viernes, 1 de mayo de 2026
Este artigo abre unha porta para investigar a fondo a posibilidade de que exista alg煤n desequilibrio na direcci贸n de xiro destes eventos, un dos fen贸menos m谩is violentos que se producen no cosmos, causado por unha asimetr铆a do Universo a gran escala.
O Principio Cosmol贸xico, a proba
A cosmolox铆a moderna postula que, observado a gran escala, o universo debe ser homox茅neo e is贸tropo; 茅 dicir, que as s煤as propiedades non dependen nin do punto desde o que o observemos nin en que direcci贸n o fagamos. Isto implica que tampouco deber铆an existir un balance entre obxectos que viren 聭a dereitas聮 e 聭a esquerdas聮, o que se co帽ece como simetr铆a 聭espello聮. Nos 煤ltimos anos, numerosas investigaci贸ns no campo da cosmolox铆a tentaron atopar fendas neste 聭espello聮 buscando evidencias de posibles asimetr铆as e desequilibrios.
Neste caso, o traballo do equipo liderado por Juan Calder贸n Bustillo, investigador do programa Ram贸n y Cajal no IGFAE, centro mixto da Universidade de Santiago de Compostela e a Xunta de Galicia, utilizou datos de 47 fusi贸ns de buracos negros observadas polos detectores de ondas gravitacionais LIGO e Virgo, cos que tentou verificar se as ondas gravitacionais producidas por estas fusi贸ns preservan, ou non, a simetr铆a espello a gran escala.
Golpear con efecto un bal贸n de f煤tbol
Para explicar o estudo, Juan Calder贸n alude a unha analox铆a futbol铆stica: 聯Cando golpeas o bal贸n coa parte interior do p茅 dereito (con 聭rosca聮), o bal贸n rota en sentido contrario 谩s agullas do reloxo mentres viaxa polo aire聰. Con todo, en determinadas ocasi贸ns, util铆zase como recurso o golpeo coa parte exterior do p茅 (a t茅cnica co帽ecida como 聭trivela聮 que executan con mestr铆a xogadores como Lamine Yamal ou Luka Modric). Neste caso, o bal贸n comeza a rotar en sentido contrario.
聯O golpeo de interior 茅 o m谩is habitual no f煤tbol, xa que facilita o control da traxectoria do bal贸n. E isto fai que haxa moitos m谩is bal贸ns virando nun sentido que no outro, creando unha asimetr铆a聰, destaca Calder贸n.
De modo similar, explica, 聯cando pensamos nun partido de f煤tbol c贸smico no que os pases que se observan son as fusi贸ns de buracos negros, poderemos ver eventos que viran no sentido das agullas do reloxo, ou no sentido contrario聰, comenta Adri谩n del R铆o, investigador do programa C茅sar Nombela na Universidade Carlos III e co autor do artigo. 聯Pero se o Universo 茅 realmente neutral, como soste帽en os datos, non deber铆a haber desequilibrios; 茅 dicir, existir铆a a mesma proporci贸n de buracos negros no sentido das agullas do reloxo e en sentido contrario聰.
O estudo que acaba de publicarse apunta que, por agora, esta simetr铆a mantense. 聯A铆nda que os datos apoian a idea dun Universo equilibrado, a铆nda 茅 pronto para afirmalo, xa que nosa estat铆stica 茅 moi limitada聰, apunta Nicol谩s Sanchis Gual, investigador Ram贸n y Cajal na Universitat de Val猫ncia e tam茅n autor do traballo. No futuro, a medida que observemos m谩is e m谩is fusi贸ns de buracos negros, poderemos medir con precisi贸n se realmente o Universo 茅 un 聯谩rbitro neutral聰 entre estes dous equipos.
A procura da asimetr铆a contin煤a
Con todo, a historia da f铆sica ofrece motivos dabondo para dubidar. Tal e como lembra Juan Calder贸n, o famoso experimento realizado nos anos 50 do s茅culo XX polo equipo da f铆sica Chien-Shiung Wu, a partir das predici贸ns te贸ricas de Tsung-Dao Le e Chen-Ning Yang, 聯descubriu que os electr贸ns procedentes de desintegraci贸ns at贸micas mostraban preferencia por unha direcci贸n de esp铆n 聭a dereitas聮聰, o que revelou unha asimetr铆a na forza d茅bil que rexe ditas desintegraci贸ns聰. Este achado, que contradic铆a as leis de conservaci贸n da paridade na interacci贸n d茅bil, supuxo un dos fitos da f铆sica de part铆culas e nuclear da segunda metade do s茅culo pasado.
Nesta mesma li帽a, segundo apunta Adri谩n del R铆o, 聯as ecuaci贸ns da gravidade de Einstein, que rexen o cosmos a gran escala, permiten en principio que por cada obxecto rotando a dereitas haxa outro a esquerdas, pero non requiren que o Universo conte帽a exactamente as mesmas proporci贸ns. Este traballo pretende explorar se a gravidade ten 聭preferencias ocultas聮聰. 脡, por tanto, s贸 o comezo dunha apaixonante viaxe para po帽er a proba unha das propiedades m谩is profundas do Universo. 聯Este partido de f煤tbol c贸smico a铆nda non terminou聰, concl煤e Calder贸n.
CiberLabFP config煤rase como un espazo de aprendizaxe, experimentaci贸n e desenvolvemento de competencias en contornos reais que integran tecnolox铆as da informaci贸n (IT) e de operaci贸n (OT) para as铆 adaptar a Formaci贸n Profesional aos novos escenarios de transformaci贸n dixital. Entre as s煤as funcionalidades destacan a formaci贸n especializada do profesorado, a simulaci贸n de ciberataques e defensa en contornos virtuais, a an谩lise forense industrial ou a validaci贸n de sistemas. Ademais, contar谩 cunha estaci贸n m贸bil que permitir谩 levar a tecnolox铆a a centros educativos e realizar demostraci贸ns en empresas e feiras.
Celebrouse hoxe a sesi贸n constitutiva do Foro do Litoral de Galicia, que ser谩 o m谩ximo 贸rgano colexiado de consulta e participaci贸n do conxunto da sociedade co fin de optimizar a xesti贸n e ordenaci贸n da costa galega. Nel est谩n representadas a Administraci贸n auton贸mica e as locais as铆 como os sectores social, cient铆fico, econ贸mico e medioambiental e as entidades implicadas na protecci贸n do patrimonio natural co fin 煤ltimo de garantir unha gobernanza que permita unha participaci贸n suficiente de todos os sectores da sociedade interesados no litoral. A constituci贸n do foro facilitar谩 a partir de agora facer un seguimento das normas, pol铆ticas e instrumentos do litoral.
