domingo, 8 de noviembre de 2026
Este novo paso, dado no marco do Deep Underground Neutrino Experiment (DUNE), pode ser clave para afondar na conformación do Universo.
Estes feixes percorrerán 1.300 km, unha distancia semellante á existente entre Santiago e Xenebra, a través da terra e as rochas, sen interaccionar con outras partÃculas. O detector ND-GAr (Near Detector–Gaseous Argon) interceptará o feixe de neutrinos antes de iniciar a viaxe. O obxectivo consiste en rexistrar, coa maior precisión posible, as interaccións dos neutrinos antes de que muden de ‘saborÂ’, na súa traxectoria. Estas alteracións poderÃan axudar a explicar a asimetrÃa entre materia e antimateria que hai no Universo.
O detector ‘próximoÂ’ do IGFAE situarase a poucos metros do centro de emisión do feixe de neutrinos que se dirixe a unhas cavernas que acaban de ser escavadas a 1.500 metros de profundidade no Laboratorio Subterráneo de Sanford, en Dakota do Sur (Estados Unidos), nas que se instalarán detectores ‘distantesÂ’. Estes detectores encheranse con miles de toneladas de argon lÃquido e serán refrixerados a temperaturas de -184ºC, co obxectivo de crear as condicións máis axeitadas para a detección dos neutrinos, fuxidÃas partÃculas que poden dar resposta a algunhas das preguntas clave na conformación do Universo, como o predominio da materia sobre a antimateria, o proceso de creación dos buracos negros ou o vÃnculo entre a materia escura e os propios neutrinos.
O equipo liderado polo profesor da USC e investigador do IGFAE Diego González DÃaz forma parte da colaboración DUNE, que reúne máis de 1.400 persoas e 200 institucións de 36 paÃses. O xigantesco dispositivo consiste principalmente nunha cámara de proxección temporal (TPC) de 100m3, un tipo de detector que combina campos eléctricos e magnéticos con gases ricos en argon no caso de DUNE, permitindo asà reconstruÃr a traxectoria das partÃculas producidas nas interaccións dos neutrinos.
O equipo do IGFAE traballa nunha proposta baseada no uso de cámaras ópticas ultra-rápidas (2 mil-millonésimas de segundo por imaxe) a 10 atmosferas de presión en argon dopado con tetrafluorometano. A tecnoloxÃa, nunca antes empregada, permitirá rexistrar con precisión de milÃmetros as imaxes das partÃculas procedentes da interacción dos neutrinos sobre unha rexión de 20 m2, precisando o instante da súa interacción con pouco máis dunha mil-millonésima de segundo. IGFAE é o responsable principal do proxecto, en estreita colaboración coa Universidade de Vigo e o Instituto de FÃsica Corpuscular (IFIC) en Valencia.
Logo de que varios estudos mostraran, nos últimos anos, a viabilidade conceptual e solidez da proposta, o equipo de traballo céntrase na actualidade en demostrar a operación estable a 10 atmosferas de presión e -25ºC, da cámara de proxección temporal construÃda na Facultade de FÃsica da USC. O obxectivo é mostrar a calidade de imaxe antes mencionada a unha escala duns 8000cm3, de modo que permita avanzar nos aspectos de deseño e integración do detector final. O equipo, fortemente multidisciplinar, combina o liderado do IGFAE no desenvolvemento de detectores de radiación gasosos, coa experiencia de UVigo nas simulacións de fluÃdo-dinámica (CFD) e deseño mecánico, asà como a do IFIC en electrónica rápida e técnicas de simulación en fÃsica de neutrinos. O obxectivo é completar unha proposta técnica de deseño da TPC de ND-GAr a mediados do ano 2025.
Cavernas
O Fermilab, laboratorio nacional de aceleradores do Departamento de EnerxÃa dos EUA, acaba de anunciar a finalización dos traballos nos que escavaron 800.000 toneladas de rochas.Nestas cavernas comezarán a instalarse, a finais de ano, os detectores de neutrinos ‘distantesÂ’ de DUNE, nunha superficie aproximada á de oito campos de fútbol, unha vez verificados os seus principios técnicos de funcionamento na ‘Plataforma de NeutrinosÂ’ do CERN.
A partir de agora, o persoal da obra trasladará os compoñentes dos detectores distantes que conformarán DUNE, ao tempo que continúa a avanzar na construción dos detectores ‘próximos’. O obxectivo é que o experimento estea operativo antes do final do ano 2028.
A Filmoteca de Galicia pon o foco da súa carteleira para novembro na estrea do ciclo dedicado ao guionista Rafael Azcona no centenario do seu nacemento, unha escolma do cinema do xaponés Keisuke Kinoshita e a visita de James Benning para presentar as súas dúas últimas pelÃculas. Coa proxección de El pisito, de Marco Ferreri, comeza esta mesma tarde a ConsellerÃa de Cultura, Lingua e Xuventude a conmemoración do centenario de Rafael Azcona, que ata o mes de xaneiro ofrecerá unha escolma representativa da súa dilatada carreira xunto a grandes directores do cinema español. Este mes poderá verse El jardÃn de las delicias, de Carlos Saura; El anacoreta, de Juan Estelrich, e El año de las luces, de Trueba.
O avance do último informe climatolóxico elaborado por MeteoGalicia indica que a Comunidade rexistrou un mes de outubro cálido e moi seco. Foi un perÃodo anómalo, xa que as altas presións foron moito máis frecuentes do que caberÃa agardar nesta época. De feito, só chegaron tres frontes desde o Atlántico que, ademais, tiveron pouca actividade. Neste contexto, as temperaturas estiveron por riba dos valores climatolóxicos e as precipitacións acumuladas foron moi inferiores ao que caberÃa agardar. Máis polo miúdo, a media das temperaturas foi superior ao habitual neste mes, sobre todo no caso das máximas, debido ao predominio de situacións anticiclónicas que achegaban aire cálido desde o sur.
