martes, 18 de agosto de 2026
Os resultados acaban de ser publicados en Arthroplasty, revista de Springer Nature situada no primeiro cuartil (Q1) da súa área. O artigo, titulado “Predicting patellar kinematics and contact forces after TKA: a simulation study on quadriceps malalignment”, está asinado por Florian Michaud, xunto con Ãnxela Pérez e Daniel Dopico, persoal investigador do Laboratorio de EnxeñarÃa Mecánica (LIM) do CITENI, e o cirurxián Simon Talbot, do Departamento de CirurxÃa Ortopédica de Western Health (Footscray, Australia).
A aliñación do cuadrÃceps, un factor decisivo
O estudo aborda unha das complicacións que poden aparecer tras unha artroplastia total de xeonllo, o desprazamento anómalo da rótula, que pode provocar dor, inestabilidade e, nos casos máis graves, requirir unha nova intervención. Os resultados mostran que a aliñación preoperatoria do cuadrÃceps xoga un papel clave na estabilidade rotuliana e tela en conta pode axudar a mellorar a colocación dos implantes.
A ferramenta desenvolvida polo equipo do LIM permite reproducir mediante simulación o movemento da rótula e analizar como as decisións tomadas durante a cirurxÃa poden modificar o seu percorrido e as forzas que soporta. Entre estas decisións atópanse os cortes realizados no fémur e a tibia, que condicionan a orientación e a posición final dos compoñentes da prótese.
Simular antes de operar
A diferenza doutros sectores da enxeñarÃa, onde unha peza se pode substituÃr ou unha montaxe corrixirse, en cirurxÃa os cortes óseos son irreversibles. Unha vez realizados non hai volta atrás. Por iso, resulta especialmente útil dispoñer de ferramentas preditivas que permitan comparar distintas alternativas antes da intervención e estudar as súas posibles consecuencias segundo a anatomÃa e a aliñación muscular de cada paciente. Deste xeito, poden proporcionar información para apoiar a toma de decisións cirúrxicas.
O modelo computacional desenvolveuse no Laboratorio de EnxeñarÃa Mecánica do CITENI e foi validado experimentalmente mediante un prototipo de xeonllo fabricado en impresión 3D e integrado con sensores. As predicións obtidas mediante simulación mostraron unha elevada concordancia coas medicións experimentais.
Unha das principais vantaxes é a súa rapidez, cada simulación complétase, de media, en 48 segundos. Isto fai posible analizar en pouco tempo diferentes escenarios cirúrxicos xusto antes da intervención.
A pesar de que o traballo constitúe aÃnda unha proba de concepto, os resultados mostran o potencial desta ferramenta para apoiar a planificación personalizada da cirurxÃa.
Unha colaboración que conecta Ferrol con Australia
A investigación combina enxeñarÃa mecánica computacional e práctica clÃnica. A estancia de investigación que Florian Michaud realizou no Hospital Western Health, en Footscray (Australia), durante o outono de 2025 permitiu incorporar a perspectiva dun cirurxián ortopédico ao deseño e validación do modelo de simulación.
O software empregado no estudo contou ademais coa participación e financiamento parcial de Pixee Medical, empresa francesa especializada en tecnoloxÃa para cirurxÃa ortopédica.
Unha liña de investigación impulsada desde o Campus Industrial
A investigación forma parte do proxecto “Modelo biomecánico do xeonllo (Dixital Twin) para a simulación preditiva das tensións ligamentosas como axuda ao proceso de decisión do tratamento clÃnico: artroplastia total de xeonllo”, desenvolvido por Florian Michaud como investigador principal grazas á bolsa Campus Talento Investigador (2022-2026) do Campus Industrial de Ferrol.
Este financiamento permitiu consolidar no CITENI unha nova liña de investigación especializada en biomecánica computacional e impulsar colaboracións cientÃficas e empresariais no ámbito da tecnoloxÃa médica. Durante este perÃodo deu lugar a novas publicacións, contribucións cientÃficas e accións de transferencia, entre elas a realizada con Pixee Medical e a creación da spin-off MFES: Motion and Force Engineering Solutions.
Os resultados obtidos espertaron ademais o interese do ámbito sanitario e tecnolóxico. Empresas internacionais do sector contactaron co equipo investigador para explorar posibles aplicacións desta tecnoloxÃa, mentres que cirurxiáns ortopédicos do Complexo Hospitalario Universitario da Coruña (CHUAC) mostraron interese en estender estas metodoloxÃas a novas patoloxÃas musculoesqueléticas e avanzar en futuras colaboracións.
A evolución desta liña de investigación reflicte a capacidade do Campus Industrial de Ferrol para impulsar coñecemento aplicado e favorecer a colaboración entre a Universidade, o ámbito clÃnico e a industria da tecnoloxÃa sanitaria.
O sistema educativo galego contará con 536 centros plurilingües o próximo curso 2026/27 nas etapas de Infantil, Primaria, ESO ou Bacharelato e FP. Seis centros decidiron incorporarse a esta iniciativa e outros dous ampliar a súa participación na mesma a outras etapas, o que confirma o incremento progresivo deste modelo, voluntario para os centros, desde a súa posta en marcha. Do total dos centros con modelo plurilingüe, 445 serano en Primaria e 93 en ESO (se ben parte deles sono en ambas etapas á vez), 259 en Infantil, 16 centros en Bacharelato e 40 en FP. Ademais dos centros plurilingües, a ConsellerÃa oferta diversas modalidades. AsÃ, outros centros optan por contar con seccións bilingües.
O Proxecto Xenoma Galicia, que procura detectar variantes de risco para enfermidades hereditarias graves como o cancro de mama e ovario, a sÃndrome de Lynch ou a hipercolesterolemia familiar, xa permitiu detectar 42 persoas positivas entre as 2.504 mostras que se levan analizado. Este programa pioneiro de cribado xenético acada 2.504 mostras analizadas ata o de agora dos 4.261 participantes reclutados ata o momento, rexistrando unha taxa de positividade do 1,7 %.
