sábado, 8 de agosto de 2026
Este novo paso, dado no marco do Deep Underground Neutrino Experiment (DUNE), pode ser clave para afondar na conformación do Universo.
Estes feixes percorrerán 1.300 km, unha distancia semellante á existente entre Santiago e Xenebra, a través da terra e as rochas, sen interaccionar con outras partÃculas. O detector ND-GAr (Near Detector–Gaseous Argon) interceptará o feixe de neutrinos antes de iniciar a viaxe. O obxectivo consiste en rexistrar, coa maior precisión posible, as interaccións dos neutrinos antes de que muden de ‘saborÂ’, na súa traxectoria. Estas alteracións poderÃan axudar a explicar a asimetrÃa entre materia e antimateria que hai no Universo.
O detector ‘próximoÂ’ do IGFAE situarase a poucos metros do centro de emisión do feixe de neutrinos que se dirixe a unhas cavernas que acaban de ser escavadas a 1.500 metros de profundidade no Laboratorio Subterráneo de Sanford, en Dakota do Sur (Estados Unidos), nas que se instalarán detectores ‘distantesÂ’. Estes detectores encheranse con miles de toneladas de argon lÃquido e serán refrixerados a temperaturas de -184ºC, co obxectivo de crear as condicións máis axeitadas para a detección dos neutrinos, fuxidÃas partÃculas que poden dar resposta a algunhas das preguntas clave na conformación do Universo, como o predominio da materia sobre a antimateria, o proceso de creación dos buracos negros ou o vÃnculo entre a materia escura e os propios neutrinos.
O equipo liderado polo profesor da USC e investigador do IGFAE Diego González DÃaz forma parte da colaboración DUNE, que reúne máis de 1.400 persoas e 200 institucións de 36 paÃses. O xigantesco dispositivo consiste principalmente nunha cámara de proxección temporal (TPC) de 100m3, un tipo de detector que combina campos eléctricos e magnéticos con gases ricos en argon no caso de DUNE, permitindo asà reconstruÃr a traxectoria das partÃculas producidas nas interaccións dos neutrinos.
O equipo do IGFAE traballa nunha proposta baseada no uso de cámaras ópticas ultra-rápidas (2 mil-millonésimas de segundo por imaxe) a 10 atmosferas de presión en argon dopado con tetrafluorometano. A tecnoloxÃa, nunca antes empregada, permitirá rexistrar con precisión de milÃmetros as imaxes das partÃculas procedentes da interacción dos neutrinos sobre unha rexión de 20 m2, precisando o instante da súa interacción con pouco máis dunha mil-millonésima de segundo. IGFAE é o responsable principal do proxecto, en estreita colaboración coa Universidade de Vigo e o Instituto de FÃsica Corpuscular (IFIC) en Valencia.
Logo de que varios estudos mostraran, nos últimos anos, a viabilidade conceptual e solidez da proposta, o equipo de traballo céntrase na actualidade en demostrar a operación estable a 10 atmosferas de presión e -25ºC, da cámara de proxección temporal construÃda na Facultade de FÃsica da USC. O obxectivo é mostrar a calidade de imaxe antes mencionada a unha escala duns 8000cm3, de modo que permita avanzar nos aspectos de deseño e integración do detector final. O equipo, fortemente multidisciplinar, combina o liderado do IGFAE no desenvolvemento de detectores de radiación gasosos, coa experiencia de UVigo nas simulacións de fluÃdo-dinámica (CFD) e deseño mecánico, asà como a do IFIC en electrónica rápida e técnicas de simulación en fÃsica de neutrinos. O obxectivo é completar unha proposta técnica de deseño da TPC de ND-GAr a mediados do ano 2025.
Cavernas
O Fermilab, laboratorio nacional de aceleradores do Departamento de EnerxÃa dos EUA, acaba de anunciar a finalización dos traballos nos que escavaron 800.000 toneladas de rochas.Nestas cavernas comezarán a instalarse, a finais de ano, os detectores de neutrinos ‘distantesÂ’ de DUNE, nunha superficie aproximada á de oito campos de fútbol, unha vez verificados os seus principios técnicos de funcionamento na ‘Plataforma de NeutrinosÂ’ do CERN.
A partir de agora, o persoal da obra trasladará os compoñentes dos detectores distantes que conformarán DUNE, ao tempo que continúa a avanzar na construción dos detectores ‘próximos’. O obxectivo é que o experimento estea operativo antes do final do ano 2028.
A loita contra os incendios forestais suma un novo aliado tecnolóxico ao servizo de toda a sociedade. A aplicación móbil ALume, deseñada para facilitar que calquera persoa poida dar a alarma sobre un foco de lume de forma inmediata e precisa, xa se atopa plenamente operativa e dispoñible para a súa descarga de balde nas plataformas Android e iOS. O obxectivo principal desta ferramenta é potenciar a detección temperá dos incendios forestais. Nunha emerxencia no monte, os primeiros minutos son decisivos para evitar que un foco inicial se converta nun gran incendio; por iso, ALume nace para acurtar os tempos de aviso e facilitar ao servizo de extinción datos exactos antes de despregar os medios sobre o terreo. Cabe sinalar que a aplicación leva xa 7.000 descargas e 200 notificacións que axudaron ao operativo.
Un dos grandes atractivos desta undécima edición será a estrea de dez novos espectáculos, todos eles impulsados por compañÃas galegas, un dato que evidencia o dinamismo creativo do sector dos monicreques na Comunidade. A programación abrirase coa nova versión de A festa dos tÃteres, presentada por Viravolta, Vai de Roda e TÃteres Alakrán, para continuar coa estrea de Treco-lerias, de Trécola Producións, e A rosa de papel, adaptación ao teatro de monicreques do texto de Valle-Inclán realizada por Alakrán.
