miércoles, 26 de agosto de 2026
BlueAI explora o uso da intelixencia artificial (IA) para a monitorización, análise e mellora do estado ambiental dos ecosistemas mariños costeiros, centrándose en dous casos de estudo: o Mar Menor e as rÃas galegas. Estas rexións enfróntanse a crecentes presións antropoxénicas e a fenómenos naturais que ameazan a súa sostibilidade a longo prazo.
A participación viguesa en BlueAI está liderada polas investigadoras Bea Mouriño, do grupo de OceanografÃa Biolóxica do Centro de Investigación Mariña (CIM), e Marta Sestelo, do grupo SiDOR e do Centro de Investigación e TecnoloxÃa Matemática de Galicia (CITMAga). No equipo investigador participan tamén Emilio Fernández, Eva Teira, Emilio Marañón, Daniel Fernández (GOB do CIM), Carlos Souto Torres (FÃsica Aplicada), Nora Villanueva (SiDOR e CITMAga) e Esperanza Broullón (Southamptom Oceanographic Center, Reino Unido).
O consorcio conta cun financiamento total de 1,6 millóns de euros do Ministerio de Ciencia na convocatoria de IA, dos cales 375.000 euros están destinados á UVigo. Nesta convocatoria estatal concedéronse 69 proxectos que abranguen dende a investigación básica ata aplicacións tecnolóxicas avanzadas, cunha duración prevista de tres a catro anos e con equipos altamente especializados. A iniciativa, que está en liña coa Estrategia Nacional de Inteligencia Artificial, busca fortalecer a masa crÃtica de talento investigador en España e promover solucións a retos cientÃficos, sociais e económicos mediante tecnoloxÃas de IA de vangarda.
Anticipar riscos ambientais e a apoiar a toma de decisións
No marco desta investigación, o subproxecto BlueAI-UVigo céntrase nas rÃas galegas, unha área estratéxica para a economÃa azul europea, caracterizada por unha elevada produtividade biolóxica e pola súa relevancia para os sectores pesqueiro e acuÃcola. A pesar da súa importancia, existe un coñecemento limitado sobre os factores que impulsan a variabilidade da produción primaria e a aparición de fenómenos como as floracións de algas nocivas, que afectan á calidade da auga e ao funcionamento dos ecosistemas.
Para abordar este reto, o subproxecto propón unha estratexia multidisciplinar que integra a análise de datos históricos e observacionais co uso de modelos numéricos avanzados, tanto fÃsicos como bioxeoquÃmicos. Asà mesmo, contempla o desenvolvemento de modelos preditivos baseados en intelixencia artificial orientados a anticipar riscos ambientais e a apoiar a toma de decisións na xestión de ecosistemas costeiros.
Segundo explica a investigadora do CIM Bea Mouriño, “este subproxecto contribuirá de maneira significativa aos obxectivos globais do BlueAI, proporcionando ferramentas avanzadas de observación e predición que reforcen a resiliencia e a sostibilidade dos ecosistemas mariños das rÃas galegas, servindo como modelo transferible a outras áreas costeiras vulnerables do Mediterráneo e do Atlántico”.
Impacto cientÃfico e técnico na economÃa azul
Dende o punto de vista cientÃfico, o subproxecto aborda áreas de coñecemento sobre os procesos fÃsicos e bioxeoquÃmicos que sustentan a elevada produtividade das rÃas galegas, analizando en profundidade o papel dos forzamentos hidrodinámicos. Estes avances permitirán alimentar o desenvolvemento de modelos baseados en datos e contribuirán ao deseño de xemelgos dixitais destes ecosistemas.
Desde unha perspectiva técnica, BlueAI-UVigo achegará á caixa de ferramentas do proxecto conxuntos de datos de alta resolución e escenarios preditivos relacionados coas proliferacións de algas nocivas, favorecendo a creación de sistemas de alerta temperá reforzados mediante intelixencia artificial. Estas ferramentas permitirán anticipar e mitigar os impactos ecolóxicos e económicos destes eventos, tanto en Galicia como noutras rexións con caracterÃsticas costeiras semellantes.
“A nivel internacional, os coñecementos xerados serán transferibles a outros sistemas costeiros e contribuirán ao debate cientÃfico global sobre a evolución dos ecosistemas de afloramento costeiro. O proxecto tamén reforza a integración con iniciativas europeas como o Xemelgo Dixital do Océano (DTO), as redes europeas de observación oceánica e as plataformas de IA baixo demanda”, detalla a investigadora do CITMAga Marta Sestelo.
Colaboración nacional para retos complexos
A cooperación entre diferentes institucións nacionais, recalca Beatriz Mouriño, “permite unir coñecementos expertos en intelixencia artificial, oceanografÃa, ecoloxÃa mariña e tecnoloxÃas avanzadas, fortalecendo a innovación e a investigación no ámbito da economÃa azul”. Para a investigadora este “enfoque interdisciplinar e a colaboración entre universidades e centros de investigación españois son clave para desenvolver solucións innovadoras que protexan os nosos ecosistemas costeiros e apoien a economÃa azul de maneira sostible”.
Ademais, no marco do proxecto, ofértase unha oportunidade de emprego, un contrato predoutoral financiado polo Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades a través da convocatoria Proyectos en el Ãmbito de la Inteligencia Artificial 2025 cunha duración de 3,5 anos.
O contrato está destinado a desenvolver unha tese de doutoramento centrada en comprender a influencia da hidrodinámica na formación de proliferacións de fitoplancto tóxico nas RÃas Baixas galegas.
Un dos elementos diferenciais do Vilablues é que a súa programación transcende o recinto principal e se integra na propia vida do municipio. O festival conta con concertos, pasarrúas, sesións, jam sessions e actividades dirixidas a diferentes públicos, facendo que a música dialogue co espazo público, coa hostalarÃa, co comercio e coa actividade cotiá de Vilanova de Arousa. O cartel desta undécima edición estará encabezado por Dr. Feelgood, unha das grandes lendas británicas do pub rock.
A incorporación da intelixencia artificial (IA), o internet das cousas (IoT) e o big data nos sistemas xeoespaciais corporativos da Xunta, xunto co despregamento da plataforma de soporte a xemelgos dixitais, están a transformar a xestión territorial de Galicia, segundo o balance de 2025 da Estratexia Galicia Dixital 2030. O novo modelo, resultado do Programa de Xestión Territorial Intelixente, permite aproveitar as oportunidades en materia de xestión e coñecemento do territorio, de acordo coa visión estratéxica dunha transformación dixital adaptada ás necesidades especÃficas de Galicia.
