martes, 3 de noviembre de 2026
Marcos Abalde coa obra "A cegueira" e Paula Carballeira co texto "O refugallo" son os gañadores, respectivamente, do XX Premio Ãlvaro Cunqueiro para textos teatrais e do VI Manuel MarÃa de literatura dramática infantil. O director da Agadic (Axencia Galega das Industrias Culturais), Juan Carlos F. Fasero, desvelou a decisión do xurado encargado de resolver a edición 2011 dos galardóns literarios que convoca anualmente a entidade da ConsellerÃa de Cultura e Turismo. De acordo con este mesmo ditame, decidiuse por unanimidade declarar deserto o IX Barriga Verde de textos para teatro de monicreques nas súas modalidades para públicos infantil e adulto.
O profesor da Universidade de Santiago de Compostela Anxo AbuÃn, como presidente do xurado, e os dous galardoados interviñeron, asà mesmo, no acto de comunicación e entrega destes premios, que implican en ambos casos unha dotación económica de 6.000 euros, ademais de contemplar a posibilidade de que as obras sexan publicadas dentro da colección Biblioteca Dramática Galega, que a Agadic coedita con Edicións Xerais de Galicia.
Gran calidade literaria
Nesta vixésima edición do Ãlvaro Cunqueiro, consolidado como o galardón de referencia para a dramaturxia en galego, o premio recaeu no vigués Marcos Abalde, un novo autor dramático que en A cegueira realiza unha “aposta arriscada a favor dun teatro poético, de gran calidade literaria, que entronca coa tradición do grotesco, da crueldade, tan frutÃfera na escena galega e europea”.
Estas foron algunhas das caracterÃsticas salientadas hoxe por Anxo AbuÃn en nome do xurado que presidiu e do que tamén formaron parte o dramaturgo Raúl Dans, anterior gañador do Ãlvaro Cunqueiro; a directora teatral Cristina DomÃnguez; a directora e actriz da compañÃa Palimoco, Paloma Lugilde; o profesor da Escola Superior de Arte Dramática de Galicia, Roberto Pascual; e o autor Inacio Vilariño, gañador o ano pasado do Barriga Verde na categorÃa de teatro para rapaces.
Segundo explica o seu propio autor, A cegueira presenta un “territorio devastado pola guerra”, onde os personaxes participan nunha “cerimonia do horror” e a barbarie sementa unha historia de humillacións dun pobo que está a ser exterminado.
Visión transgresora
Para o tribunal, o texto destaca por ofrecer unha visión persoal e novidosa, mesmo “transgresora”, no actual panorama dramatúrxico, xa que “concibe a creación teatral dende o punto de vista do mito e do absurdo da existencia humana”. O xurado abonda igualmente no desafÃo que a obra de Abalde supón para a posta en escena polo seu “carácter aberto e imaxinativo, non oposto á súa viabilidade escénica”.
Como autor dramático, Marcos Abalde Cobelo (Vigo, 1982) tamén ten no seu haber o IV Premio Josep Robernyo, convocado pola Associació dÂ’Investigació i Experimentació Teatral de Cataluña, co que foi recoñecido en 2008 por Canibalismo. Despois de ser publicado en 2010 pola editora Estaleiro, este mesmo texto resultou finalista dos premios da Asociación de Escritores en Lingua Galega. Conta, ademais, con tres textos teatrais publicados na revista Casahamlet –Eugenesia, Liturgia de Jerusalem e Welcome to Lampedusa– e este mesmo ano obtivo o VII Premio a artigos xornalÃsticos normalizadores do Concello de Carballo.
Con este XX Ãlvaro Cunqueiro, ao que optaban un total de 23 textos, Abalde pasa a integrar a destacada nómina de autores galegos que conseguiron este recoñecemento, dotándoo ao tempo dunha traxectoria de prestixio: Raúl Dans (2010 e 1994), Manuel Lourenzo (2009), Teresa González Costa (2008), Roberto Salgueiro (2007, 2002, 2000 e 1998), Manuel Guede (2006), Rubén Ruibal (2005), Antón Lopo (2004), Siro López (2003), Afonso Becerra de Becerreá (2001), Manoel Riveiro (1993), Andrés A. Vila e Xosé Cid Cabido (1992), Roberto Vidal Bolaño (1991), AgustÃn Magán (1990) e Euloxio R. Ruibal (1989).
Oficio teatral
Pola súa banda, Paula Carballeira álzase por segunda vez co Manuel MarÃa de literatura dramática infantil, que xa obtivo en 2006 na que foi a primeira convocatoria do galardón. Lidos os 17 textos que se presentaron este ano, o xurado acordou conceder o premio a O refugallo, texto do que destaca o “coñecemento que demostra do oficio teatral” e, en especial, a súa xenerosidade con oficios da posta en escena como a escenografÃa ou a dirección escénica. O tribunal engade na súa valoración o acerto da autora á hora de conxuntar a diversión co didactismo, asà como a “presenza de valores útiles para a reflexión crÃtica sobre a sociedade de consumo”.
No refugallo, canda as cousas que ninguén quere, viven Isolda, Hipatia, Borboronte e Lustucrú, os catro cativos protagonistas desta historia. A súa autora adianta que se trata dunha obra sobre a “capacidade de fabulación que nos fai transformar a realidade, recreala e reinventala, coma o mesmo teatro”: “Os catro [personaxes] xogan xuntos a crear un mundo novo a partir do mundo vello e roto da súa contorna, porque son nenas e nenos, e saben ver as cousas doutra maneira”, afirma.
Paula Carballeira (Fene, 1972) dedÃcase profesionalmente ao teatro e á narración oral dende o ano 1994 e é autora dunha vintena de tÃtulos de literatura infantil e xuvenil, como Boas noites (Premio Manuel MarÃa 2006, coeditado por Xerais e Agadic), A casa redonda (BaÃa, 2008), O lobishome de Candeán (Galaxia, 2009) ou As outras historias (Galaxia, 2011), citando só algunhas das súas últimas obras publicadas.
Membro da compañÃa Berrobambán dende 1996, a súa traxectoria como directora e actriz desenvólvese tamén en proxectos escénicos doutras compañÃas. Participou como convidada en destacados festivais de narración oral, tanto a nivel estatal como internacional, ademais de traballar como actriz e contadora de contos en diferentes series e espazos da TVG (Apaga a luz, A noite en branco, Pequeno Hotel, O rei da comedia, RÃas Baixas, Máxima audiencia, Contando estrelas, Pepe O Inglés e, na actualidade, Libro de familia) e como colaboradora nos programas da Radio Galega Xamón, xamón e A taberna da Galega.
XX PREMIO ÃLVARO CUNQUEIRO PARA TEXTOS TEATRAIS
Obra: A cegueira
Autor: Marcos Abalde Covelo
A obra (apuntamentos do autor)
A cegueira presenta un territorio devastado pola guerra, onde os personaxes participan nunha cerimonia do horror. O Rei Nu atravesa Palestina, olla o rostro das vÃtimas e vaise afundindo na historia de humillacións dun pobo que está a ser exterminado. Ninguén pode fuxir desta eucaristÃa. O Rei Nu é traizoado e a cegueira imponse de novo. Marta e MarÃa non deixan de cavar. O Padre decreta o vómito sobre a carne humana excentaria. Xudas e Barrabás odian os seus papeis e, con todo, expanden a amnesia do cancro. A xestión da barbarie vira norma sagrada.
O autor
Marcos Abalde Covelo (Vigo, 1982) obtivo en 2008 o XI Premio Josep Robrenyo, convocado pola Associació d’Investigació i Experimentació Teatral (AIET) de Cataluña e aberto ás catro linguas do Estado, pola obra Canibalismo. En 2010, a editora independente Estaleiro publica este texto, que fica finalista dos premios da Asociación de Escritores en Lingua Galega (AELG).
Asemade, ten publicado as seguintes pezas na revista Casahamlet: Eugenesia, Liturgia de Jerusalém e Welcome to Lampedusa. En 2011 faise co VII Premio a artigos xornalÃsticos normalizadores do Concello de Carballo.
VI PREMIO MANUEL MARÃA DE LITERATURA DRAMÃTICA INFANTIL
Obra: O refugallo
Autora: Paula Carballeira
A obra (apuntamentos da autora)
Isolda ten un libro de viaxes; Hipatia, un telescopio; Borboronte, unha tartaruga (aÃnda que as tartarugas non se teñen, só están contigo), e Lustucrú, unha pata de pau. Os catro viven no refugallo, co que ninguén quere. Os catro xogan xuntos a crear un mundo novo a partir do mundo vello e roto da súa contorna, porque son nenas e nenos, e saben ver as cousas doutra maneira.
O refugallo trata sobre a capacidade de fabulación que nos fai transformar a realidade, recreala e reinventala, coma o mesmo teatro, que lles dá vida a obxectos e personaxes que ata o momento da representación non existÃan para o público.
A autora
Paula Carballeira (Fene, 1972), dedÃcase profesionalmente ao teatro e á narración oral dende o ano 1994 e é autora de numerosos tÃtulos de literatura infantil e xuvenil en galego, moitos dos cales contan con traducións a idiomas como o castelán, catalán, vasco, inglés, portugués e mesmo coreano: A percura, Robin e a Boa Xente; Troulas, andainas, solpores e unha farsa anónima, Olo-iepu-iepu, Un porco e unha vaca xa fan zoolóxico, Mateo, Paco (Premio Lecturas 2001), Correo Urxente (Premio Lecturas 2003), O ganso pardo, A era de Lázaro, Contatrás, Smara (premios White Raven e Isaac DÃaz Pardo), O lobisome, Boas Noites (Premio Manuel MarÃa 2006), A casa redonda, O lobishome de Candeán e As outras historias, entre outros.
Membro da compañÃa Berrobambán dende 1996, tamén desenvolve a súa traxectoria como directora e actriz noutras compañÃas, como Centro Dramático Galego (para o que en 2006 dirixiu e interpretou A cabana de Babaiagá), TalÃa Teatro ou Magrinyana. Paula Carballeira ten participado como convidada en destacados festivais de narración oral, tanto a nivel estatal como internacional, ademais de traballar como actriz e contadora de contos en diferentes series e espazos da TVG (Apaga a luz, A noite en branco, Pequeno Hotel, O rei da comedia, RÃas Baixas, Máxima audiencia, Contando estrelas, Pepe O Inglés e, na actualidade, Libro de familia) e como colaboradora nos programas da Radio Galega Xamón, xamón e A taberna da Galega.
O Plan constitúe o primeiro documento estratéxico especÃfico de Galicia dedicado á planificación, organización e desenvolvemento dos coidados paliativos pediátricos e nace coa finalidade de dar resposta ás necesidades propias desta poboación, garantindo unha atención adaptada ás caracterÃsticas evolutivas da infancia e da adolescencia. O documento aprobado hoxe conta co aval cientÃfico da Sociedade de PediatrÃa de Galicia e da Sociedade Española de Coidados Paliativos Pediátricos e está dirixido á poboación pediátrica con enfermidades crónicas complexas e situacións susceptibles de atención paliativa. Articúlase arredor de catro liñas estratéxicas orientadas a fortalecer a organización asistencial e a dar resposta ás necesidades clÃnicas, emocionais e sociais dos pacientes pediátricos e das súas familias.
Galicia ocupa un lugar destacado nos Premios Nacionais de Investigación 2026, con cinco cientÃficos galardoados. Tivo lugar o acto de entrega destes premios, celebrado no Palacio de Congresos de Europa, en Vitoria-Gasteiz. Os investigadores galegos que recibiron esta distinción son Ãngel Carracedo, natural de Santa Comba, catedrático de Medicina na USC e director da Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica; a compostelana Carmen Ãlvarez Lorenzo, catedrática da USC e directora do Instituto de Materiais da USC (iMATUS); e Laura Castro Santos, de Betanzos, catedrática da Escola Politécnica de EnxeñarÃa de Ferrol, pertencente á UDC.
