jueves, 1 de octubre de 2026
O conselleiro de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas, Agust铆n Hern谩ndez, presentou en rolda de prensa un plan de acci贸n urxente para abordar os problemas detectados tras a realizaci贸n dunha auditor铆a en Sogama. C贸mpre recordar que a auditor铆a contratada en maio de 2009 f铆xose en base 谩 Autorizaci贸n Ambiental Integrada (AAI) e o obxectivo era analizar a situaci贸n das instalaci贸ns da Sociedade Galego do Medio Ambiente, tanto do Complexo Medioambiental como do vertedoiro controlado de Areosa. Os traballos da auditor铆a foron realizados pola consultora Idom coa finalidade de contar cun diagn贸stico de partida para lograr o antes posible 谩 normalidade, logo dunha 茅poca na que a xesti贸n da planta viuse ensombrecida por unha serie de denuncias e conflitos laborais.
O responsable do departamento medioambiental da Xunta estivo acompa帽ado polo presidente de Sogama, Lu铆s Lamas, quen explicou as medidas que recolle Plan de acci贸n urxente, e polo subdirector xeral de Calidade Ambiental, Fernando Asperilla, quen deu conta dos resultados da auditor铆a ambiental de Sogama.
Deste estudo rev茅lase que mentres que o Centro Medioambiental cumpre a AAI, salvo emisi贸ns puntais procedentes de queimas de lixo que est谩n perfectamente identificadas e controladas, e que incluso en moitos puntos at贸pase por debaixo dos l铆mites, o vertedoiro de Areosa presenta continuas e persistentes carencias que hai que subsanar. As铆, en materia de lixiviados obs茅rvanse deficiencias na s煤a xesti贸n, xa que as balsas de seguridade son empregadas como balsas de lixiviados, e sobre as augas pluviais hai unha situaci贸n de desorde xeral, xa que hai balsas anuladas que est谩n cheas e as redes de cunetas non se axustan 谩s caracter铆sticas de execuci贸n, ademais de desco帽ecerse a existencia de drenes para a recollida de augas superficiais.
Por outro lado, en relaci贸n co biog谩s, non se observaron deficiencias nas instalaci贸ns de pretratamento e valorizaci贸n, pero si presentan deficiencias na rede de captaci贸n de gases. En canto ao selado das zonas do vertedoiro acolmatadas, a auditor铆a mostra que a pendente dos taludes presenta problemas de estabilidade e de resistencia das capas de selado.
No relativo ao control e explotaci贸n do vertedoiro, detect谩ronse deficiencias no control de aceptaci贸n dos residuos e no funcionamento das empacadoras, xa que presentan un baixo rendemento e paradas continuas por avar铆as. En consecuencia, boa parte dos residuos de entrada te帽en que ser trasladados ao vertedoiro sen empacar. Ademais, durante o transporte dos residuos (dende a planta de empaquetado ata o vertedoiro) x茅ranse vertidos por escorrido e ca铆da de residuos, polo que 茅 necesario solventar esta deficiencia.
Por 煤ltimo, da auditor铆a tam茅n se desprende a necesidade de realizar un estudo de detalle sobre o grado de afecci贸n medioambiental ao entorno do vertedoiro de Areosa, tendo en conta que o mesmo foi plantexado inicialmente como un dep贸sito temporal e rematou como un vertedoiro permanente.
Cumprimento do vertedoiro de Areosa
脕 hora de comprobar o grado de cumprimento das condici贸ns da AAI no vertedoiro de Areosa, a auditor铆a destaca que ata o momento non se realizou ning煤n balance h铆drico das instalaci贸ns. Non obstante, Sogama xa ten preparados os pregos para sacar a concurso o servizo de vixilancia e control ambiental do vertedoiro, no que se incl煤e a realizaci贸n deste servizo.
C贸mpre sinalar que no relativo 谩s augas superficiais existen catro puntos de control (ubicados nos cauces de Areosa e no seu encontro co Leng眉elle), que revelan a existencia de valores altos dos s贸lidos en suspensi贸n 聳 as medici贸ns de amonio total est谩n por enriba dos valores permitidos-, incluso os valores de amonio son elevados de forma constante e permanente no caso das desviaci贸ns de nitritros.-
No relativo aos lixiviados, os informes de 2008 xa demostran que o vertedoiro se atopa en fase 谩cida, polo que este feito indica elevadas concentraci贸ns de di贸xido de carbono (CO2) e de 谩cidos org谩nicos, aspectos que derivan nun ph 谩cido.
Estado do Centro Medioambiental
Despois da analizar os resultados da auditor铆a p贸dese conclu铆r que todas as instalaci贸ns que conforman o Complexo Medioambiental de Cerceda (CMC) cumpren todos os requirimentos da AAI relativos a emisi贸ns 谩 atmosfera. Asemade, as catro estaci贸ns de control da inmisi贸n no contorno do CMC, que est谩n conectados ao Centro de proceso de Datos do Laboratorio de Medio Ambiente de Galicia, revelan que non se produciron desviaci贸ns importantes dos par谩metros que miden (chumbo molecular, metais pesados, hidrocarburos arom谩ticos polic铆clicos, dioxinas ou furanos).
Non obstante, o CMC require certas melloras en relaci贸n co seu almacenamento de sustancias perigosas para o medio ambiente. Compre lembrar, neste sentido, que a Conseller铆a que dirixe Agust铆n Hern谩ndez est谩 a traballar no borrador do prego de condici贸ns para contratar os traballos de construci贸n dun almac茅n para produtos qu铆micos e de acondicionamento do actual almac茅n de residuos considerados perigosos.
Plan de acci贸n urxente
Partindo das deficiencias detectadas pola auditor铆a, a Conseller铆a de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas levar谩 a cabo un plan de acci贸n urxente, tanto correctivo como preventivo, polo que se establecer谩n medidas a curto e medio prazo. A finalidade 茅 adecuar o complexo medioambiental e o dep贸sito controlado de residuos da Sociedade Galega do Medio Ambiente (Sogama) 谩 normativa vixente sobre o tratamento do lixo, e avanzar na eliminaci贸n dos efectos ambientais existentes na actualidade. Para levar a cabo esta acci贸n medioambiental, o Goberno galego destinar谩 preto de dous mill贸ns de euros para a s煤a posta en marcha e aplicaci贸n.
En canto ao complexo ambiental, a total adecuaci贸n do mesmo para que a s煤a xesti贸n sexa a adecuada abarca tres zonas de actuaci贸n.. A primeira consistir谩 na construci贸n dun 谩rea de almacenamento de substancias perigosas, polo que se proceder谩 谩 creaci贸n de zonas cubertas, debidamente impermeabilizadas e con superficie suficiente para segregar substancias segundo a s煤a tipolox铆a, e cubetos para reter posibles derrames.
En segundo lugar, construirase un 谩rea de almacenamento de residuos perigosos, polo que se adecuar谩n e ampliar谩n os espazos destinados 谩 almacenaxe deste tipo de residuos coas mesmas condici贸ns de seguridade que no anterior.
A terceira fase de actuaci贸n incidir谩 no vertedoiro de residuos perigosos, para o cal se definir谩 un procedemento de explotaci贸n e mantemento do vertedoiro que asegure un correcto estado de orden e de limpeza da instalaci贸n.
Actuaci贸ns no dep贸sito de residuos
O plan engloba ademais a adecuaci贸n do dep贸sito controlado de residuos urbanos de Sogama, que tam茅n se levar谩 a cabo en tres fases.
脕 vista dos resultados revelados pola auditor铆a, as acci贸ns correctivas deste programa deben facerse de xeito inmediato para reducir a xeraci贸n de lixivias e augas de escorrent铆a contaminadas e que a s煤a xesti贸n (almacenamento e tratamento) sexa a adecuada. Os obxectivos son minimizar a xeraci贸n deste tipo de residuos no 煤ltimo cuatrimestre do ano e desenvolver a explotaci贸n do vertedoiro en adecuadas condici贸ns medioambientais e de seguridade e sa煤de.
Unha das medidas que se acometer谩n con maior urxencia consistir谩 en revisar as zonas xa clausuradas e restauradas do antigo vertedoiro para verificar que o selado est谩 correctamente executado e que non hai filtraci贸ns de as augas pluviais. Se fora necesario, construir铆anse cunetas e balsas pluviais para a recollida destas augas e determinar铆ase o nivel e volume real de lixiviados no vertedoiro.
Neste plan de acci贸n tam茅n se incluir谩 a realizaci贸n dos estudios necesarios para a posterior adecuaci贸n 谩 normativa vixente das celdas do vertedoiro xa colmatadas e as que a d铆a de hoxe est谩n en explotaci贸n.
Por 煤ltimo, estip煤lase unha fase de estudio para a implantaci贸n de novas tecnolox铆as, coa finalidade de establecer li帽as de desenvolvemento que permitan adecuar e acondicionar os residuos que se depositen no vertedoiro e xestionar os lixiviados que se producen.
Catro anos perdidos
Agust铆n Hern谩ndez defendeu o sistema de tratamento de residuos que representa Sogama e o important铆simo papel xogado dende a s煤a creaci贸n en 1992 para facer fronte ao proceso de deterioro ambiental orixinado pola proliferaci贸n dos m谩is de 300 vertedoiros incontrolados e de 3.000 puntos de vertido ilegal que estaban a ocasionar naquel momento serios prexu铆zos ao medio ambiente.
Insistiu en que os problemas ambientais c茅ntranse de forma case exclusiva no vertedoiro de Areosa, non na planta de tratamento, que est谩 a funcionar de xeito normal e sempre, salvo momentos puntuais, dentro dos par谩metros que establece a lei e que marca a autorizaci贸n ambiental integrada.
Reco帽eceu que 聯o vertedoiro de Areosa 茅 produto dunha falla de previsi贸n inicial, e o que se pensou como un lugar para almacenar o lixo de xeito provisional, pasou a ser un vertedoiro permanente聰. Segundo o conselleiro, 聯a isto engadiuse a falta de acci贸n dos 煤ltimos catro anos, nos que se foron acumulando os problemas e fac茅ndose visibles as deficiencias latentes, sen que o goberno anterior fixera nada por solucionalos聰.
A planta medio ambiental de Sogama ocupa unha superficie de 65 hect谩reas e ten capacidade para tratar arredor de 550.000 toneladas de residuos s贸lidos ao ano, a铆nda que xestiona arredor de 900.000 toneladas. Atende a un total de 275 concellos galegos, que suman un total de 2.256.494 habitantes, 茅 dicir, m谩is do 81% da poboaci贸n de Galicia.
Novos vasos de vertido
Coa fin de ampliar a capacidade do actual vertedoiro de residuos non perigosos de Areosa, a Sociedade ten en proxecto a construci贸n de dous novos vasos de vertido. De feito, xa se licitou a construci贸n do vaso 1 e que ter谩 un volume bruto de 258.300m3, o que equivale a unhas 163.000 toneladas de residuos urbanos. O custo desta actuaci贸n 茅 de 1.400.000 euros, e o seu prazo de execuci贸n de catro meses.
A continuaci贸n procederase 谩 execuci贸n do vaso 0, con capacidade para albergar aproximadamente 179.000 toneladas. Con estas d煤as infraestruturas incrementarase a capacidade do vertedoiro nunhas 342.000 toneladas. A铆nda que, na situaci贸n actual, o vertedoiro de Areosa estar铆a colmatado en 5-6 meses, cos dous novos vasos ampliarase a vida 煤til do mesmo en aproximadamente un ano mais.
De forma paralela, e ante a carencia de terreos no propio recinto, a entidade at贸pase traballando nun proxecto sectorial de incidencia supramunicipal a fin de proceder 谩 s煤a ampliaci贸n.
Nova balsa de pluviais
Na actualidade estase a constru铆r tam茅n a nova balsa de pluviais, a terceira coa que conta a planta. A s煤a funci贸n 茅 a de aumentar a capacidade total de retenci贸n de augas pluviais no vertedoiro, garantindo as铆 unha correcta clarificaci贸n pola decantaci贸n dos s贸lidos en suspensi贸n, posibilitando o seu vertido 谩 canle p煤blica.
Nestes momentos estase realizando 谩 escavaci贸n da balsa, e posteriormente procederase 谩 s煤a impermeabilizaci贸n. Estar谩 finalizada nun prazo de entre 2 e 3 semanas. Dispo帽er谩 ademais dunha rede de captaci贸n de augas subterr谩neas debido a que o nivel fre谩tico da zona 茅 alto.
A sexta edici贸n de 6core贸grafas acoller谩 d煤as estreas: Tr茅s bien, de Marta Alonso Tejada, un d煤o de danza contempor谩nea de r煤a interpretado por Mar铆a de Vicente e In茅s Santos que explora o esforzo de sosterse e permanecer xuntas, e BenQuererme, un solo de de Fran Sieira, que combina danza tradicional e contempor谩nea para reflexionar sobre o autocoidado emocional e o amor propio. A programaci贸n completarase con Suit(e), de Furia Sotelo, un di谩logo entre a danza de Nuria Sotelo e o violonchelo de Mill谩n Abeledo, e Bipedestrucci贸n, da compa帽铆a navarro-galega Disiden.cia, unha peza de r煤a para todos os p煤blicos que aborda desde o humor a identidade, a diversidade e a importancia da comunidade.
O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, informou de que o Goberno auton贸mico v茅n de autorizar na reuni贸n desta ma帽谩 o env铆o ao Consello Consultivo de Galicia do decreto polo que se crea o Rexistro de autorizaci贸ns e concesi贸ns no dominio p煤blico mar铆timo-terrestre (DPMT). 'Isto vai situar Galicia 谩 vangarda en transparencia e xesti贸n do litoral', indicou. 'Imos habilitar un sistema para que a cidadan铆a poida co帽ecer en todo momento os usos e autorizaci贸ns vixentes na costa galega', salientou o presidente sobre un Rexistro, concibido para incorporar progresivamente as autorizaci贸ns e concesi贸ns no DPMT e que permitir谩 sistematizar e ampliar a informaci贸n dispo帽ible sobre as actividades autorizadas, o que resulta fundamental para avanzar na planificaci贸n, protecci贸n e xesti贸n integrada da costa galega as铆 como reforzar a seguridade xur铆dica das actividades e proxectos.
