domingo, 19 de abril de 2026
Catrocentos anos despois de que Galileo Galilei apuntase por vez primeira ao ceo cun telescopio, a Unesco acordou declarar 2009 como o Ano Internacional da AstronomÃa (IYA2009) durante o que se desenvolverán actividades repartidas por todo o globo terráqueo para estimular o interese pola AstronomÃa e a Ciencia en xeral.
A USC súmase a este conmemoración cun programa de actividades que, segundo os organizadores, pretende “recuperar” o ceo nocturno como elemento fundamental da paisaxe cotiá, “patrimonio inmaterial común da humanidade, fonte de coñecemento cientÃfico e de pracer estético”.
As accións conmemorativas da institución compostelá presentáronas en rolda de prensa o vicerreitor de Cultura, Elias Torres; o director xeral de I+D+i, Salustiano Mato; e os profesores Salvador Bará, Hans Garzón e Josefina Ling como responsables dos programas desenvolver. Ao final da presentación, o director do Observatorio Astronómico ‘Ramón MarÃa AllerÂ’ da USC, José Ãngel Docobo, interveu por videoconferencia dende a reunión inaugural do Ano Internacional en ParÃs, a onde acudiu en calidade de vicepresidente da Comisión de Estrelas Duplas e Múltiples da Unión Astronómica Internacional. Na presentación participaron.
Múltiples actividades
Rutas nocturnas, observacións do ceo, conferencias, cafés cientÃficos, obradoiros de fotografÃa e astronomÃa, exposicións e concursos artÃsticos son algunhas das múltiples actividades que se desenvolverán na USC para conmemorar os catrocentos anos dun feito que desencadeou unha das máis importantes revolucións cientÃficas e de loita pola liberdade de pensamento na historia da humanidade. Ademais, no mes de maio terá lugar unha homenaxe ao astrónomo galego Ramón MarÃa Aller, de quen toma o nome o Observatorio Astronómico da USC.
Durante todo o ano quen o desexe poderá participar nas rutas nocturnas ‘Descubre o ceoÂ’ por toda a cidade para, entre outras cuestións, determinar os niveis de contaminación lumÃnica, e no programa estable de cooperación coas asociacións e entidades veciñais ‘AstronomÃa na beirarrúaÂ’ de observacións do ceo.
O programa académico contempla un ciclo mensual de conferencias de divulgación ‘A AstronomÃa que vénÂ’, o café cientÃfico ‘Encontros con Carl SaganÂ’ e o Programa de Extensión Cultural de AstronomÃa (PECAS), de longa tradición na USC desenvolvido polo seu Observatorio. Celebraranse ademais a partir do mes de marzo obradoiros especÃficos de fotografÃa astronómica con CCD, de recoñecemento de meteoritos e outro máis xeral sobre astronomÃa en Lugo.
Accións culturais
Entre as actividades eminentemente culturais que se organizarán este ano figuran, entre moitas outras, a edición en galego dun calendario de mulleres astrónomas e do cómic As vidas de Galileo, concursos de microrrelatos e relatos curtos e de fotografÃa astronómica, asà como dúas exposicións.
A USC quere contribuÃr á conmemoración deste ano coa posta en valor do seu patrimonio a través de visitas guiadas ao Observatorio Astronómico e á cidade. Botará a andar tamén ‘Ceos de CompostelaÂ’ para promocionalo como recurso turÃstico -VÃa Láctea e Camiño- en colaboración co Concello de Santiago e a exposición ‘Proxección internacional da AstronomÃa na USCÂ’.
Contaminación lumÃnica
A contaminación lumÃnica, constantemente denunciada polos expertos, non será unha cuestión allea á celebración do Ano Internacional na USC. A visión do ceo nocturno dende as cidades e vilas vese gravemente afectada por este fenómeno, que fai que sexan cada vez menos as persoas que poden gozar da visión dun ceo estrelado.
AsÃ, na institución compostelá elaborarase un Libro branco para a protección do ceo escuro como base para unha futura ordenación de usos e caracterÃsticas dos sistemas de iluminación pública, útiles, eficaces, sostÃbeis, respectuosos co medio e posibilitadores do goce do ceo. Prevese asà mesmo a acción ‘Noites sen LuzÂ’, unha proposta de noites puntuais con diminución da intensidade de iluminación en Compostela e Lugo.
Declaración Starlight
Precisamente a diminución dos niveis de contaminación lumÃnica é un obxectivo de sustentabilidade no que a USC quere estar activamente presente mediante os seus recursos técnicos, persoais e de coñecemento. Con este propósito a VicerreitorÃa de Cultura proporá proximamente ao Consello de Goberno universitario a adhesión da USC á iniciativa internacional ‘StarlightÂ’ en defensa da calidade do ceo da noite como ben cientÃfico, cultural e ambiental da humanidade.
O FIV de Vilalba volverá reunir na localidade lucense unha programación destacada da escena independente e alternativa estatal, cun cartel no que figuran nomes como Carlos Ares, Alcalá Norte, La M.O.D.A. e Ãngel Stanich, xunto a outras propostas moi presentes no panorama actual como Repion, Puño Dragón, Celia Becks, Futuro Alcalde, Grande Osso e Rapariga DJ. A boa resposta do público nas últimas semanas confirma, ademais, a gran acollida desta edición, coa previsión de que Vilalba volva encherse de ambiente festivalero a próxima fin de semana. A programación do FIV de Vilalba desenvolverase entre o Escenario Vibra Mahou, o Escenario #Fiver by Lactalis e a Zona DJ, consolidando un formato que combina os grandes concertos nocturnos coa actividade diúrna do sábado.
Galicia sitúase como a comunidade autónoma con menor porcentaxe de pacientes que agardan máis de 60 dÃas por unha consulta co especialista. Asà o referendan os datos publicados polo Ministerio de Sanidade sobre listas de espera no Sistema Nacional de Saúde a peche de 2025. Segundo os datos, en decembro de 2025 a comunidade galega situouse como a cuarta rexión española con mellores tempos medios de espera no ámbito das primeiras consultas. Neste eido, o Servizo Galego de Saúde rexistrou unha media de 63 dÃas de espera, fronte aos 102 do Sistema Nacional de Saúde. Estas cifras reflicten que os galegos esperan 39 dÃas menos para acceder a unha consulta co especialista que a media dos españois.
