lunes, 23 de febrero de 2026
O descubrimento, cuxos detalles acaban de ver a luz en Nature Communications, fÃxose no marco dun consorcio internacional (Pan-Cancer) integrado por equipos de Inglaterra, Xapón e España, que utiliza avanzadas tecnoloxÃas de secuenciación do ADN para conseguir describir unha nova vÃa de formación de tumores como consecuencia da actividade do virus VHB, e o seu comportamento xenético, coa formación de tumores. O avance poderÃa facilitar o diagnóstico precoz da enfermidade e axudar a deseñar estratexias terapéuticas máis eficaces.
O 4% da poboación mundial está infectada polo virus da hepatite B (VHB). O 20% dos e das enfermas acabará morrendo por mor de cirrose ou cancro de fÃgado, un dos poucos tipos tumorais cuxa taxa de mortalidade prevese que siga aumentando nos próximos dez anos. Sábese que o cancro hepático desenvólvese habitualmente nun fÃgado enfermo, pero falta afondar en como é posible que unha infección por un virus poida derivar en cancro.
Dende hai décadas coñécese que, durante a infección, como parte do seu ciclo natural, VHB introduce o seu propio material xenético –o seu manual de instrucións– dentro das células do fÃgado humano. “Iso é o que lle permite seguir producindo copias de si mesmo e estender a infección. Este proceso, que é común a moitos outros virus, pode en ocasións rematar coa integración do ADN de VHB dentro do ADN humano, de igual modo ao que ocorre cando engadimos un par de elos máis a unha pulseira que nos aperta”, sostén a primeira autora do artigo, Eva G. Ãlvarez. “Estas integracións do ADN do virus poden ser prexudiciais per se, pero por si soas non permitÃan explicar como VHB promove a formación de tumores”, engade a investigadora.
Descifrar o ADN
Froito dunha investigación de varios anos e do traballo conxunto desde centros de Inglaterra, Xapón e España, conseguiuse achegar certa luz a estas incógnitas. Neste estudo, no que se abordaron 296 carcinomas de fÃgado, describiuse un novo fenómeno que poderÃa estar detrás do inicio e da progresión destes tumores. “Utilizando tecnoloxÃas punteiras de secuenciación de ADN, comprobamos que, con frecuencia, as integracións do ADN do virus están a mediar alteracións no xenoma das células hepáticas. É dicir, no noso xenoma, adxacentes ao lugar en que se integra o ADN viral, vemos outro tipo de anomalÃas –como perdas do ADN nativo ou fusións entre cromosomas diferentes– que, en última instancia, fan que se perdan xenes protectores contra o cancro”, segundo explica a investigadora da USC e coautora do artigo, Paula Otero. Por tanto, serÃa a ausencia destes xenes, que en condicións normais evitan que as células se dividan sen control, a que poderÃa estimular a formación do tumor.
Ir por diante da enfermidade
Uno dos descubrimentos máis sorprendentes foi poder demostrar que estes feitos ocorren de maneira moi temperá, ás veces mesmo dúas décadas antes de que se diagnostique o tumor. Por iso, segundo Paula Otero, “cremos que estes achados poderÃan facilitar o diagnóstico precoz da enfermidade, e tamén axudar a desenvolver estratexias terapéuticas máis eficaces”.
As liñas de traballo deste grupo de investigación liderado polo profesor da USC José TubÃo, tamén asinante do artigo, pasan no futuro por ir un paso máis alá e estudar a integración de VHB en tecidos pre-tumorais, é dicir, en fÃgados infectados por VHB nos que aÃnda non se desenvolveu o tumor. “Isto permitiranos ver o momento exacto no que estes eventos teñen lugar, caracterizalos e analizar como afectan á estrutura do xenoma. Desta maneira poderemos ter unha visión global do proceso de desenvolvemento tumoral dende un punto de vista evolutivo”, conclúe a investigadora Eva G. Ãlvarez.
A 11ª edición do Singular desenvolverá 16 actividades ao longo de 24 dÃas, con 12 espectáculos, dos que sete corresponden a compañÃas galegas, tres a formacións do resto do Estado e dous son propostas internacionais. O certame comezará o 6 de marzo coa función de El hijo de la cómica, da produtora Pentación, que se presenta como estrea en Galicia, e continuará ao longo do mes cunha carteleira na que conviven nomes recoñecidos do panorama estatal con creación galega e internacional. Incorpora unha segunda estrea na nosa Comunidade, Sahara, da compañÃa canaria Unahoramenos. A programación inclúe tamén dúas estreas en España: o espectáculo Ser humana, da actriz e dramaturga uruguaia Angie Oña; e Girasoles para MarÃa, da compañÃa da creadora cubana Gretel Cazón.
Galicia terá este ano 72 sendeiros azuis, unha cifra récord e coa que volve liderar, unha vez máis, a clasificación nacional deste programa, promovido pola Asociación de educación ambiental e do consumidor (Adeac) para poñer en valor as rutas e camiños como recurso para gozar da natureza, realizar actividades deportivas e de ocio ao aire libre e axudar a interpretar ambientalmente a contorna. Galicia concentra o 37,1% das 194 rutas galardoadas en todo o paÃs, sendo, con diferencia, a comunidade española cun maior número de sendeiros azuis, moi por diante das segundas, a Rexión de Murcia (32) e a Comunidade Valenciana (31). Pontevedra conta este ano con 44 sendeiros azuis, o que a converte na provincia española con máis recoñecementos. A Coruña terá 15 distintivos; Lugo, 7; e Ourense, 6.
