de carácter diverso, que achegan facetas pouco coñecidas da autora. O volume complétase coa sección "Xela Arias e elas" que recolle once enquisas que dan conta tanto da valoración como da recepción e a posible influencia da escritora en once poetas novas, nacidas na década dos oitenta e dos noventa.

Recital

A lectura de textos poéticos da homenaxeada por estudantes do Grao en Lingua e Literatura galegas da USC, nutriu un acto cuxo colofón correu a cargo do músico Fernando Abreu, grazas a un recital musical que contou con gravacións da voz de Xela Arias, recitando poemas de Intempériome e realizas polo propio Abreu. Este traballo acabaría converténdose nun dos últimos rexistros sonoros da autora.

Universidade de Santiago de Compostela, 2021-05-26

Actualidad

Foto del resto de noticias (camino-cunchas.jpg) Percorrer o tempo. Visións contemporáneas do Camiño inclúe unha escolma de fotografía e vídeo e sitúase na zona portuaria, onde permanecerá ata o mes de novembro. Na iniciativa participan artistas de Galicia, como Carla Andrade, Luis Díaz Díaz, Iván Nespereira, Bandia Ribeira e Lúa Ribeira, xunto a profesionais de fóra que representan os diferentes Camiños e enlaces con outras rutas históricas. Así, figuran tamén a inglesa Olivia Arthur, presidenta da Axencia Magnum; o portugués André Cepeda, o francés Michel Le Belhomme, a alacantina Cristina de Middel, que foi Premio Nacional de Fotografía, e o xienense Miguel Ángel Tornero. O docente e artista visual Nicolás Combarro é o comisario da mostra.
Foto de la tercera plana (mare.jpg) Este festival será lugar de encontro de artistas, músicos, poetas e escritores de ambas as dúas beiras do Atlántico que conflúen en Santiago para celebrar a súa diversidade e creatividade cultural. Máis de 30 propostas musicais e artísticas, oito delas aínda inéditas aquí e dúas que serán unha estrea mundial, procedentes dunha decena de países e comunidades autónomas que comparten vínculos con Galicia. Así, ademais dunha ampla representación galega, o cartel inclúe artistas de Catalunya, Portugal, Colombia, Brasil, Mozambique, Cabo Verde, Güiana, Arxentina, Malí, Inglaterra, Sáhara Occidental ou Paraguai que farán que Compostela fale catalán, inglés, mambara, guaraní ou chopi timbilia, entre outros.

Notas

Na fin de semana do 25 e 26 de setembro subirán ao escenario o cantautor ourensán Emilio Rúa co seu concerto íntimo A canción de autor de Ourense, e Teatro Sarabela, coa obra O Secuestro da Bibliotecaria, unha peripecia divertida a refrescante que aposta polos valores da solidariedade e ao amor á literatura para público maior de seis anos. Xa en outubro, o día 1 o actor e director Avelino González narrará a vida e obra do intelectual ourensán Vicente Risco en Risco Contando a todo Risco.
A Dirección Xeral de Saúde Pública da Consellería de Sanidade informa que, na última actualización, o número de casos activos de coronavirus en Galicia é de 2.580 deles 687 son da área da Coruña, 510 da de Lugo, 276 da de Ourense, 177 da de Pontevedra, 433 da área de Vigo, 409 da de Santiago e 88 da de Ferrol. Do total de pacientes positivos, 32 están en UCI, 84 en unidades de hospitalización e 2.464 no domicilio. Polo de agora, en Galicia hai un total de 176.385 persoas curadas, rexistrándose 2.614 falecementos.
PUBLICIDAD
ACTUALIDAD GALICIADIGITAL
Blog de GaliciaDigital
PROMOCIÓN
PUBLICACIONES
Publicaciones
Publicaciones Amencer
Revista Egap
Obradoiro de Artesania