lunes, 27 de abril de 2026
Este é o punto de partida do traballo desenvolvido por investigadores da USC e do Centro Nacional de BiotecnoloxÃa do CSIC no artigo titulado ‘A spectrum of complexity uncovers DunbarÂ’s number and other leaps in social structureÂ’. A través dunha novidosa análise matemática, a investigación publicada en Chaos, Solitons & Fractals determina escalas (números de persoas) nas que a complexidade dun grupo social se ve incrementada de xeito especialmente intenso. Os resultados son de potencial aplicación en economÃa ou polÃtica, por exemplo, á hora de comprender como cambiará a complexidade dunha empresa ou unha rexión ao crecer por riba dun certo tamaño.
“O aumento da complexidade ás veces experimenta saltos bruscos. Existen certos tamaños por debaixo dos cales as nosas relacións son simples; pero unha vez que superamos ese lÃmite, a estrutura social vólvese máis complexa de forma moi rápida”, explican os investigadores da Facultade de FÃsica da USC, MartÃn Saavedra, Jorge Mira e Alberto P. Muñuzuri; e LuÃs F. Seoane do CSIC. “Que é un pobo? E unha cidade? Sabemos que se diferencian no número de habitantes, pero intuÃmos algo máis: a vida social dunha aldea parécenos moito máis sinxela que a dunha capital, por exemplo. Os humanos organizámonos en grupos de tamaños moi distintos, dende un equipo de rugby, pasando por unha provincia, ata unha nación”, engaden.
MetodoloxÃa
O equipo estudou os procesos sociolingüÃsticos acontecidos en Galicia ao longo dos últimos cen anos. Neste tempo, o galego tendeu a ser substituÃdo polo castelán, malia que as dúas son linguas romances con alta intelixibilidade mutua, o que habilita o bilingüismo e poderÃa soster a coexistencia dos dous idiomas a longo prazo. Estas dinámicas despregáronse ao mesmo tempo, a diferentes velocidades, en núcleos rurais e en grandes cidades. Galicia contén a metade das 60.000 entidades singulares de poboación que hai no conxunto do Estado, das cales 27.000 son núcleos con menos de cen habitantes, feito que permitiu aos investigadores contar con grupos sociais de diversa complexidade á hora de abordar a evolución deste fenómeno.
“Esta distribución brindounos unha oportunidade única de estudar en que escalas sociais emerxentes o comportamento humano vese alterado de xeito notorio”, explican. Segundo a súa hipótese, cando máis sinxela fose a rede social de cada municipio, máis rápido deberÃan acontecer os cambios correspondentes, mentres que en cidades como A Coruña ou Vigo deberÃan tomar máis tempo.
De Dunbar a Platón
Os investigadores ordenaron estas velocidades de cambio segundo a fracción de poboación urbana en cada rexión. Con isto descubriron que hai “tamaños” nos cales a complexidade da rede social pega un “acelerón”. As escalas singulares localÃzanse ao redor de 180 e 5.000 habitantes, ambos números moi significativos no estudo da complexidade de grupos humanos. 180 é o máis destacado pola súa proximidade ao chamado número de Dunbar, antropólogo que teorizou sobre a cantidade de persoas que poden relacionarse plenamente nun grupo social. “Por enriba dese número resultarÃa máis complicado prestar a atención suficiente ás nosas relacións, que acabarÃan colapsando”, apuntan os cientÃficos. Investigacións previas mostraron como animais con diferentes capacidades cognitivas teñen un número de Dunbar acorde, o cal condiciona o tamaño dos grupos que poden establecer. “Esta investigación mostra que os humanos desenvolvemos grupos por enriba dese lÃmite cognitivo aÃnda a risco de que as nosas redes sociais se volvan moito máis complexas”, engaden.
A outra escala singular detectada, 5.000 persoas, entronca co que sucede en varios ordenamentos territoriais xa que a lexislación española marca cambios en concellos con máis de 5.000 habitantes, sendo este tamén un dos lÃmites nos que se producen modificacións na composición dos plenos municipais, entre outros. Os autores apuntan como curiosidade que esta cantidade coincide case con 5.040, o número que Platón identificaba como o tamaño ideal da súa polis utópica. Esta nova investigación mostra que algo singular sucede nos grupos sociais ao redor dese tamaño malia que “parece que a intuición polÃtica humana xa notara a relevancia desa escala, e que a incorporou de diversas maneiras á nosa forma de organizarnos”, sinalan.
O FaCeLa Fest reúne este ano a 18 bandas, encabezadas polos ingleses Temples, os galegos Triángulo de Amor Bizarro, os asturianos Australian Blonde e as madrileñas Shego. Completan o cartel o novo proxecto lucense The Foolans, Bernal, Axolotes Mexicanos, Los Palms, PacÃfica, Ripship, Error 97, Sigilu, Filophóbicas, Toldos Verdes, Las Yhadys, Aeronave Adolescente, Fotocopia e Sapo Bufo. O escenario principal trasládase nesta edición á Sala Tebras pero haberá tamén concertos noutros espazos da cidade, como o Bar Facela, no barrio da TinerÃa.
Galicia aposta por ampliar as melloras no ensino tamén ás etapas de ESO, Bacharelato e Formación Profesional con novas propostas en materia de ratios, atención á diversidade e horario docente, dentro da vÃa de diálogo aberta entre Xunta e sindicatos. As propostas, que se elevarán aos órganos pertinentes coa previsión de comezar a aplicalas desde o novo curso que arranca en setembro, abordan melloras nas ratios de estudantes por aula na ESO e no Bacharelato, na atención que se presta ao alumnado que máis o precisa e na configuración do horario do profesorado e das súas funcións.
