sábado, 20 de junio de 2026
O conselleiro de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria, Xesús Vázquez Abad, presentou na Cidade da Cultura de Galicia a programación promovida pola Xunta de Galicia para conmemorar as Letras Galegas 2014, dedicadas ao poeta e tradutor lucense Xosé MarÃa DÃaz Castro. Un autor que, en palabras de Vázquez Abad, “legounos un corpus poético elaborado con paciencia, aquilatado polo tempo, admirado polos autores coetáneos e que agora cómpre difundir o máximo posible.” Con motivo desta celebración organizaranse máis de 100 actividades coas que se pretende achegar o quefacer literario do escritor lucense á meirande parte da cidadanÃa.
Ampliando o anterior, o titular de Cultura destacou que un dos obxectivos da programación presentada hoxe é acadar que “a festa da literatura e a lingua galegas chegue o máis lonxe posible”, coa intención de outorgarlle “un carácter transversal, que implique ao conxunto da sociedade galega, favorecendo a realización de iniciativas desde diferentes ámbitos, dentro e fóra do noso territorio.”
A programación inclúe distintas edicións conmemorativas, estudos crÃticos, traducións e versións bilingües ao éuscaro, inglés e ruso, a exposición itinerante ‘Nimbos de luzÂ’, documentais, webs monográficas, asà como actividades de dinamización lingüÃstica nos centros educativos e de promoción e difusión da obra diazcastriana nas bibliotecas de Galicia.
Ademais do conselleiro de Cultura e Educación, participaron na rolda de prensa o presidente da Real Academia Galega, Xesús Alonso Montero; o alcalde de Guitiriz, Xosé MarÃa Teixido Núñez; o presidente do Centro Pen de Galicia, LuÃs González Tosar; o vicepresidente do Consello da Cultura Galega, Francisco DÃaz-Fierros; o presidente da Asociación Xermolos, Alfonso Blanco Torrado; o director de produción da Editorial Galaxia, Xosé Manuel Soutullo. Igualmente, estiveron presentes Anxo Lorenzo e ValentÃn GarcÃa, secretarios xerais de Cultura e PolÃtica LingüÃstica, de maneira respectiva.
Audiovisual e novas edicións
No eido audiovisual, a consellerÃa, en colaboración coa CRTVG, promoverá a difusión da obra de DÃaz Castro a través da emisión de novos documentais, a programación de microespazos animados con poemas do autor lugués durante todo o mes de maio e a creación dun web monográfico do autor homenaxeado.
No mesmo sentido, no Centro Galego de Artes da Imaxe proxectarase o documental de Xosé Antón Cascudo, ‘O instante eternoÂ’, sobre a vida e a obra de DÃaz Castro, asà como unha selección de videopoemas de autor, creados a partir de textos do propio DÃaz Castro.
Para pechar o capÃtulo correspondente ao audiovisual, o documental ‘Nimbos de poesÃaÂ’, de Ophiusa Produtora de VÃdeos, biografÃa audiovisual de Xosé MarÃa DÃaz Castro, porase á disposición da comunidade educativa no web www.xunta.es/linguagalega.
Por outra banda, no referente á edición conmemorativa realizaranse sete publicacións que enriqueceran o corpus bibliográfico diazcastriano. Trátanse dun libro DVD, en colaboración coa Editorial Galaxia, que ofrece un exhaustivo percorrido pola vida de DÃaz Castro e que se distribuirá na Rede de Bibliotecas de Galicia; dun volume monográfico dos Cadernos Ramón Piñeiro titulado Nimbos: cáliz fervendo!; dunha edición institucional conmemorativa da figura de DÃaz Castro; da reedición, neste caso en formato de banda deseñada, de Versos guitiricenses. Xosé MarÃa DÃaz Castro, da Asociación Xermolos; e de dúas traducións ao inglés e o ruso e dunha edición bilingüe ao éuscaro, de Nimbos. Ademais, levaranse a cabo distintas accións de promoción cultural no ámbito cotián como a impresión de marcapáxinas e calendarios.
DÃaz Castro en centros educativos e bibliotecas
No referente aos centros educativos, a consellerÃa convoca o “Concurso-Exposición Letras Galegas 2014”, dirixido ao alumnado tanto de primaria como de secundaria. “Os proxectos gañadores deste concurso –explicou Vázquez Abad– editaranse e distribuiranse en preto de 2.000 puntos de Galicia e do exterior, levándose a centros de ensino, centros de estudos galegos e lectorados, centros da emigración, bibliotecas públicas, servizos lingüÃsticos e entidades pertencentes á Rede de Dinamización LingüÃstica.”
Doutra banda, os equipos de dinamización da lingua galega, realizarán diversas actividades centradas na vida, na obra e na etapa sociolingüÃstica na que viviu o autor homenaxeado. “Por suposto –afirmou Vázquez Abad–, as iniciativas dos equipos iranse poñendo á disposición da comunidade educativa no web www.xunta.es/linguagalega/letras_galegas”
à parte do obxectivo principal da promoción preténdese fornecer á comunidade educativa de materiais complementarios ás aulas de lingua galega e literatura.
No caso das bibliotecas, o conselleiro lembrou o papel destes centros como “dÃnamos de cultura e educación, e dotacións básicas para o desenvolvemento e o lecer.” Neste sentido, o conselleiro explicou que estes centros “promoverán máis de trinta actividades distintas entre exposicións, charlas, talleres, certames, obradoiros, contacontos e recitais, para nenos e maiores durante o vindeiro mes de maio”.
As bibliotecas incluÃdas son a Miguel González Garcés de A Coruña, as nodais de Lugo e Ourense, a Antonio Odriozola de Pontevedra, a Ãnxel Casal de Santiago, a Juan Compañel de Vigo, asà como a devandita Biblioteca de Galicia.
As Letras Galegas no exterior
O conselleiro expuxo ás actividades de promoción e difusión da figura de DÃaz Castro no exterior, facendo especial fincapé na ampla actividade arredor das Letras Galegas que se está a desenvolver na Galicia exterior, grazas á colaboración e o esforzo das galegas e galegos que, noutras comunidades autónomas ou paÃses, difunden e legan a cultura e a lingua propia.
Concretamente, referiuse Vázquez Abad ao amplo abano actividades de “estudo e difusión da obra diazcastriana” na rede de centros de estudos galegos, que abrangue 38 universidades de todo o mundo; ao acto conmemorativo na localidade vasca na que residiu DÃaz Castro, Urretchu; ás distintas traducións e edicións bilingües de Nimbos ao éuscaro, inglés e ruso; e á difusión de materiais como calendarios conmemorativos das Letras Galegas polos distintos centros galegos do resto do Estado.
Vázquez Abad concluÃu afirmando que “en DÃaz Castro a palabra xorde como custodia de significados que arrequecen a alma das galegas e galegos, como construtora da nosa realidade. Os seus versos, os seus poemas, son nimbos que caracterizan e elevan ao propio autor. Cada texto é unha luminosa peza redonda feita coas palabras axeitadas, nin máis nin menos. Na súa obra lÃrica a palabra poética é unÃvoca, transcendente e imprescindible.”
O programa formativo Medrando Xuntas permitiu que as mulleres participantes traballasen habilidades clave como a comunicación, a organización, o liderado, a toma de decisións, a participación interna e a mellora da confianza profesional, ao tempo que se fomentou a creación dunha rede de mulleres que se apoian, colaboran e comparten recursos e que se deron a coñecer proxectos que están a transformar a economÃa. En primeiro lugar, Medrando Xuntas contou cun programa formativo para reforzar a súa participación nas entidades de economÃa social. En segundo lugar, a formación para directivas estaba dirixida a mulleres con responsabilidades de dirección ou proxección cara ao liderado.
Unha alianza entre o Instituto Tecnolóxico de Galicia (ITG) e as compañÃas Naturgy InnovaHub e Flythings Technologies desenvolverá unha plataforma enerxética que transformará residuos en produtos de alto valor engadido. Neste caso transformaranse residuos como lodos de depuradora, restos orgánicos e biomasas, en produtos de alto valor engadido como biocombustibles (hidrochar e biometano) e vectores enerxéticos sostibles (hidróxeno e syngas). Para iso, a nova unidade mixta combinará distintas tecnoloxÃas e incorporará sistemas hÃbridos de almacenamento con baterÃas e supercondensadores, ademais de empregar ferramentas como Internet das cousas, os xemelgos dixitais e a aprendizaxe automática.
