lunes, 20 de abril de 2026
O conselleiro de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria, Xesús Vázquez Abad, presentou na Cidade da Cultura de Galicia a programación promovida pola Xunta de Galicia para conmemorar as Letras Galegas 2014, dedicadas ao poeta e tradutor lucense Xosé MarÃa DÃaz Castro. Un autor que, en palabras de Vázquez Abad, “legounos un corpus poético elaborado con paciencia, aquilatado polo tempo, admirado polos autores coetáneos e que agora cómpre difundir o máximo posible.” Con motivo desta celebración organizaranse máis de 100 actividades coas que se pretende achegar o quefacer literario do escritor lucense á meirande parte da cidadanÃa.
Ampliando o anterior, o titular de Cultura destacou que un dos obxectivos da programación presentada hoxe é acadar que “a festa da literatura e a lingua galegas chegue o máis lonxe posible”, coa intención de outorgarlle “un carácter transversal, que implique ao conxunto da sociedade galega, favorecendo a realización de iniciativas desde diferentes ámbitos, dentro e fóra do noso territorio.”
A programación inclúe distintas edicións conmemorativas, estudos crÃticos, traducións e versións bilingües ao éuscaro, inglés e ruso, a exposición itinerante ‘Nimbos de luzÂ’, documentais, webs monográficas, asà como actividades de dinamización lingüÃstica nos centros educativos e de promoción e difusión da obra diazcastriana nas bibliotecas de Galicia.
Ademais do conselleiro de Cultura e Educación, participaron na rolda de prensa o presidente da Real Academia Galega, Xesús Alonso Montero; o alcalde de Guitiriz, Xosé MarÃa Teixido Núñez; o presidente do Centro Pen de Galicia, LuÃs González Tosar; o vicepresidente do Consello da Cultura Galega, Francisco DÃaz-Fierros; o presidente da Asociación Xermolos, Alfonso Blanco Torrado; o director de produción da Editorial Galaxia, Xosé Manuel Soutullo. Igualmente, estiveron presentes Anxo Lorenzo e ValentÃn GarcÃa, secretarios xerais de Cultura e PolÃtica LingüÃstica, de maneira respectiva.
Audiovisual e novas edicións
No eido audiovisual, a consellerÃa, en colaboración coa CRTVG, promoverá a difusión da obra de DÃaz Castro a través da emisión de novos documentais, a programación de microespazos animados con poemas do autor lugués durante todo o mes de maio e a creación dun web monográfico do autor homenaxeado.
No mesmo sentido, no Centro Galego de Artes da Imaxe proxectarase o documental de Xosé Antón Cascudo, ‘O instante eternoÂ’, sobre a vida e a obra de DÃaz Castro, asà como unha selección de videopoemas de autor, creados a partir de textos do propio DÃaz Castro.
Para pechar o capÃtulo correspondente ao audiovisual, o documental ‘Nimbos de poesÃaÂ’, de Ophiusa Produtora de VÃdeos, biografÃa audiovisual de Xosé MarÃa DÃaz Castro, porase á disposición da comunidade educativa no web www.xunta.es/linguagalega.
Por outra banda, no referente á edición conmemorativa realizaranse sete publicacións que enriqueceran o corpus bibliográfico diazcastriano. Trátanse dun libro DVD, en colaboración coa Editorial Galaxia, que ofrece un exhaustivo percorrido pola vida de DÃaz Castro e que se distribuirá na Rede de Bibliotecas de Galicia; dun volume monográfico dos Cadernos Ramón Piñeiro titulado Nimbos: cáliz fervendo!; dunha edición institucional conmemorativa da figura de DÃaz Castro; da reedición, neste caso en formato de banda deseñada, de Versos guitiricenses. Xosé MarÃa DÃaz Castro, da Asociación Xermolos; e de dúas traducións ao inglés e o ruso e dunha edición bilingüe ao éuscaro, de Nimbos. Ademais, levaranse a cabo distintas accións de promoción cultural no ámbito cotián como a impresión de marcapáxinas e calendarios.
DÃaz Castro en centros educativos e bibliotecas
No referente aos centros educativos, a consellerÃa convoca o “Concurso-Exposición Letras Galegas 2014”, dirixido ao alumnado tanto de primaria como de secundaria. “Os proxectos gañadores deste concurso –explicou Vázquez Abad– editaranse e distribuiranse en preto de 2.000 puntos de Galicia e do exterior, levándose a centros de ensino, centros de estudos galegos e lectorados, centros da emigración, bibliotecas públicas, servizos lingüÃsticos e entidades pertencentes á Rede de Dinamización LingüÃstica.”
Doutra banda, os equipos de dinamización da lingua galega, realizarán diversas actividades centradas na vida, na obra e na etapa sociolingüÃstica na que viviu o autor homenaxeado. “Por suposto –afirmou Vázquez Abad–, as iniciativas dos equipos iranse poñendo á disposición da comunidade educativa no web www.xunta.es/linguagalega/letras_galegas”
à parte do obxectivo principal da promoción preténdese fornecer á comunidade educativa de materiais complementarios ás aulas de lingua galega e literatura.
No caso das bibliotecas, o conselleiro lembrou o papel destes centros como “dÃnamos de cultura e educación, e dotacións básicas para o desenvolvemento e o lecer.” Neste sentido, o conselleiro explicou que estes centros “promoverán máis de trinta actividades distintas entre exposicións, charlas, talleres, certames, obradoiros, contacontos e recitais, para nenos e maiores durante o vindeiro mes de maio”.
As bibliotecas incluÃdas son a Miguel González Garcés de A Coruña, as nodais de Lugo e Ourense, a Antonio Odriozola de Pontevedra, a Ãnxel Casal de Santiago, a Juan Compañel de Vigo, asà como a devandita Biblioteca de Galicia.
As Letras Galegas no exterior
O conselleiro expuxo ás actividades de promoción e difusión da figura de DÃaz Castro no exterior, facendo especial fincapé na ampla actividade arredor das Letras Galegas que se está a desenvolver na Galicia exterior, grazas á colaboración e o esforzo das galegas e galegos que, noutras comunidades autónomas ou paÃses, difunden e legan a cultura e a lingua propia.
Concretamente, referiuse Vázquez Abad ao amplo abano actividades de “estudo e difusión da obra diazcastriana” na rede de centros de estudos galegos, que abrangue 38 universidades de todo o mundo; ao acto conmemorativo na localidade vasca na que residiu DÃaz Castro, Urretchu; ás distintas traducións e edicións bilingües de Nimbos ao éuscaro, inglés e ruso; e á difusión de materiais como calendarios conmemorativos das Letras Galegas polos distintos centros galegos do resto do Estado.
Vázquez Abad concluÃu afirmando que “en DÃaz Castro a palabra xorde como custodia de significados que arrequecen a alma das galegas e galegos, como construtora da nosa realidade. Os seus versos, os seus poemas, son nimbos que caracterizan e elevan ao propio autor. Cada texto é unha luminosa peza redonda feita coas palabras axeitadas, nin máis nin menos. Na súa obra lÃrica a palabra poética é unÃvoca, transcendente e imprescindible.”
O FIV de Vilalba volverá reunir na localidade lucense unha programación destacada da escena independente e alternativa estatal, cun cartel no que figuran nomes como Carlos Ares, Alcalá Norte, La M.O.D.A. e Ãngel Stanich, xunto a outras propostas moi presentes no panorama actual como Repion, Puño Dragón, Celia Becks, Futuro Alcalde, Grande Osso e Rapariga DJ. A boa resposta do público nas últimas semanas confirma, ademais, a gran acollida desta edición, coa previsión de que Vilalba volva encherse de ambiente festivalero a próxima fin de semana. A programación do FIV de Vilalba desenvolverase entre o Escenario Vibra Mahou, o Escenario #Fiver by Lactalis e a Zona DJ, consolidando un formato que combina os grandes concertos nocturnos coa actividade diúrna do sábado.
Galicia sitúase como a comunidade autónoma con menor porcentaxe de pacientes que agardan máis de 60 dÃas por unha consulta co especialista. Asà o referendan os datos publicados polo Ministerio de Sanidade sobre listas de espera no Sistema Nacional de Saúde a peche de 2025. Segundo os datos, en decembro de 2025 a comunidade galega situouse como a cuarta rexión española con mellores tempos medios de espera no ámbito das primeiras consultas. Neste eido, o Servizo Galego de Saúde rexistrou unha media de 63 dÃas de espera, fronte aos 102 do Sistema Nacional de Saúde. Estas cifras reflicten que os galegos esperan 39 dÃas menos para acceder a unha consulta co especialista que a media dos españois.
