lunes, 27 de abril de 2026
O xurado destacou a calidade e guión do traballo, as entrevistas realizadas, a incorporación de datos biográficos que supoñen un recoñecemento histórico e polos propios méritos creativos, técnicos e documentais da obra. O Premio Xoana Torres é unha iniciativa recuperada en 2017 con motivo do DÃa Internacional das Mulleres polo Concello de Santiago coa colaboración da USC orientado á recuperación da memoria histórica das mulleres de Compostela.
No acto de entrega, Aurora Marco recoñeceu que o traballo realizado xunto co seu fillo busca a posta en valor “da entrega das mulleres pola loita feminista” ao mesmo tempo que definiu a Concha Castroviejo como unha muller con “moito talento”. Pola súa banda, Pablo Ces agradeceu a convocatoria “dun premio tan necesario como oportuno, porque o cambio que debe producirse facémolo entre todos e todas”.
Pola súa banda, a asesora da VicerreitorÃa de Estudantes, Cultura e Responsabilidade Social da USC Marta Carballo sinalou que o galardón enmárcase “na intensa axenda feministas destas datas” e reivindicouno como clave para “a recuperación da voz das mulleres que escribiron a historia e foron silenciadas”. Finalmente, o alcalde Martiño Noriega definiu a obra premiada como “un agasallo que reivindica a figura de Castroviejo e da cidade”.
Xurado 2017
O Xurado encargado de valorar as obras presentadas a esta segunda edición do Premio conformárono a concelleira Marta Lois González; a vicerreitora de Servizos Universitarios do Campus de Lugo, Mª do Carme Silva DomÃnguez; a profesora da Facultade de FiloloxÃa Elvira Fidalgo Francisco; o director do Departamento e Historia da Arte, Juan Monterroso Montero; o catedrático da Facultade de FiloloxÃa, Fernando Cabo Aseguinolaza; o profesor da Facultade de Ciencias da Comunicación Enrique Castelló Mayo; o xefe do Gabinete de Comunicación da USC Lois Celeiro Ãlvarez; e Amparo Verdú Didalgo.
Bases 2018
Nesta edición 2018, ao igual que nas pasadas, ademais de estar dirixido a ensaios literarios ou cientÃficos, mais tamén a traballos audiovisuais que teñan como finalidade explorar a historia social e polÃtica das mulleres compostelás, o premio ábrese á participación de calquera persoa de Galicia. Con estes obxectivos, que pasan por recoñecer, valorar e impulsar todo tipo de traballos cientÃficos, literarios e audiovisuais que recuperen a historia social e polÃtica das mulleres compostelás, convócase a terceira edición do Premio Xohana Torres.
Os traballos que se presenten ao Premio tratarán da participación social e polÃtica das mulleres e terán como obxectivo reconstruÃr a súa memoria histórica. Poderán ser ensaios literarios ou cientÃficos ou pezas audiovisuais e sempre se referirán a mulleres compostelás. O prazo de presentación remata o 31 de decembro.
Xohana Torres
Poeta, dramaturga e novelista, naceu en Santiago de Compostela en 1931. A súa infancia e mocidade transcorreron en Ferrol, onde foi alumna de Ricardo Carvalho Calero, con quen se inicia no coñecemento da literatura galega. Comezou a publicar poemas nas revistas Aturuxo, Vida Gallega e Vieiros, e no ano 1958, recibiu o primeiro Premio de PoesÃa da Asociación de Prensa de Vigo. A súa obra poética mereceu tamén o Premio da CrÃtica Española (1981).
Como dramaturga é autora das obras à outra banda do Iberr (1965) e Un hotel de primeira sobre rÃo (1968), esta última Premio Castelao de Teatro. No ano 1971 publica a novela Adiós MarÃa, gañadora do Premio de Galicia do Centro Galego de Bos Aires. No ano 1992 foi galardoada co Premio á Creación Feminina, instituÃdo pola Xunta de Galicia. Autora tamén de obras de literatura infantil e tradutora, Xohana Torres obtivo o Premio de EtnografÃa da Deputación da Coruña polo seu ensaio San Andrés de Lonxe, mitos e ritos e, no ano 1972, recibiu o Pedrón de Ouro polo seu continuado labor en prol de Galicia.
Como recoñecemento á súa obra, o 15 de febreiro de 2001 foi proposta polos académicos Salvador GarcÃa Bodaño, Xosé Luis Méndez FerrÃn e Xosé LuÃs Franco Grande para ocupar a vacante na Real Academia Galega que correspondera ata daquela a don Aquilino Iglesia Alvariño, logo do cal ingresou como académica numeraria o 27 de outubro de 2001 cun discurso titulado "Eu tamén navegar".
Ferrol é a primeira das 13 citas co libro e a lectura que terán os galegos e galegas en diferentes vilas e cidades das catro provincias. Tras esta cidade, recollerá o relevo Santiago de Compostela, do 2 ao 10 de maio; Lugo, do 13 ao 17 de maio; O Porriño, do 14 ao 17 de maio; Redondela, do 11 ao 14 de xuño, e Ourense, do 17 ao 20 de xuño. Xa no mes de xullo, Vigo abrirá o dÃa 1, prolongándose ata o dÃa 7, continuando en Ponteareas, desde o dÃa 9 ata o 12, e en Rianxo do 23 ao 26. Finalmente, en agosto, as Feiras do Libro viaxarán ata A Coruña, do 1 dÃa ata o 10; Viveiro, do dÃa 13 ao 19; Foz do 20 ao 23, e rematarán en Monforte de Lemos, onde se celebrará do dÃa 26 ao 29 de agosto.
O número de persoas en Galicia que le ocasional ou habitualmente na nosa lingua medra en case nove puntos ata acadar o 72 %, isto é, sete de cada dez galegos. Ademais deste incremento do 13 por cento na lectura ocasional ou habitualmente en galego con respecto ao ano anterior, o estudo de 2025 tamén revela a consolidación dunha Galicia lectora, reflectida no sindicadores que sinalan que o 96,5 % da poboación maior de 14 anos le en calquera medio e soporte, o que sitúa a nosa Comunidade nun 1,4% por enriba da media de España. Ademais, o 70 % destas lecturas son de libros.
