viernes, 9 de enero de 2026
Neste contexto, un estudo internacional liderado desde o Laboratorio de PolÃmeros Funcionais do CITENI, con sede no Campus Industrial de Ferrol da Universidade da Coruña, desvelou por primeira vez unha nova forma de organización molecular que ten lugar nestes materiais: unha mesofase sólida intermedia entre a orde cristalina e a desorde amorfa. O traballo, titulado “Decoding the Structure of Benzodithiophene Polymers for High-Efficiency Organic Solar Cells”, foi publicado na prestixiosa revista Advanced Functional Materials.
Unha mesofase entre a orde e a desorde
O estudo céntrase en polÃmeros semicondutores de tipo push-pull —que integran bloques moleculares con capacidade de doar e aceptar electróns, o que favorece tanto a absorción de luz como o transporte de carga— baseados en benzoditiazois, unha clase de compostos moi utilizada en dispositivos solares de última xeración. A investigación revela que estes materiais non son simplemente amorfos nin cristalinos, senón que presentan unha estrutura intermedia: unha mesofase sólida. Nesta fase hÃbrida, os polÃmeros organÃzanse nunha estrutura laminar, onde as cadeas principais, rÃxidas, se amontoan como columnas. As cadeas laterais, máis flexibles, forman rexións con maior mobilidade.
“Fideos moleculares” ao microscopio
“A organización destas fases no polÃmero, observada ao microscopio, aseméllase a un prato de fideos, onde coexisten agrupacións ordenadas con outras máis desordenadas”, comenta Jaime MartÃn, investigador principal. Esta metáfora visual axuda a comprender mellor a complexa coexistencia de orde e desorde dentro da mesofase sólida descuberta.
Rexións ocultas ata o de agora
Un dos grandes avances do traballo foi a confirmación experimental de rexións menos ordenadas neste tipo de material. Ata o de agora non se observaran os sinais térmicos tÃpicos dos materiais desordenados, como a transición vÃtrea
—un cambio gradual no que o material perde rixidez ao quecer—, o que dificultou a súa detección en estudos anteriores.
O estudo tamén sinala que os polÃmeros de maior rendemento, como o D18 ou o PM6, presentan unha proporción menor destas rexións desordenadas, o que poderÃa explicar a súa maior eficiencia.
A calor como ferramenta de axuste
O traballo demostra que o quecemento pode reorganizar significativamente a estrutura interna destes polÃmeros. Dependendo do seu grao de orde, atravesan dúas ou tres transicións térmicas ben definidas. Esta capacidade abre a porta a procesos de axuste como os tratamentos térmicos posdeposición: intervencións que se realizan despois de aplicar o polÃmero sobre un substrato en forma de pelÃcula delgada. Estes tratamentos son clave para optimizar a organización molecular e, por tanto, mellorar o rendemento dos dispositivos.
“Demostramos que estes polÃmeros forman unha fase estruturalmente complexa, que combina orde, desorde, zonas rÃxidas e zonas flexibles; e que pode explicarse mellor como unha nova clase de mesofase sólida. Entender esta estrutura dános unha poderosa ferramenta para seguir mellorando as tecnoloxÃas solares orgánicas”, destaca o equipo.
Unha colaboración internacional con selo galego
Desde o Laboratorio de PolÃmeros Funcionais do CITENI, contribuÃron como coautores ao estudo Matteo Sanviti, Xabier RodrÃguez, Jesika Asatryan e Jaime MartÃn. Xunto ao equipo da UDC, tamén participa persoal investigador de centros e institucións como a Universidade do PaÃs Vasco (UPV/EHU), POLYMAT, o Donostia International Physics Center (DIPC), o Centro de FÃsica de Materiais (CSIC-UPV/EHU), o Centro Singular de Investigación en QuÃmica Biolóxica e Materiais Moleculares (CiQUS) da Universidade de Santiago de Compostela, o ALBA Synchrotron, a Chalmers University of Technology (Suecia) e a North Carolina State University (EUA).
Implicacións para a enerxÃa solar do futuro
Os resultados deste traballo non só achegan novo coñecemento fundamental na ciencia dos materiais, senón que sentan as bases para deseñar polÃmeros máis estables, eficientes e lixeiros, aplicables non só no eido da enerxÃa solar, senón tamén no da electrónica flexible e a bioelectrónica. É un paso firme cara a tecnoloxÃas máis limpas e sostibles.
Jaime MartÃn e o Laboratorio de PolÃmeros Funcionais
Jaime MartÃn é investigador Oportunius e dirixe o Laboratorio de PolÃmeros Funcionais do CITENI, situado no Campus Industrial de Ferrol. O seu equipo traballa no deseño e a optimización de polÃmeros semicondutores para os empregar nos ámbitos da electrónica orgánica e a enerxÃa solar. MartÃn lidera varios proxectos internacionais, entre eles unha prestixiosa ERC Consolidator Grant do Consello Europeo de Investigación, dotada con preto de dous millóns de euros.
A onda epidémica da gripe mantén unha intensidade baixa e tendencia decrecente na comunidade. Galicia segue a incrementar o número de vacinados fronte á gripe, con 876.347 persoas esta temporada, e cun especial incremento da cobertura vacinal dos maiores de 65 anos, cun 73,17 % de vacinados, o que supón dous puntos máis que o ano pasado. Tamén aumentou notablemente a porcentaxe de persoal sanitario vacinado, con máis do 66 %, o que representa 12 puntos con respecto a 2024. No colectivo de embarazadas, a cobertura aumentou case 2 puntos porcentuais, superando o 48 %. Con todo, o grupo de idade no que se atopa unha maior implicación segue a ser o de maiores de 80 anos, que supera as taxas de 2024 e este ano acada o 82,5 % de vacinados.
A Xunta de Galicia impulsa a calidade, a innovación e a proxección do Sistema universitario de Galicia a través do selo de excelencia, un distintivo do que gozarán neste novo ano unha vintena de titulacións. Para acadar esta cifra, a ConsellerÃa de Educación, Ciencia, Universidade e FP ten aberto neste momento dous procesos. Por unha banda, ata o 5 de febreiro as universidades poden solicitar o recoñecemento para un máximo de seis graos, dous por cada institución. Ademais, ata o 28 de febreiro está aberto o procedemento para renovación dos másteres. Este selo, creado polo Goberno autonómico, recoñece aquelas titulacións que destacan polo seu elevado nivel académico, cientÃfico e técnico, asà como pola súa capacidade de adaptación ás demandas actuais da sociedade.
