viernes, 23 de octubre de 2026
O estudo, seleccionado na convocatoria de investigación da cátedra que promoven a Universidade de Vigo e a Deputación de Pontevedra, baseouse na análise das publicacións realizadas ao longo dun ano por 50 mulleres de “recoñecido prestixio na esfera pública”, 22 delas vinculadas á provincia de Pontevedra, asà como das interaccións cos seus perfÃs dos usuarios e usuarias desta rede social. En total, Rolán e Piñeiro analizaron máis de 550.000 chÃos, entre os que detectaron 62.560 que contiñan insultos e comentarios ofensivos, a meirande parte, o 96%, dirixidos a polÃticas e xornalistas.
“Este estudo nace da crecente preocupación polo discurso do odio e sexismo que atopamos dÃa a dia na internet”, sinalan os investigadores no póster no que presentan as conclusións dun proxecto que se completou coa creación dunha páxina web e unha serie de podcast nos que analizan os resultados da investigación. “A diario, as usuarias de internet teñen que facer fronte a diferentes actitudes e situacións violentas só polo feito de ser mulleres”, salientan Rolán e Piñeiro, que seleccionaron para este traballo os perfÃs de 50 mulleres dos ámbitos da polÃtica, a comunicación, a cultura, os deportes, a ciencia e o mundo empresarial. A análise abrangueu as 41.103 publicacións propias realizadas ao longo dun ano por estas 50 profesionais e as 302.790 interaccións que se produciron cos seus perfÃs, asà como outras 208.797 “mencións indirectas”, chÃos que as nomeaban sen citar a súa conta nesta rede social.
“Os resultados son como para preocuparnos como sociedade supostamente avanzada”, salienta MartÃnez Rolán do detectado nesta “análise do contido da conversa social 2.0”, co propósito de estudar diferentes manifestacións de sexismo, misoxinia e discurso do odio. Nese senso, as conclusións deste estudo alertan do “sexismo imperante nos social media”, asà como da “normalización do discurso do odio” nas redes sociais.
Máis insultos directos que indirectos
O proxecto comprendeu, en primeiro termo, unha “análise de contidos automática, seguindo unha serie de palabras que nos permitiron analizar o alcance do discurso do odio verbal en Twitter”. Nela, detectáronse 62.560 publicacións que contiñan insultos, presentes no 15% das interaccións directas cos diferentes perfÃs e no 10% das mencións indirectas. Termos como ‘feminaziÂ’, ‘falsaÂ’, ‘analfabetaÂ’, ‘cerdaÂ’ e ‘asquerosaÂ’ figuraban entre os insultos máis frecuentes, dos que o 13% tiñan unha compoñente sexista e o 96% Ãan dirixidos ás representantes dos ámbitos da polÃtica e da comunicación, nunha “especie de intento de atacar as mulleres que teñen a capacidade de contarnos historias e presentarnos perspectivas diferentes”, salienta Piñeiro, que pon tamén o acento na “sensación de impunidade” que se produce entre os usuarios e usuarias das redes sociais. “Na vida real non virtual, non insultas a alguén directamente, pero, sen embargo, isto si se dá en internet”, engade Rolán.
A maiorÃa das alusións teñen carácter negativo
O proxecto abrangueu tamén “unha medición de sentimento e análise do discurso” de acordo coas categorÃas establecidas na pirámide do odio da Anti-Defamation League, que agrupa os comportamentos prexuÃzosos en diferentes categorÃas. Esta análise levouse a cabo cunha “submostra” composta por 666 chÃos, todos eles mencións directas. Desta serie de mensaxes só o 15% foron cualificadas como “positivas” polos investigadores, mentres que nun 61% dos casos recibiron a consideración de negativas. Destas, o 33% Ãan dirixidas ás propias mulleres ás que aludÃan, mentres que o 66% centrábanse no colectivo que representan, implicando “un ataque á profesión”, como apunta Rolán. O 35% destas mensaxes poderÃan encadrarse asà mesmo dentro do chamado “discurso do odio”, a maior parte delas, o 60%, enmarcadas na categorÃa situada na base da pirámide da Anti-Defamation League, aquela que recolle “actitudes prexuÃzosas, como comentarios insensibles ou bromas ferintes”. O 40% restante situarÃase no seguinte chanzo, que se corresponde “cos actos prexuÃzosos, que serÃan xa insultos máis directos, alcumes e intentos de ridiculización”, sinala Piñeiro, que explica que os seguintes niveis da pirámide implicarÃan tamén “ataques fÃsicos ou cibernéticos que non podemos ver xa neste estudo”. Asà mesmo, a análise permitiu constatar tamén como o 6% destas mensaxes presentaban caracterÃsticas misóxinas e un 2% encadrarÃanse no chamado “sexismo benevolente”.
A primeira etapa da xira de A Gaivota, ensaio aberto desenvolveuse do 12 ao 15 de outubro na sala Atahualpa do Teatro El Galpón de Montevideo, en coprodución con esta institución e no marco do Festival Internacional de Artes Escénicas de Uruguai, FIDAE. O programa comprendeu sete representacións nas que Déborah Vukušić compartiu escenario con Camila Durán e Claudia Trecu, que entraron no lugar das actrices galegas UxÃa Suevos e Mercedes Castro. A magnÃfica resposta do público uruguaio contou cunha destacada presenza da comunidade galega, que converteu as funcións nun espazo de encontro arredor da lingua e da creación escénica de Galicia. Esta acollida precede a chegada á Arxentina, onde Déborah Vukušić compartirá escenario coas actrices locais Eugenia Alonso e Carmela Rivero.
Trátase dunha iniciativa que nace como evolución de Circo Presente Continuo e que se vai desenvolver por primeira vez fóra de Madrid. A Cidade da Cultura, o Teatro Principal e o Salón Teatro serán as súas sedes na capital galega, reunindo artistas, compañÃas, profesionais da programación, distribuidoras e institucións para compartir proxectos e favorecer novas oportunidades de colaboración e contratación. O programa inclúe oito espectáculos, seis mostras breves e catro traballos en proceso. Entre as propostas figuran Naufragio, de Labsurda; Serena, de Circ Bover; Matrimonio, de Kolektivo Konika; Siku, de Jessica Arpin; e Sen patrón, de Pistacatro, que ofreceu un adianto artÃstico durante a presentación.
