jueves, 6 de agosto de 2026
O segredo está na cerámica tipo Penha, caracterÃstica do oeste peninsular, sendo Galicia a área máis representativa deste tipo de cerámica escura e cunha decoración en forma de raias. A investigación estudou como se facÃa esta cerámica, combinando o estudo tipolóxico e arqueométrico. Os resultados indican que se cocÃa a baixa temperatura, pois non superaba os 900 graos, e durante un tempo relativamente curto, inferior a cinco horas. Cada pobo producÃa a súa propia cerámica Penha empregando recursos da súa contorna e coa súa propia “receita”. “Case como sucede hoxe co cocido, cada área tiña a súa maneira de facela”, explican dende o equipo investigador. “Eran uns cacharros que se producÃan relativamente rápido e especialmente deseñados para a vida diaria”, sinalan. “Isto fálanos dunhas sociedades avanzadas e autosuficientes”, engaden. Mais o estudo tamén suxire movementos entre pobos e vilas próximas e incluso se comprobou que algunhas cerámicas viaxaron da costa ao interior como intercambios ou souvenirs.
Mercurio
O máis sorprendente destes dous estudos é o achado de mercurio como parte da composición da cerámica. De feito, trátase da primeira vez que o mercurio se analiza en cerámica arqueolóxica. Este estudo forma parte do proxecto europeo ERC PollutedPast, que dirixe Olalla López Costas, encamiñado a coñecer o impacto dos metais tóxicos nas sociedades do pasado. Neste caso, observouse que o mercurio formaba parte dos barros cos que se fixeron as cerámicas tipo Penha. “Hai moita variabilidade entre xacementos arqueolóxicos, pero o coñecido illote de Guidoiro Areoso mostra algunhas cerámicas con contidos extraordinarios de mercurio”, apuntan.
Este elemento quÃmico pode ter consecuencias graves para a saúde e era moi difÃcil de obter, as minas de mercurio están situadas a grandes distancias como Asturias ou Almadén, en Ciudad Real. As sociedades de hai 5.000 anos do sur e centro peninsular tiñan un especial interese no cinabrio, o sulfuro de mercurio de intensa cor vermella. En Galicia o uso documentado de cinabrio é aÃnda moi escaso, con presencia documentada só no dolmen de Chan de Armada en Pontevedra. Neste momento queda por resolver se a presenza do mercurio se debe ao uso de barros con alto contido neste elemento, ou se foi engadido á pasta de xeito intencional (uso ritual) ou por unha preferencia polo mercurio das sociedades galegas do NeolÃtico Final.
Este traballo forma parte do proxecto de RODAS que financia o Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, para o estudo das sociedades deste perÃodo. No futuro engadiranse novos xacementos como as cerámicas da Roda de Corro dos Mouros en Adai, Lugo, onde todos os anos escava este grupo de investigación.
A Xunta habilitou hoxe un apartado especÃfico dentro da páxina web de MeteoGalicia para facilitar o acceso e as consultas relacionadas coa predición do tempo en todos os concellos galegos durante a xornada da eclipse solar, prevista para o vindeiro dÃa 12 de agosto. Galicia será unha das rexións nas que mellor se poderá observar este fenómeno astronómico de carácter excepcional, aÃnda que non en todas as zonas se apreciará por igual. De feito, no espazo web dedicado ao tempo durante a eclipse hai un mapa con todos os concellos sobre o que se indica en cales será total e en cales se verá de forma parcial.
Co obxectivo de pór en valor os máis de 2.555 quilómetros de litoral que posúe Galicia, a Xunta ven de lanzar o Camiño do Litoral. Trátase dun itinerario único que discorre por 78 municipios costeiros a través de 52 etapas, concibido para ofrecer unha alternativa de turismo sustentable e amosar a convivencia entre a conservación ambiental e o desenvolvemento socioeconómico da zona. Esta gran ruta vertebradora, que xurde como unha das medidas clave ao abeiro da Lei de ordenación e xestión integrada do litoral de Galicia, conecta espazos naturais, vilas mariñeiras e un rico patrimonio cultural e etnográfico.
